Anneke van Dok: Metamorfose

Mijn zusje, die haar onderwijscarrière begon als kleuterleidster op de openbare school in Zaandijk, vertelde mij een belevenis die mij altijd te binnen schiet als er over zwarte piet wordt gekibbeld.

Elders in het land verkleedde een grootvader zich, in aanwezigheid van zijn kleinkinderen, om hun kleuterschool te bezoeken. De kleuters waren getuige van de metamorfose. Nadat hij de pruik en de mijter had opgedaan, geloofden ze dat de goedheiligman voor hen stond.

Mijn man Paul noemt dat ‘werkelijkheidsfanatisme’; een moeilijk maar treffend begrip voor de fantastische eigenschappen, die we na de kleuterschool snel verliezen. Het geloof in Sint Nicolaas en verliezen we overigens in dezelfde periode. Op enig moment ontmaskeren kinderen elk familielid dat zich als sinterklaas voordoet. Soms door zijn grote neus, soms door zijn jeneveradem. Zwarte Piet wordt minder gauw herkend, maar die valt door de mand als de make-up doorloopt.

Ik heb de onderkinnen en ronde buiken van de zwarte pieten nooit in verband kunnen brengen met door ontbering uitgeholde slaven. De suggestie dat we kinderen iets moois ontnemen door een Piet groen, rood of blauw te kleuren, wat veel vrolijker is dan het angstaanjagende zwart, wordt onderuitgehaald door de belevenis, die mijn zus mij beschreef.

De roetveegversie is een typische polderoplossing, want kleuters hebben voor hun fantastische geloof geen verklaring van een schoorsteen nodig. Volwassenen gedraag je als zodanig! Los de kwestie op door elkaar tegemoet te komen en duw je kind niet als slachtoffer van cultuurroof naar voren. Sommige tradities blijven eeuwig, andere veranderen in de loop der jaren. Zo knuppelen we geen katten meer en trekken we geen palingen. De afschaffing van de laatste traditie veroorzaakte in 1886 een volksoproer in de Jordaan, die bloedig werd neergeslagen. Er vielen zesentwintig doden.

(boven zie je een beeld van het traditionele katknuppelen).

6 Reacties op Anneke van Dok: Metamorfose

  1. Hans Kuyper schreef:

    Ooit hoorde ik van een kleuterjuf dat ze haar hele klas kon laten geloven dat ze Piet was door dat simpelweg te zèggen, zonder ook maar iets aan haar uiterlijk te veranderen. Feitelijk is hetcern vrolijke vorm van massapsychose. De verkleedpartij is alleen maar noodzakelijk voor hen die (bijna) niet meer geloven. Datzelfde geldt voor het Sinterklaasjournaal, dat er vanuit gaat dat het verhaal van Sinterklaas op zich niet spannend genoeg is. Zoals zo vaak onderschatten de televisiemakers de grenzeloze fantasie van jonge kinderen.
    Goed stukje, Anneke. Kleine kanttekening: noem mij eens één traditie die ‘voor eeuwig’ is?

  2. k.swart schreef:

    Op 10 nov plaatste ik op FB mijn zorg over de “”Zwarte Pieten””discussie Eerst Paling oproer,daarna Aardappeloproer…… Nu Sinterklaas oproer… ? zie Annekes colum Palingoproer 26 doden !! Aardappel Oproer 1917 9 doden en 114 gewonden nog niet zo lang terug 1917 . Die oproer ging ergens over . Honger in Amsterdam !!!Ook over de roetveeg pieten heb ik in dezelfde geest als Anneke geoordeeld. Consequent geredeneerd Is de roetveeg Piet”” discussie discriminatoor hoe breng je roet vegen aan op onze donker gekleurde Medemens ? dus de donker gekleurde medemens wordt dan de mogelijkheid om Zwart Piet te spelen ontnomen. Daarom is Alle kleuren Pieten incl Rgenboogkleuren Pieten de beste oplossing. Vr. Gr Klaas Swart

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *