De geschiedenis van een hoek.. (3e editie)

“Wat staat me nu te gebeuren?” dicht stadsdeurdichter D3mmmmR (Daydreamer). Goede vraag. Het pand staat al bijna vier jaar leeg, is door minstens twee bedrijven (een beetje) verbouwd en heeft een ‘logies-vergunning’ gekregen. Maar veel gebeurt er niet (behalve het gedicht op de schotten).

Het is een pand met een rijke geschiedenis. In oktober 2019 schreven we De geschiedenis van een hoek… (Hogendijk, Czaar Peterstraat). In februari 2020 werd het met nieuwe informatie aangevuld. Vandaag de 3e editie.

Eerst het gedicht (foto Marian van Gestel), en daaronder de geschiedenis (fotograaf, fietsenwinkel, café, expediteur, juwelier, natuurwinkel, jongeren-honk, hotel?) in foto’s.

Het hoekhuis dateert uit 1930 en is geen monument, maar die details maken het wel bijzonder. Zaanstad heeft een vergunning verleend voor het (gedeeltelijk) verbouwen van de voorgevel van het pand. Die gevel bevat twee fraaie details: een inpandig balkonnetje op de tweede verdieping aan de kant van de Hogendijk en een houten erker aan de kant van de Czaar Peterstraat (en niet Czarinastraat, zie reacties). Uit de eerste plannen bleek dat het hotel (als het er ooit komt) ook een dakterras krijgt.

1. Saaf

Van Marcel de Boer kregen we de afbeelding van een deel van een folder van fotograaf P. Saaf die daar op nr. 28 was gevestigd. De naam P. Saaf duikt op als fotograaf in het Gemeentearchief met foto’s die rond 1900 zijn gemaakt. Later (1929) is zijn atelier op de Gedempte Gracht 8 gevestigd. 

2. Pais

Het Gemeentearchief Zaanstad heeft een foto met een rijwielwinkel en fietsenstalling. In het pand ernaast (op 28b) zit lunchroom Koopman, nu zit daar café het Trefpunt. Het Gemeentearchief Zaanstad heeft nog een andere (zwart/wit) foto van de rijwielhandel van J. Pais. De winkel heeft telefoon, veel waren dat niet niet in Zaandam, het nummer is ’70’.

hogendijk 28 Pais GAZ

Op de website Open Joodse Huizen:

“Jozeph Pais dreef in dit pand sinds 1927 een winkel in rijwielen, gereedschappen en radio’s. In 1942 duikt het hele gezin onder in de Wieringermeer. Zij [Jozeph’s vrouw Sientje Pais-Broekman en hun kinderen Arie en Hennie] overleven allen de oorlog. Bij terugkomst is de winkel geplunderd, maar een schadevergoeding blijft uit. Pais begint een winkel op de Zuiddijk.”

Erik Schaap leverde informatie over periode in de oorlog als Pais ondergedoken is. De Duits-gezinde Jan Boekelaar opende een kroeg in het gebouw dat na hun vertrek aan de bezetter verviel. Omdat Boekelaar materialen aan de Wehrmacht leveren besloot het verzet hem te liquideren. Op 23 februari 1945 overleed Boekelaar na een aanslag, die plaatsvond ter hoogte van de Zeemansstraat in Zaandam.

3. Amons

In 1964 zit de firma Amons & Co in het pand, de foto is van J.M. Kat (Gemeentearchief Zaanstad), het straatnaambord vermeldt Hoogendyk, het café ernaast heet Het Eethuis. Amons & Co (expediteurs) zit nu aan de Westzijde 262c in Zaandam.

4. Grabijn

Daarna komt de juwelierszaak W.H. Grabijn op de hoek, de foto is van 1972, Grabijn gaat later (jaren tachtig) naar de Rozengracht.

5. Lembas

Vervolgens komt natuurvoedingswinkel Lembas op de hoek, de foto van Wim de Jong heeft geen jaartal maar volgens Joram Esman van Ekoplaza moet het 1982 of later zijn omdat Lembas in 1982 in het pand trok (foto: Gemeentearchief Zaanstad). Lembas was de naam van het brood van de Hobbits uit De Ban van de Ring. De winkel gaat later Natuurwinkel heten, de zaak verhuisde vervolgens naar de Hermitage en ging in 2015 samen met Ekoplaza (foto Wim de Jong, GAZ).

6. RAAZ

Het pand in 2019, het staat al meer dan een jaar leeg (foto De Orkaan). Raaz zat er volgens Google Streeview al in 2014.

7. Leeg

De verbouwing, 2020, met het balkonnetje en de erker.

hoek hogendijk czarinastraat


Bronnen: bekendmakingen van Zaanstad, foto’s van Gemeente Archief Zaanstad, Marian van Gestel, De Orkaan, Marcel de Boer, de site van Open Zaanse Huizen, Erik Schaap en Joram Esman.

Deel dit artikel:

5 reacties op De geschiedenis van een hoek.. (3e editie)

  1. Kees Huyser schreef:

    Correctie: de houten erker zit niet aan de Czarinastraat, maar aan de Czaar Peterstraat.

  2. Rob Vreeken schreef:

    Het pand staat op een kruispunt van wat esoterici omschrijven als ‘leylijnen’.
    https://nl.wikipedia.org/wiki/Leylijn
    Leylijnen in het aardoppervlak zijn volgens deze theorie bijzondere energiebanen. De kruispunten van twee leylijnen zouden nog eens extra diepe betekenis hebben. Stonehenge en de Egyptische piramiden bijvoorbeeld zouden op zo’n kruispunt staan. En dus het pandje op de hoek Hogendijk/Czaar Peterstraat! Bien etonné de se trouver ensemble.
    Allemaal flauwekul natuurlijk, maar voor sommige klanten van Lembas wellicht fijn om te weten.

  3. Tessa Berghouwer schreef:

    Dit pand is volgens mij wel iets ouder, is het niet uit 1900: https://archief.zaanstad.nl/gebouwen/zoek-in-vergunningen?mivast=137&miadt=137&mizig=353&miview=tbl&milang=nl&micols=1&mip1=Hogendijk&mip3=28
    Als ik op het archief ben zal ik het eens checken.

  4. Herman Aartsen schreef:

    ‘Het Zaanlandsch Nieuws- en Advertentieblad’ geeft in de editie van 27 april 1900 verslag
    van een veiling op 26 april 1900 door de makelaars W. Poel Jzn, J. v.d. Goot, C. Poel en
    L.A. van Dalsum. De aanwezige notaris is P. Mul.
    Geveild wordt o.a. : Kavel 1 een woonhuis met erf enz. Hoogendijk 30 en
    Kavel 7 ter amotie (voor sloop) een boerderij met erf enz. Hoogendijk
    28.
    De kavels 1 en 7 worden gecombineerd in afslag gelegd en gekocht door A.J. Karskens
    voor fl. 9.922,- . Aan deze Karskens wordt op 14 juli 1900 vergunning verleend voor het bouwen van twee winkelhuizen met boven woning. Deze twee
    woon/winkelhuizen krijgen de nummers 28, 28A, 28B en
    28 BA. Het woonhuis op nummer 30 blijft daarbij behouden.
    Bewoners van nr. 28
    In de ‘Zaanlandsche Courant’ van 27 december 1901 kondigt P. Saaf de opening van het “Fotografisch Atellier” aan. In februari 1904 opent de P.J. Verhoef een rijwielzaak, die hij echter al na een jaar verlaat om te verhuizen naar Zuiddijk 4.

  5. Rein Winter schreef:

    op zoek naar foto’s van het Zaandamse havenkantoor (actueel dezer dagen)kwam ik (Rein Winter, 13-08-1939 Assendelft)”de geschiedenis van een hoek” tegen. Tussen mijn familiefoto’s heb ik er eentje van het dak van dit pand in oktober 1931. Daarop staat mijn moeder, Maartje Zwaan (rechts, dochter van Klaas Zwaan en Trijntje Kuik (1909)en haar vriendin Marijtje de Wit, ook wel Van Vuuren geheten. Deze Marijtje was eigenares van een modevakschool op een van de verdiepingen.In mijn jeugdjaren ben ik verscheidene malen een van beide deuren door naar boven gegaan.
    Foto volgt separaat.

Hier vind je onze regels

Reageren? Ja, graag!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.