Het huidige erfpachtbeleid leidt tot ‘onrust, onzekerheid en veel administratieve lasten’, maar daar komt wellicht verandering in. Een adviesgroep presenteerde donderdagavond hun plannen voor een transparanter en eenvoudiger erfpachtsysteem aan de gemeenteraad.

De groep adviseurs, bestaande uit elf erfpachters, een vertegenwoordiger van Belangenvereniging Erfpacht Zaanstad (BEZ) en twee medewerkers van de gemeente, heeft vorig jaar in meerdere sessies besproken hoe Zaanstad zijn erfpachtbeleid kan verbeteren. ‘Erfpacht gaat ook over mensen en wonen, en niet alleen over rekenmodellen’, aldus een lid van de adviesgroep.

Het huidige erfpachtbeleid wordt ‘gekenmerkt door forse onzekerheden op financieel, juridisch en sociaal gebied’, zei Huub Fronen, voorzitter van de BEZ. ‘Er is behoefte aan duidelijkheid, veiligheid, kostenefficiëntie, rechtszekerheid en transparantie.’ De voornaamste aanleiding van het advies is echter dat veel erfpachtcontracten aan het einde van dit decennium aflopen.

Sinds 2007 is Zaanstad in een hevige strijd verwikkeld met erfpachters. In dat jaar verhoogde de gemeente de prijs voor het afkopen van erfpacht fors, zonder een overgangsregeling of betrokkenen te informeren. Erfpachters werden vorig jaar door de rechter in het gelijkgesteld. Ook moest de gemeente een schadevergoeding betalen. Deze werd door erfpachters overigens als te laag beoordeeld. Er lopen tientallen zaken tegen de gemeente.

Alle erfpachtcontracten gelijk

Het advies omvat zes voorstellen. Allereerst moeten alle erfpachtcontracten uniform worden gemaakt met een set van ‘algemene erfpachtbepalingen’. Hiermee moet een hoop onduidelijkheid en administratieve kosten tot het verleden gaan behoren.

Ten tweede moet ‘eeuwigdurende erfpacht’ worden geïntroduceerd, waardoor de erfpachter de grond voor altijd mag gebruiken. Ook moet er meer keuze komen in afkoopperiodes en moeten erfpachters die vanuit hun inkomen de kosten van een hogere canon niet kunnen betalen, geholpen worden door hun betaling bijvoorbeeld uit te stellen.

Daarnaast willen de adviseurs dat de aankoop van de grond door de erfpachter een serieuze optie wordt. De grondwaarde moet dan niet gebaseerd zijn op de WOZ-waarde, maar op ‘historische grondwaarden’. Met de huidige regeling is het verbouwen of verduurzamen van hun huis voor erfpachters die overwegen de grond onder hun huis te kopen niet voordelig, omdat hierdoor de WOZ-waarde stijgt. En dat zou niet mogen, zeggen de adviseurs.

Het laatste voorstel, om de prijs van de grond niet te baseren op de WOZ-waarde maar op ‘historische grondwaarden’, deed wat wenkbrauwen fronsen in de gemeenteraad. Zaanstad zou namelijk vrij uniek zijn door deze regeling toe te passen. Fronen wist enkel Den Haag te noemen als gemeente die een vergelijkbare regeling heeft.

De gemeenteraad gaat de presentatie laten bezinken en praat er donderdag 5 maart inhoudelijk over verder.

Door: Jelmer de Vries. Op basis van Zaanstad Beraad 19-02-2026 en advies van klankbordgroep aan Zaanstad. Foto: leden van de adviesgroep, met Huub Fronen in het midden.