Het definitieve tracé en voorlopig ontwerp van de nieuwe fietsroute langs de Zaanse Schans zou in januari van dit jaar bekend zijn bij de gemeente. Dat is volgens Zaanstad inderdaad het geval. Openbaar is het nog niet, het gaat ‘naar verwachting’ deze maand naar de raad.
Op basis van het ontwerp wordt een aanvraag bij de VRA (Vervoerregio Amsterdam) ingediend voor subsidie. De bedoeling zou zijn dat het fietspad extern gefinancierd gaat worden, waarbij ook de Provincie bij zou kunnen dragen.
De kosten voor het fietspad werden eerder ingeschat op € 5 à € 5,4 miljoen. Wethouder Gerard Slegers zei vorige week tegen de raad overigens dat de aanloopkosten van € 1,9 miljoen, die Zaanstad al beschikbaar had gesteld, vooral voor het fietspad waren bestemd. Dat bedrag moest terugkomen uit de entreegelden: ‘die € 1,9 miljoen kunnen we anders nooit terugverdienen’.
Veel opties zijn er niet. Zonder alternatief is de omrijdroute via het fietspad langs de Amerikaanse windmolen en over de Engewormer (blauwe route). Het groene alternatief loopt over het natuurpad langs de rand van het Natura2000-gebied. Dat pad is tijdends het broedseizoen afgesloten. Dit alternatief lijkt praktisch en juridisch onmogelijk. De rode route gaat over het huidige fietspad en lost het probleem niet op. De enige opties zijn roze (om de Catharinehoeve heen) en oranje (aan de andere kant van de sloot langs de Kalverringdijk).
Eigenlijk zou de afsluiting van de Zaanse Schans per april 2026 geregeld moeten zijn, maar snel bleek dat dat een onhaalbare kaart was. In de voortgangsrapportage van december 2025 staat dat ze ‘ongeveer een jaar extra – tot voorjaar 2027’ nodig hebben, maar ‘cruciaal is dat er niet meer dan een jaar extra wordt gebruikt’.
Fusies
En dan is er nog de fusie van Zaanse Schans Vastgoed NV en Stichting Zaanse Schans. In de nieuwe statuten wordt een gezamenlijke (erfgoed) organisatievorm mogelijk. Dat moet in het eerste kwartaal 2026 gebeuren (dus voor 1 maart).
Daarna volgt een tweede stap waarbij het Zaans Museum en de Stichting fuseren. Op dat moment is de kogel door de kerk. De gemeente is af van het Zaans Museum en de enige optie is geld op te halen voor exploitatie van het museum (en groot onderhoud en renovatie voor zo’n € 16 miljoen) via een ticketsysteem. Dat moet in september 2026 z’n beslag krijgen.
Concrete bevindingen
Er is nog een deadline: ‘eind februari 2026 zal de programmadirecteur Zaanse Schans de eerste concrete bevindingen naar aanleiding van deze gesprekken op papier zetten’. En ‘deze gesprekken gaan tussen de verschillende partijen op de Zaanse Schans’. Daar was altijd hommeles maar dat zou nu in een rustiger vaarwater zijn gekomen.
Dat de neuzen van alle betrokkenen één kant op gaan valt overigens te betwijfelen. En er hangt nog steeds een referendum boven de Zaanse Schans: eerst een rechtszaak om de beslissing van de raad om het referendum niet door te laten gaan terug te draaien. En daarna eventueel het referendum zelf.
Door Piet Bakker op basis van eerder nieuws op De Orkaan, voortgangsrapportages Zaanse Schans en gemeente Zaanstad. Foto: De Orkaan.
Terloops wordt in dit bericht vermeld dat de Zaanse Schans Vastgoed NV en de Stichting de Zaanse Schans gaan fuseren. Effectief betekent het dat de NV wordt opgeheven. Dat verdient enige aandacht en toelichting.
De Zaanse Schans Vastgoed NV is een lichtend voorbeeld van de bestuurlijke incompetentie die de Zaanse Schans al decennialang in zijn greep heeft. Opgericht in 2010 en al vanaf dag één van zijn bestaan ten dode opgeschreven. Het was de afronding van de “reddingsactie” van de Zaanse Schans in 2010, die weer het gevolg was van een voorgaand vastgoed-fiasco in 2006 van de Stichting Zaanse Schans Vastgoed. Na een grote en kostbare herstelactie op gemeenschapskosten werd door het bestuur van de Stichting ( = drie wethouders) besloten het grootste deel van het vastgoed te verkopen aan Stadsherstel Amsterdam. Geheel onnodig en een dramatische (moedwillige?) vergissing. Een toen al prima rendabele exploitatie werd om zeep geholpen en omgezet in een onhoudbare wurgconstructie in de vorm van een NV met een beginschuld van € 2,7 miljoen.
Aan de andere kant kon de Stichting de Zaanse Schans, de veroorzaker van al deze ellende, met de miljoenen-opbrengst van de verkoop van het in 1993 aan de Stichting om niet (gratis dus) en hypotheekvrij aan de Stichting overgedragen vastgoed en terrein, met ook nog eens € 2,5 miljoen subsidie van stad, provincie en Europa zich vanaf 2010 volledig richten op het toerisme, de primaire focus van de Gemeente. Ook toen al.
Nog wat cijfers.
Bij voortzetting van de huidige constructie zou de NV in 2032 failliet gegaan zijn. Bij het einde van de NV in het eerste kwartaal 2026 zal van de doorgeleende lening nog een restschuld van de NV aan de Stichting en van de Stichting aan de bank van zo’n € 2 miljoen overblijven.
De huurders (bewoners en ondernemers) van de 23 panden van de NV hebben vanaf 2010 t/m 2024 netto zo’n € 1,7 miljoen van de huuropbrengst van de NV direct of indirect in de zakken van de Stichting zien verdwijnen, dat is ruim 30% van de totale huuropbrengst. In de beginjaren was het zelfs bijna 50%. Ten koste van het budget voor onderhoud natuurlijk. Nog steeds een schandaal, naar mijn mening.
En hoe nu verder?
In het eerste kwartaal 2026 “fuseert” de NV dus met de Stichting. Dan zijn we weer terug bij af, de situatie van vóór 2010. De huuropbrengst van de panden zal in een groot niet transparant geheel opgaan. Later nog een fusie met het Zaans Museum. Een mislukte vastgoedspeculant en een financiële kneus samen daar kan alleen maar iets moois uit voort komen. De miljoenen zullen als sneeuw voor de zon verdwijnen.
Wie stopt deze dwaasheid? Van de Gemeenteraad valt niets te verwachten, deze stemt al decennialang met elk voorstel in, op weg naar de volgende mislukking. Misschien iets voor het Interventieteam ?
Los van het feit of de Zaanse Schans wordt afgesloten of niet, is de oranje + roze optie fijn voor een betere doorstroom. Dan kan je met de fiets gewoon lekker doorfietsen en dan hebben de voetgangers de ruimte om rustig te lopen en foto's te maken.
verspilde energie..
Ik wed om een regenpak dat het blauw wordt!
Laten we hopen dat een nieuw fietspad er snel kan komen.
aanloopkosten 1.9 miljoen....fietspad hopelijk 5.4 miljoen....wordt meestal duurder....laat het gewoon zo. Stuk goedkoper
Fiets je daar wel eens?
Ik fiets er niet, maar ga op een bromfiets. Geen probleem, rustig aan en af en toe bellen, scheelt een berg geld.
Helemaal met je eens.
Goed plan en nu snel doorpakken