Wormerland staat voor een ingrijpende keuze over haar bestuurlijke toekomst. De afgelopen maanden voerde de gemeente verkennende gesprekken – of ‘dates’ zoals Hans Kramer (D66) dat noemde – met Zaanstad en Purmerend. Nu is het moment aangebroken om een voorlopige voorkeursrichting te bepalen.
Afgelopen jaar werden de WOL, WOL+ en WOL++ fusieplannen (Wormerland, Oostzaan & Landsmeer +Waterland en ++Edam-Volendam) als niet haalbaar bestempeld. Tijdens de raadsvergadering van 15 oktober 2025 besloot de gemeenteraad unaniem om drie scenario’s verder te onderzoeken: zelfstandig blijven, aansluiten bij Zaanstad of aansluiten bij Purmerend.
Volgens burgemeester Judith Michel – De Jong wijzen recente onderzoeken en regionale ontwikkelingen uit dat een zelfstandig Wormerland geen realistisch scenario meer is. Op basis van een quickscan van adviesbureau Necker en gesprekken met vergelijkbare gemeenten is de conclusie dat een zelfstandig en ontvlochten Wormerland op de middellange termijn financieel kwetsbaar is. Dat betekent dat in de praktijk nog twee opties overblijven: een fusie met Zaanstad of met Purmerend.
Eén kans
Voor een eventuele fusie met Zaanstad werd in december 2025 de druk opgevoerd door wethouder Stephanie Onclin (VVD). Tijdens het Zaanstad Beraad van 11 december bleek dat zowel Wormerland als Oostzaan maar één kans krijgen als ze aankloppen bij Zaanstad. Gemeente Zaanstad wil een fusieproces niet twee keer organiseren.
Op maandag 2 maart is het politieke debat over de toekomst van Wormerland. Nog voor de gemeenteraadsverkiezingen gaat de huidige raad een besluit nemen. Het onderwerp staat namelijk op dinsdag 10 maart op de agenda voor besluitvorming Wanneer de raad een voorlopige voorkeursrichting heeft gekozen kan deze worden voorgelegd aan de Wormerlanders. Zij krijgen dan de mogelijkheid om hun stem te laten horen over de gekozen koers.
Naar verwachting start daarna een participatietraject waarin inwoners kunnen meedenken over wat zij belangrijk vinden binnen de gekozen voorkeursrichting en welke aandachtspunten daarbij horen. Hoe deze participatie precies wordt ingericht, moet nog worden vastgesteld.
Door Dorine Kat, met informatie uit persbericht gemeente Wormerland, agenda 2 maart 2025 en eerder nieuws op De Orkaan.
Waarom blijft Wormerland niet zelfstandig?
Welke risico's kleven hieraan?
Of bij Zaanstad, of bij Purmerend, kost gemiddeld 150 euro per huishouden? per jaar.
Ik denk dat de gemiddelde Wormer er meer voor over heeft om zelfstandig te blijven. Ook dan blijft er eventueel in de toekomst nog een+ of ++ mogelijkheid over.
zo grappig dat er mogelijk op middellange termijn financieel moeilijkheden kunnen komen.
vooralsnog is Wormerland gezonder dan Zaanstad, en is er nog een derde en vierde optie.
We blijven zelfstandig want dat kan ook gewoon. En eventueel kunnen we per oude gemeente aan de bewoners vragen wat ze liever hebben.
Als het niet anders kan, denk ik dan Neck liever bij Purmerend hoort en Wormer en Wormerveer met de Zaan al goed verbonden zijn.
Maar op de eerste plaats toch liever zelfstandig als dat haalbaar is. En dat lijkt het wel te zijn.
Doemscenario van dat er over 15 jaar dit of dat.. niemand kan zover vooruit kijken.
Voor je het weet krijgen we over een jaar een nieuw kabinet die eerlijk het geld en de taken verdeelt.
Maar die financiële gezondheid is binnen de Over-organisatie en die houdt sowieso op. Oostzaan gaat fuseren en dan blijft Wormerland dus alleen achter. Dat is een andere situatie en daar moet je wel realistisch over zijn. Daarnaast gaat het niet alleen om de financiën. Het juist ook om de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie. Die is nu al klein en kwetsbaar, waarbij de continuiteit nogal te wensen overlaat en dat wordt zonder de gedeelde organisatie alleen maar kwetsbaarder. Ook zullen we nog minder te zeggen hebben in alle regionale overleggen.
Ik vind het wel heel goed dat we bij de participatie ook meenemen hoe inwoners per dorp / kern kijken naar het opknippen. Wil men in Neck liever bij Purmerend en Spijkerboor Alkmaar? Dat is belangrijk om te weten. En ook wat mensen bij een fusie belangrijk vinden. Willen mensen inderdaad graag een lokaal gemeenteloket, een contactcommissie Wormer, de bieb of het zwembad persé behouden etc.?
Vergeet niet dat Wormerland al een fusiegemeente is. Die lokale identiteit behouden we zeker. Daar heb ik alle vertrouwen in, want dat dat zie je nu ook al.
Een zelfstandig Wormerland is niet realistisch. Als ze dan naar Zaanstad komen dan moet ik als burger van Zaanstad dat wat ze zelfstandig tekortkomen gaan bijbetalen.
Dat lijkt mij niet zo'n goed plan.
Wormerland is per inwoner financieel gezonder dan Zaanstad. Onlangs kon je ook lezen dat Wormerland een 8 kreeg en Zaanstad een 7. Beide niet slecht, maar een 8 is GOED, en een 7 is net iets beter dan een voldoende.
Het zal voor inwoners van Wormerland duurder zijn want Zaanstad is veel duurder dan Wormerland. Plus krijgen de Wormerlanders veel minder terug van Zaanstad dan dat ze nu krijgen.
Historisch gezien zijn Wormer en Jisp natuurlijk veel meer Zaans dan Waterlands. Van de huidige politieke cultuur weet ik al die jaren na mijn vertrek naar de grote stad vrijwel niks meer. Maar ze moeten er in Zaandam natuurlijk wel een stevig rotzooitje van hebben gemaakt als Wormer en Jisp er niet meer bij willen horen?!
Welke gemeente om in op te gaan als kleine speler?
Met Purmerend wordt de Wijdewormer in ieder geval eerder volgebouwd dan als Zaanstad het voor het zegge krijgt.
Mijn inziens is Wormerland met zijn inwoners veel meer georiënteerd op Zaanstad.
Vaarwel met het nog steeds gelukkig dorpse karakter als het zijn beslag krijgt en opgaat in het groter geheel. Voorbeelden genoeg van kleine gemeenten die worden opgeslokt door grotere buurman. Bijvoorbeeld Weesp bij Amsterdam om zo weer te kunnen bouwen.
Ik weet niet veel over Purmerend, maar is mogelijk wellicht de betere optie? Zaanstad is financieel niet zo verstandig en bovendien is Wormerland dan niet meer als een afgelegen stuk Zaanstad net zoals zo ongeveer alle gebieden buiten Zaandam.
Dat wordt een lastige keuze.
Zaanstad en Purmerend zijn beiden prima gemeenten om bij te horen.
Succes met de keuze.
(Gerrit uit Zaanstad)