Slecht nieuws en goed nieuws. Zaanstad moet voor de rechter verschijnen (slecht nieuws) om zich te verdedigen tegen actiecomité ‘Hou de Zaanse Schans Open!’. Die vinden dat de gemeenteraad ten onrechte het referendum over de afsluiting van de Zaanse Schans heeft afgeschoten.

Maar wat is het goede nieuws? Dat staat helemaal aan het eind van het Raadsvoorstel van B&W. SWDV Advocaten moeten de gemeenteraad vertegenwoordigen bij de rechter zodat niet alle 39 raadsleden voor het hekje moeten verschijnen. En wat kost dat? Niks! Onder het kopje ‘Financiële consequenties’ staat letterlijk: ‘Dit besluit heeft geen financiële consequenties’

Een advocaat die voor niks werkt. De wonderen zijn de wereld nog niet uit. De Orkaan denkt erover om zich ook als klant bij SWDV Advocaten te melden.

Referendum

De gemeenteraad wil de Zaanse Schans afsluiten en entree heffen. ‘Hou de Zaanse Schans Open!’ wil dat via een referendum tegenhouden en haalde genoeg handtekeningen op. De referendumcommissie van Zaanstad ziet geen beletsels en waarschuwt de raad dat als ze het referendum toch afschieten ze dat bij de rechter waarschijnlijk gaan verliezen.

Op 22 mei wijst de raad het referendumverzoek toch af. Hou de Zaanse Schans Open! gaat naar de externe bezwaarcommissie en krijgt gelijk: het besluit is prima referendabel. Op 27 november wijst de raad het referendumverzoek opnieuw af. Begin deze maand stapte de actiegroep – zoals voorspeld – naar de rechter.

De gemeenteraad negeerde niet alleen de adviezen van de referendumcommissie en van de bezwaarcommissie, maar ook het oordeel van stadsadvocaat SWDV. Die gaf namelijk in november al aan dat de ‘conclusies van het advies van de externe commissie navolgbaar’ waren (die klopten). Dat was dus het advies om het referendum door te laten gaan.

Diezelfde stadsadvocaat mag nu bij de rechter uitleggen waarom dat plotseling nu niet meer ‘navolgbaar’ is.

Kuyper

De stadsadvocaat vertegenwoordigt de gemeenteraad. Maar niemand belet de raadsleden naast de advocaten van SWDV plaats te nemen. Zij zijn immers de gedaagden. Het meest voor de hand liggend is dat de aanvoerder van het raadsverzet tegen het referendum, Hans Kuyper van ROSA, zich ook bij het hekje in Haarlem meldt.

Kuyper (‘wij gaan het niet terugdraaien’) zei in november dat de bezwaarcommissie ernaast zat: ‘onze bezwaren zijn niet ontkracht’. Het is uiteraard niet meer dan logisch dat dit juridische zwaargewicht SWDV zal bijstaan bij hun taak.

Geheim

B&W stuurde wel de brief over de gratis inzet van SWDV naar de raad maar vergat het verzoek van de rechtbank, het beroepschrift van ‘Hou de Zaanse Schans Open’ en de bijlagen bij dat beroepsschrift openbaar te maken. Die stukken zijn naar de raad gestuurd en horen dus in het overzicht ‘ingekomen stukken’ te staan, maar zijn door Zaanstad geheim gehouden.

De raad moet overigens wel op basis van die stukken een besluit nemen, maar kan dat nu eigenlijk alleen maar in een besloten vergadering doen vanwege de geheime stukken.

Zaanstad kreeg die stukken op 8 januari en moet binnen vier weken reageren. Dan moet de raad het procesdossier indienen (wij gokken dat ze dat ook geheim houden). En binnen vier weken een verweerschrift naar de rechtbank sturen. B&W neemt al een voorschotje op uitstel: ‘het is mogelijk om op een later moment een verweerschrift in te dienen’.

Maanden

Of de zaak nog in 2026 behandeld wordt is de vraag. Zaanstad: ‘de verwachting is dat het 8-10 maanden kan duren voordat de zaak op zitting komt’. En dan duurt het nog zo’n zes weken voordat de uitslag er ligt. En dan is het 2027.

Omdat het referendum is afgeschoten, kan de gemeente gewoon doorgaan met de afsluitingsplannen. De deadline van april 2026 is weliswaar niet gehaald, maar wethouder Slegers beloofde niet al te veel uitstel (zeker niet meer dan een jaar).

De actiegroep zou, als ze vinden dat er toch al verregaande stappen genomen worden, ook een voorlopige voorziening kunnen aanvragen bij de rechter (gratis juridisch advies van De Orkaan).

Door Piet Bakker op basis van Raadsvoorstel Zaanstad dat wordt behandeld tijdens raadsvergadering van 29 januari en eerder nieuws op De Orkaan. Foto: De Orkaan.