Ergens onderin een afgesloten la van een bureau op het Stadhuisplein 100 ligt een rapport geheim te wezen. Maar waarschijnlijk niet lang meer. Vanavond moet de raad beslissen of de geheimhouding op het ‘rapport integriteitsonderzoek handelen raadslid’ (dat gaat over Juliëtte Rot) ‘gedeeltelijk’ wordt opgeheven.
UPDATE: de geheimhouding is deels opgeheven, wat zwartgelakt wordt is nog niet duidelijk. CDA, ChristenUnie, D66, DENK, GroenLinks, Groep De Boer / LZ, POV, ROSA, SP en VVD waren voor. Democratisch Zaanstad, Groep Lassooy, Partij voor de Dieren, PVV, en Eylem Köseglu stemde tegen, maar om verschillende redenen, de PVV en DZ wilden volledige openbaarheid, Melchior Mattens van de PvdD wilde het onderzoek niet openbaar maken.
De affaire begint op 3 juni 2024 als burgemeester Hamming DZ-raadslid Juliëtte Rot aanspreekt. Rot zou zou ‘de schijn van belangenverstrengeling wekken, ten aanzien van enkele inwoners’. Volgens Rot kenmerkte het gesprek ‘zich dusdanig door verschillende aantijgingen en aannames, dat ik de burgemeester zelf heb verzocht om een onderzoek naar mijn integriteit’.
WOO
De burgemeester schakelde een extern bureau in om die belangenverstrengeling te onderzoeken. Wat zijn zorgen zijn wil Hamming niet vertellen waarop Rot een Woo-verzoek (Wet openbare overheid) indiende om die gegevens boven water te krijgen. Ze dient dan ook een klacht in tegen burgemeester Hamming bij de ombudsman van de Metropoolregio Amsterdam.
Als het onderzoek door bureau Necker in het najaar van 2024 van start gaat, weigert Rot mee te werken omdat ze geen inzage in de documentatie krijgt en omdat volgens haar de procedures niet goed gevolgd worden. Ondertussen wordt duidelijk dat het gaat om het dossier Hemkade en een OZB-zaak waarbij ook makelaar Leo van Groeningen uit Krommenie is betrokken.
Op 17 april 2025 praat de raad over het rapport waarna een meerderheid van de raad besluit dat Rot zelf moet zien wat ze met die conclusies doet. Wat er in dat rapport staat blijft onbekend. Burgemeester Hamming liet De Orkaan weten dat hij de raad wel wilde vragen de geheimhouding ‘gedeeltelijk op te heffen’. Maar dat gebeurt dus niet.
Respect
Uit de samenvatting en de discussie in de raad bleek dat Rot geen wet had overtreden maar wel vertrouwelijke informatie zou hebben gedeeld met derden, mensen ongepast zou hebben bejegend en ambtenaren van Zaanstad met te weinig respect hebben behandeld.
Rot liet een contra-onderzoek uitvoeren door Michiel S. de Vries, oud-hoogleraar Bestuurskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, die weinig overliet van het rapport:
‘de vraag is of je een rapport serieus moet nemen dat geschreven is door onderzoekers met een schrikbarend gebrek aan kennis over de bestuurlijke verhoudingen in gemeenten’.
Maar daarmee was het nog steeds niet openbaar. De Orkaan diende een Woo-verzoek in (ook Rot deed dat), waarvan de afdoening diverse keren werd verschoven. Maar vanavond staat het op de agenda van de raad.
Gevraagd wordt de geheimhouding ‘gedeeltelijk op te heffen’. Twee zaken wil Zaanstad niet openbaar maken. Om de ‘bescherming van de persoonlijke levenssfeer’ te waarborgen zullen namen worden zwartgelakt. Sommige namen zijn al bekend (Rot, Van Groeningen, de exploitant van de NSV, de familie Groen, de burgemeester), maar andere (bijvoorbeeld uit de OZB-zaak in Krommenie) worden weggelakt.
Merkwaardige uitzondering
Maar dan volgt een een merkwaardige uitzondering, ook zaken die ‘het goed functioneren van de overheid’ kunnen schaden, blijven geheim. Dat gaat over ‘Artikel 5.1 tweede lid, onder i’ van de Woo. Wat bedoelt de burgemeester daarmee?
Het gaat om openbaarmaking ‘die het publieke discours kan schaden’, om zaken die ervoor zouden kunnen zorgen dat ‘de bereidheid tot medewerking aan toekomstige integriteitsonderzoeken’ ondermijnd kan worden of die ‘disproportionele reputatieschade kan veroorzaken voor de overheid, de bestuursorganen burgemeester en gemeenteraad en derden betrokkenen’.
Die laatste is opmerkelijk. Door openbaarmaking kan de de burgemeester en de raad ‘reputatieschade’ oplopen. Als dat terecht is, moet dat rapport natuurlijk juist meteen openbaar gemaakt worden. Als het niet terecht is, begrijpen we niet zo goed waar de burgemeester bang voor is.
1000-dingen-doekje
Jurist Cornelis van der Sluis noemt ‘Artikel 5.1 tweede lid, onder i’ een ‘1000-dingen-doekje’ een uitzonderingsgrond die zo gemakkelijk wordt ingeroepen om zaken geheim te houden. Bovendien moet de gemeenteraad goed uitleggen waarom ze dat doen. In de Raadsinformatiebrief gebeurt dat overigens niet. Van der Sluis schrijft dat de Raad van State kritisch is op het toepassen van deze uitzonderingsgrond. Vooral het voor onbepaalde tijd toepasbaar achten van deze uitzonderingsgrond is niet vanzelfsprekend.
Het wordt wel aangegrepen bij ‘interne disciplinaire onderzoeken’, maar geheimhouding is volgens de RvS ‘slechts tijdelijk vereist gedurende het onderzoek. Als het onderzoek is afgerond of zich in een vergevorderd stadium bevindt, is een beroep op het goed functioneren kennelijk niet meer zo snel aan de orde’. Het Rot-onderzoek is al anderhalf jaar afgerond.
Van der Sluis zegt ter toelichting tegen De Orkaan:
‘Je ziet wel dat de rechter deze grond erg kritisch toetst en wel vraagt om een indringende motivering. In de toelichting bij de wet staat dat het niet mag worden ingezet om iets te verbloemen wat negatief zou afstralen op het bestuursorgaan.’
Dat klinkt toch als als de poging om die reputatieschade te beperken.
‘Het staat de gemeenteraad vrij om in beslotenheid bepaalde thema’s te bespreken maar de uitzonderingsgrond moet wel voldoende zijn. Het mag geen duizend-dingen-doekje zijn, maar in de praktijk zie je wel dat het er door een bestuursorgaan met de haren bijgesleept wordt: “als ik het niet meer weet, beroep ik me daar maar op”.’
Het punt staat vanavond op de ‘stemagenda’ – er wordt niet over gedebatteerd, alleen gestemd, alhoewel partijen wel een stemverklaring mogen afgeven.
Door Piet Bakker. Bronnen: Raadsinformatiebrief, agenda raadsvergadering 27 november, telefoongesprek Cornelis van der Sluis, Nederlands Kenniscentrum Open Overheid en eerder nieuws op De Orkaan.
Gek hè dat het vertrouwen in de politiek is gedaald tot 0.
In maart kunnen de appels wel eens flink zuur zijn voor diverse partijen.
Ik vind het veelzeggend dat de gemeente als argument aanvoert dat openbaarheid het publieke debat kan schaden. Dat staat echt haaks op de bedoeling van de Woo, die juist is gemaakt vóór openheid en debat. Dat dit argument überhaupt in een raadsinformatiebrief terechtkomt, laat voor mij zien hoe hard een cultuurverandering richting echte openbaarheid nog nodig is. Er zijn in de organisatie denk ik genoeg mensen van goede wil, maar bestuur en management moeten daarin wel het goede voorbeeld geven. Ben je bang voor misverstanden of ophef, dan kun je context bij het rapport geven als je het publiceert – en vervolgens mag de samenleving er zelf iets van vinden. Dat is volgens mij hoe een democratie werkt. Privacy van betrokkenen wordt bovendien al via de e-grond van de Woo beschermd.
De i-grond is niet bedoeld als een soort reputatieschild voor gemeente, raad of burgemeester. Hooguit zaken als specifieke gespreksverslagen uit het integriteitsonderzoek zouden daaronder kunnen vallen, en dan nog moet per passage of onderdeel van het rapport concreet worden uitgelegd waarom die informatie niet (desnoods geanonimiseerd) openbaar kan worden gemaakt, zeker nu het onderzoek al is afgerond. En omdat er ook een contra-expertise ligt, is openheid extra belangrijk. Het debat gaat niet alleen over de integriteit van een raadslid, maar ook over de kwaliteit van het integriteitsonderzoek.
Hoog tijd dat raadsleden hun rol als volksvertegenwoordiger actief invullen in plaats van afwachtend te blijven.
Het rapport inzake het integriteitsonderzoek naar raadslid Juliëtte Rot, in opdracht van burgemeester Jan Hamming, ligt reeds afgerond, maar wordt nog altijd grotendeels geheim gehouden onder de vlag van bescherming van reputaties en bestuur. Deze strekking is onacceptabel in een democratische gemeente die zegt te staan voor openbaarheid, controle en verantwoording.
Burgemeester Hamming, door zijn eigen besluit tot instellen van het onderzoek, bevindt zich in een positie waarin hij de onderzoeksuitkomst beheerst én de mate van openbaarheid bepaalt. Dit creëert een opmerkelijke machtssituatie: het bestuur bepaalt wat het publiek mag weten, juist in een zaak over integriteit. Daarmee wordt de uitgangswet van het openbaar bestuur omgekeerd: niet het bestuur legt verantwoording af, maar het bestuur beslist wat verantwoording is.
Raadsleden:
Eis dat het volledige rapport onmiddellijk openbaar wordt, tenzij zeer concrete en onderbouwde redenen aanwezig zijn die de geheimhouding rechtvaardigen en die motivering dient u als raad expliciet te verlangen.
Verwerp het argument dat openbaarheid ‘de bereidheid tot toekomstige onderzoeken’ zou schaden: juist transparantie versterkt dit type onderzoeken door het vertrouwen in de uitkomsten te vergroten.
Stel een onafhankelijke commissie in die onderzoekt of burgemeester Hamming zelf zijn bevoegdheden niet heeft misbruikt door het onderzoek te initiëren én tegelijk de openbaarmaking te beheersen.
Wanneer u nalaat deze stappen te zetten, brengt u niet alleen het vertrouwen van inwoners in de gemeente Zaanstad ernstig in gevaar, maar maakt u uzelf medeverantwoordelijk voor een bestuurscultuur waarin geheimhouding boven verantwoordelijkheid gaat.
Maak dit rapport openbaar en geef de burgers van Zaanstad waar zij recht op hebben!
Dit is een fantastische mogelijkheid voor de raad om hun controlerende functie te tonen.
Met Art 5.1 lid 2 wekt Hamming de schijn dat Hamming iets te verbergen heeft wat schadelijk voor zijn aanzien is.
Gedragscode voor de burgemeester van Zaanstad
Artikel 1
De burgemeester mag zijn invloed en stem niet gebruiken om een persoonlijk belang
veilig te stellen of het belang van een ander(e organisatie) bij wie hij een persoonlijke
betrokkenheid heeft.
Artikel 4.1
De burgemeester betracht maximale openheid als het gaat om beleid en
beslissingen en om de beweegredenen daarvoor. Hij handelt in overeenstemming
met de Gemeentewet en met de Wet openbaarheid van bestuur.
Ik neem aan de raad een onafhankelijk commissie gaat vormen die een onafhankelijk bureau inschakelt die vaststelt of een beroep op art 5.1 lid terecht is en indien niet dan wordt het gehele rapport gepubliceerd.
Daar kan een gemeenteraad toch niet tegen zijn.
Vast vervelend,zulke mondige raadsleden in een zaal vol ja knikkers...
Het is inmiddels heel duidelijk voor de kritische burger dat deze “burger”meester zijn langste tijd heeft gehad. Hij brengt gemeenteraadsleden in diskrediet en en probeert ze de mond te snoeren als er om uitleg wordt gevraagd. Dat Hamming dit kan doen heeft voornamelijk te maken met het amateuristische gepruts van de meeste fracties. Er zitten geen bestuurders in de gemeenteraad tussen die Hamming wijzen op de gedragscode en openbaarheid van informatie in het algemeen belang.
Er zijn in mijn perceptie drie partijen die kritische massa hebben, DZ, Denk, en in mindere mate LZ.
Andere partijen mogen van mij stoppen met pluche kleven.
Dat Hamming geen eerlijke en goede bestuurder is blijkt uit de voorgeschiedenis, het feit dat de ambtenarij onder hem niet gecorrigeerd wordt in hun gedrag en uitvoering en dat stelselmatig beleid en regels worden overschreden ten nadele van de inwoners. Het aantal malen dat Zaanstad op bezoek is bij de bestuursrechter als beklaagde partij is dit jaar over de 120 maal. Het geld en tijd wat hier mee verkwist wordt is aanzienlijk. Dat Hamming zijn baantje probeert te redden is logisch maar echt is het niet voor een functie elders
En ja hoor...hoera... kan ik nu de vlag uit hangen.....ben ik dan eindelijk in staat te reageren met mijn verweer op het verslag van Necker in het peperdure ( € 63.000,--!!) onderzoek naar de integriteit van Juliette Rot waar Jan Hamming mij ongevraagd in meesleurt en heeft mee gesleurd.
Mijn verweer, daar kijkt Jan Hamming zeker niet naar uit.....veel te belastend voor hem, wat hij allemaal tegen alle wet- en regelgeving in heeft gedaan dat is gewoon schandelijk.
Omdat het verslag van Necker in mijn beleving weer een complete verschutting is voor Jan Hamming, verklaarde hij het maar gauw geheim....
Nou de contra expertise van Michiel de Vries is heel duidelijk.
Joan Kelderman ook jij hebt zo jouw ervaringen met Jan Hamming, zo lees ik in jouw reactie.
De burgemeester heef niks geheim verklaard, dat was de gemeenteraad. De kosten voor een integriteitsonderzoek liggen rond dat bedrag, dus dat geldt ook voor een onderzoek dat Juliëtte Rot naar Hamming wil laten uitvoeren of het onderzoek dat op instigatie van DZ een paar jaar geleden is uitgevoerd.
Het zou fijn zijn als de gemeente Zaanstad zich daadwerkelijk eens houdt aan "Openbare Overheid". Wie correct is zou daar toch geen problemen mee moeten hebben. Nu worden raadsleden of inwoners verweten dat de gemeente op kosten wordt gejaagd door WOO-verzoeken of onderzoeken. Maar als alles open is, dan is daar ook geen aanleiding voor nodig. Verder verbaas ik mij over de reden vh onderzoek door de heer Hamming betreft mevrouw Rot. Ivm "schijn van belangenverstrengeling " is een onderzoeksbureau ingeschakeld. Bijzonder....onlangs is er tegen mij toegegeven dat er een schijn van belangenverstrengeling plaats heeft gevonden betreft het plan Peperstraat. Toen is mij geen onderzoek aangeboden, alleen het welbekende dooddoenertje vd gemeente "wij hebben ervan geleerd"
Kom op, Gemeente Zaanstad en Jan Hamming Raad075 ... wees openbaar en consequent in uw acties. Geen 2 maten politiek
@Joan Kelderman,
Voor zover ik me herinner loopt er nog steeds "een zaak" bij de Raad van Staten over de meerdere petten van de veelbesproken architect Sjoerd Soeters, die de gemeente 1- als stedenbouwkundige adviseerde en tevens 2 - opdrachten voor zijn eigen architectenbureau "organiseerde".
Bij de Raad van State loopt ons beroep over het plan Peperstraat. Hierin wordt inderdaad de dubbele pet van Soeters, en daarmee de rol vd gemeente vermeld. Wij zijn nog in afwachting vd zitting. Dus de bewoners en enkele omwonenden vd Peperstraat.
Maar daarnaast heb ik een melding integriteitsschending gedaan over deze rol en de mede-verantwoordelijken. Geprobeerd om het eerst bij de gemeente goed uitgezocht te krijgen, maar helaas... ook hier de 2- maten regel. Dus het ligt nu bij de Ombudsman.
Angst voor reputatieschade? Juist het niet openbaar maken is inmiddels al reputatieschade voor de Gemeente......dan staat er blijkbaar in dat rapport dat er verwijtbaar gehandeld is.
Aangezien dit rapport een gemeenteraadslid betreft zou het logisch zijn, dat het gemeenteraadslid zelf beslist over openbaarmaking. Niet de Gemeente die blijkbaar (weer) niet toe wil geven dat er enorme fouten zijn gemaakt. En liever niet wil dat de buitenwereld dat weet. Nou, de buitenwereld weet door toepassing van dat wetsartikel alweer genoeg..