Een boek met machines in de hoofdrol: zaagbankmachines, draadvonkmachines, slijpmachines, koffiepadmachines, rondslijpmachines, radiaal boormachines, tafelboormachines, tapmachines, freesbanken, draaibanken en schaafbanken.
In ‘100 jaar Dorjee – Opkomst en neergang van een Zaans familiebedrijf’ draait het om machines. Die werden gebouwd aan de Belgischestraat, aan het Blauwe Pad en op het eind aan de Aris van Broekweg in Zaandam. Een unieke ‘fabriek voor speciaalgereedschappen en werktuigen’.
In het boek van staan ze nog: de Lizzini vlakslijpbank, de Reishauer schroefdraad slijpbank en de Kellenberger URF 320. Ruud Jansen maakte de foto’s met de (analoge) Hasselblad en Linhof Technika; DaniĆ«lle Feddes-Vis schreef de tekst en Jan Schoen verzorgde de lay-out.
Janssen en Schoen waren buren van de laatste directeur Ed Dorjee en hadden al eerder het idee om een boekje over het bedrijf te maken, maar Ed wilde dat uiteindelijk niet. Pas na zijn dood werd het idee nieuw leven ingeblazen nadat journaliste DaniĆ«lle Feddes-Vis – kleindochter van oprichter Ee Dorjee – de tekst wilde gaan verzorgen en het familie-archief indook.
Het idee van het ‘boekje’ werd een plan voor een kloek boek van 140 pagina met fantastische foto’s van… machines. De fabriek was overigens zelf een machine. Ruud Jansen:
‘De hele fabriek is een soort tijdmachine. Van elk jaartal, alle decennia was er wat nieuws. Er werd later alleen nauwelijks nog onderhoud gepleegd aan de machines. Het was alsof het pand op de zeebodem heeft gelegen.’
Jan Schoen:
‘Als je het ziet, denk je: ik ga een eeuw terug in de tijd. Als je rondkeek in de fabriek leek het inderdaad of de tijd had stilgestaan. Oude machines die er nog altijd stonden, gereedschap in alle soorten en maten, niets werd weggedaan.’
Expositie
Er is niet alleen een boek maar ook een expositie met bijzondere foto’s van machines… maar ook ook van de mensen natuurlijk: oprichter Ee en zijn zoon Ed die uiteindelijk moest zien hoe de fabriek ten onder ging. En van de mensen die daar werkten aan de draai- en slijpbanken.
Op woensdag 28 januari om 16.00 uur wordt het boek āEen eeuw Dorjeeā gepresenteerd in het gemeentearchief Zaanstad in het Stadhuis. Dan wordt ook de expositie āOpkomst en neergang van een Zaans familiebedrijfā geopend in de hal van het gemeentehuis. Die expositie is tot 10 april te zien.
Voorkeursrecht
Het Stadhuis is een beladen plek voor de erfgenamen van Dorjee. Precies een jaar geleden besloot de gemeenteraad van Zaanstad om drie jaar lang een voorkeursrecht te vestigen op het perceel Aris van Broekweg 5 van de Dorjee-fabriek. Voor het gebied zijn al jaren plannen voor een school en woningbouw en de gemeente wil voorkomen dat een bedrijf (Bosma & Bronkhorst) het zou kopen zodat woningbouw daar onmogelijk zou worden.
Wethouder RenĆ© Tuijn (inmiddels opgestapt) wilde de āregie in handen houdenā bij de ontwikkeling van dit gebied. Voor de eigenaren een forse tegenvaller, de verkoop afgeketst, de toekomst onzeker en de kosten voor het pand en perceel blijven doorlopen.
Door Piet Bakker op basis van het boek ‘100 jaar Dorjee’, de uitnodiging expositie en eerder nieuws op De Orkaan. Foto’s komen uit het boek.
En dan te bedenken dat de gemeente de regie in handen wil houden in het te transformeren gebied, zoals in bovenstaande stuk beschreven, maar geen voorkeursrecht toepast op de overburen. Een aantal panden staat reeds te koop en een andere zal eerdaags wel te koop komen gezien eerdere berichtgeving in de Orkaan omtrent Helling. Of de gemeente gaat vlak voor de afronding van een koop op het laatste moment ook handelen zoals met Dorjee.
Wat een prachtig Zaans erfgoed, leuk dat hier een boek over gemaakt is! Echt een stukje industrie wat jammer genoeg steeds minder wordt in de zaanstreek waardoor we onze industriƫle identiteit steeds meer kwijt raken. Maarja elke eeuw heeft wat nieuws zeggen we dan maar.
Jammer dat de erven/eigenaren nu onzekerheid kennen.
Woensdagmiddag 28 januari om 16:00 uur is de openbare presentatie van het boek āEen eeuw Dorjeeā. Iedereen die daarbij wil zijn is welkom in het gemeentearchief. Tegelijkertijd wordt de expositie geopend.
Wat jammer, ik lees het nu pas, anders was ik even langsgekomen. Mijn vader heeft hier heel lang gewerkt. De namen Arie Vis, Ed Dorjee, heb ik heel vaak gehoord. Mijn vader was daar machinebankwerker. jaren 50, 60, ,70. Ben daar ook wel als kind geweest, dan mocht ik met mijn vader mee.
Hij kwam thuis met de metalen slijp krullen onder zijn schoenen.
Leuk dat er een boek over de firma Dorjee verschijnt. Ik werkte daar van 1953 - 1961 het was mijn eerste baantje. Het eerste jaar moest je vaak boodschappen doen en pakjes wegbrengen naar Bruynzeel een naar de AI. Er werkte veel jonge jongens en we hadden veel lol. Meneer Dorjee was een aardige man, altijd in een lange stofjas. Mijn eerste loon bestond uit 11 gulden en 11 cent per week. Bijzonder waren de jaarlijkse uitstapjes met recreatie en cultuur, een diner en een theater voorstelling. Ik heb daar aan het Blauwe pad een fijne tijd gehad en veel geleerd, waarvan ik in mijn leven veel gemak van heb gehad. Jammer dat de firma is gestopt met haar werkzaamheden.
Je bent van harte welkom morgen Henk, in het gemeentearchief van Zaandam. Aanvang 16.00 uur (28 januari).
Mevr. Feddes/Vis,
Goedemiddag. Mijn schoonvader Dirk Stolp heeft 45 jr. bij Dorjee gewerkt. Is er een mogelijkheid om in het bezit te komen van het boek. Is er ergens te koop?.
Dank.
Bedankt, ik ben van plan om morgen te komen.
het boek ligt in de zaanse boekwinkels in Zaandam en krommenie.
Was best een mooi bedrijf, ik heb nog een paar staven staal gebracht op locatie Blauwe Pad, op de fiets netjes aan de stang vastgemaakt. Dat was toen mijn vader staal verkocht van Thomas Turton in Sheffield. Dorjee was een klant en ik heb de nieuwe fabriek ook bezocht. Mooie tijden en mooie herinneringen.
In de 50er jaren woonden wij op het mr.Cornelispad:
Ik kan mij herinneren, dat als ik langs het pand kwam (door een soort steegje van het Blauwe pad naar de Rembrandtstraat) er voor de gevel altijd grote, rafelige metaalkrullen lagen; heel scherp! Zou nu ondenkbaar zijn!