Wat als de fusie tussen GroenLinks en PvdA al jaren eerder begon dan veel mensen denken? In achterkamertjes, ver weg van camera’s en campagneposters? Zaanse journalist Coen van de Ven zat er bovenop. In 2021 zag hij in Den Haag hoe de twee linkse partijen, nét buiten kabinet Rutte IV gehouden, steeds vaker samen optrokken.
Wat begon als overleg, begon te lijken op iets groters. Van de Ven dook erin en schreef er het boek Een Links Verhaal over.
En goed nieuws: je kunt hem daar zelf over horen vertellen. Donderdag 12 februari om 12.00 uur geeft Van de Ven op uitnodiging van ondernemersvereniging De Maatschappij een lezing in restaurant De Walvis op de Zaanse Schans. Wij spraken hem deze week al over zijn boek, de Zaanse context en de opvallende rol van Zaankanter Cindy Slaper, die de GroenLinks-PvdA-campagne van 2023 flink wist te ontregelen.
Cindy Slaper zou in het SBS-debat in 2023 een vraag stellen aan NSC-leider Pieter Omtzigt, dat deed ze ook. Ze vroeg hem waarom Omtzigt het minimumloon niet wilde verhogen. Dan volgt wat volgens analisten hèt bepalende moment in die verkiezingscampagne is geweest. Timmermans haakt zelf op de vraag aan Omtzigt in om een punt te maken en Slaper bijt hem toe:
‘Meneer Timmermans, ik ben chronisch ziek. Het hele jaar door. Ik betaal 385 euro, elk jaar weer. Ik kan het niet betalen met alleen een uitkering. En velen met mij. U wil niet weten hoeveel armoede er is in Nederland. Ik kijk om mij heen en kan wel janken. Zo erg. De komende vier jaar is te laat. We zijn te laat!’
Daarna verzandt de fusieleider in een technisch verhaal. Hij wil geen valse beloftes maken en daarom kan dat allemaal niet zĂł snel. PVV-leider Geert Wilders heeft daar minder moeite mee: ‘U kan wachten, mevrouw kan niet wachten, mevrouw moet nu dat geld hebben.’
Wilders wint de verkiezingen met 37 zetels, en zelfs het Zaanse PVV-gemeenteraadslid Peter van Haassen, die zich op een onverkiesbare positie achtte, wordt onverhoopt de Kamer ingestemd. Hij bedankt Slaper persoonlijk; hij heeft zijn zetel aan haar te danken, denkt hij ook.
Voor zijn boek spreekt Van de Ven Slaper uitgebreid als het schoolvoorbeeld van iemand die gezien haar omstandigheden juist heel erg aangetrokken zou moeten zijn tot politiek links, maar deze in plaats daarvan juist verafschuwt Het Cindy Slaper-effect in de campagne van ’23 is nog steeds een open wond in de partij.
Als Timmermans in een gesprek in buurthuis De Kolk in de Rosmolenbuurt in Zaandam, waar wij ook bij waren, hoort dat Slaper daar ook in de buurt komt, reageert hij enigszins verbeten: ‘Ja, die ken ik wel.’
Vloot
Een politieke partij is geen mammoettanker! Zegt Van de Ven in reactie op de veelgebruikte kenschetsing van politieke partijen. In plaats daarvan is een partij, helemaal democratische ledenpartijen als GroenLinks en de Partij van de Arbeid, een vloot. Daarin vaart de Tweede Kamerfractie als vlaggenschip vooruit, maar alle boten bewegen los. De twee vlaggenschepen bij elkaar krijgen was moeilijk, maar die ontwikkeling ging eigenlijk vrij rap. De kleinere gemeentescheepjes dobberen nog weleens af, zo ook in de Zaanstreek.
In zowel Oostzaan als Wormerland zijn de PvdA en GL nog twee losse partijen, na de gemeenteraadsverkiezingen in maart (ervan uitgaande dat beide ten minste een zetel halen in beide gemeentes). Toch is het volgens Van de Ven zo dat het aantal afdrijvers in grote lijnen wel meevalt, en het is beter dan in eerste instantie op het partijkantoor werd verwacht; de meeste fracties varen netjes mee.
In sommige, veelal buitenstedelijke gemeentes, zoals Wormerland en Oostzaan, is het moeilijk voor de partijen om op een lijn te komen. Er is een andere partijcultuur; de ene partij zit in het college en de andere niet. Hoewel een grote meerderheid samen meedoet, betekent de tegenstribbelende lokale fracties dat er over vier jaar in de Zaanstreek nog twee PvdA- en twee GroenLinks-fracties zijn (als de desbetreffende gemeentes nog bestaan), terwijl de landelijke partij dan al een nieuwe naam en vlag heeft.
De Tornado
De Zaanse PvdA explodeerde weliswaar een aantal maanden geleden, wat resulteerde in maandenlang lege PvdA-zitjes in de gemeenteraad. De bootjes in Zaanstad zijn vrij snel dezelfde kant op gaan varen, maar de PvdA is de bemanning kwijt en GroenLinks haar stuurvrouw. De fusie is daarvan niet direct de oorzaak, maar het compliceerde de situatie wel.
De journalistieke ambitie zat er bij Van de Ven al vroeg in. Toen hij op het Sint Michaël College in Zaandam zat, richtte hij schoolkrant De Tornado op, als knipoog naar de Orkaan. Dat ging drie edities best goed, toen kreeg hij van de schoolleiding te horen dat bepaalde rubrieken niet door de beugel konden. Daar was hij het als zielsverwant van de Orkaan natuurlijk niet mee eens, en de Tornado ging weer liggen.
Door Marijn Kerkhoven op basis van een gesprek met Coen van de Ven.
Het is misschien goed om te vermelden dat Cindy Slaper destijds al en nu nog steeds een fervente PVV-promotor was en dat de presentatoren van het SBS6-debat 'vergaten' om dat te melden toen zij en Geert Wilders alle ruimte kregen om Frans Timmermans aan te vallen. Overigens heeft Wilders, toen er niet veel later een kabinet kwam dat nogal PVV-gekleurd was, ook niet voor kunnen of willen zorgen dat 'mevrouw dat geld nu' kreeg.
Het is misschien ook goed om te melden dat Cindy Slaper alles behalve arm is. Ze heeft samen met haar man een koophuis en ze heeft een arbeidsongeschiktheidsuitkering die ze in feite niet nodig heeft om rond te komen, zoals bleek in het programma "Rutger en de uitkeringstrekkers". Dus dat verhaal dat ze het eigenrisico niet kan betalen klopt van geen kant. Zelfs als ze wel een laag inkomen zou hebben zijn er gemeentelijke regelingen en toeslagen waardoor dat eigen risico vrijwel geheel wordt gecompenseerd. Timmermans is er gewoon ingeluisd.
Deze reactie van de heer Schaap is concreet het probleem van het linkse verhaal niet ingaan op de inhoudelijke problematiek maar op de toon omstandigheden etc. Het is buitengewoon treurig om mevr. Slaper als fervent pvv promotor te karakteriseren. Op mij kwam mevr. Slaper over als iemand die onderdeel is van de "doelgroep" waar de PvdA zich zogenaamd sociaal voor opstelt. Deze mevrouw acteert !! sociaal zonder grote woorden voor de medemens. Dat Timmermans daar niet op kan reageren op iemand die wel authentiek sociaal doet in plaats van praat. Is en was het probleem van Timmermans, de Pvda en GL. Misschien is het een idee om te gaan luisteren naar de problemen van de als acterende gutmensch in plaats van te praten als gutmensch. Mijn oma wist het al, wanneer zij het volgende zei "Praatjes vullen geen Gaatjes"
Misschien moet u het fragment uit het tv-debat nog even terugkijken. Dan ziet u dat de heer Timmermans met een realistisch verhaal probeert in te gaan op het door Cindy Slaper geschetste probleem, waarna Geert Wilders met een jij-bak en een valse belofte komt. Het is de meevoelende nuance versus het platte populisme.
U lijkt geen L curve door te willen maken. Dat is dan ook het structurele aan het linkse smaldeel waardoor uiteindelijk de PvdA gedecimeerd is. En dat is jammer want in de tijd dat zij nog contact hadden met de maatschappij zijn er mooie dingen tot stand gebracht. Inmiddels zijn Gaza problemen belangrijker als de problemen van de "gewone" man in Nederland. Is een keuze maar blijkbaar niet meer de keuze van de gewone man. Lokaal is er inmiddels een soortgelijk experiment gestart door uw partijprominent Kuyper en Rosa om de "gewone man" een referendum te ontzeggen en niet te ageren, als volgzame onderdeel van het college, tegen het discriminatoire beleid op mensen, die u, toen u er nog voor betaald werd, met hand en tand, verdedigde. Ben benieuwd hoeveel Rooie Saener's zich nog zullen herkennen bij de komende gemeentelijke verkiezingen.