Niet minder dan 33 van de 39 raadsleden in de gemeente Zaanstad stellen zich opnieuw kandidaat bij de komende gemeenteraadsverkiezingen, dat is 84,6 procent en dat ligt ruimschoots boven het landelijke gemiddelde van 75 procent.

Bij wethouders ligt dat anders. In Zaanstad staan vier van van de zes wethouders op de kandidatenlijsten van hun partij, maar slechts twee daarvan willen door naar de raad (en daarna ook wethouder worden). In Oostzaan is één wethouder op de kandidatenlijsten te vinden, in Wormerland staan alleen wethouders die nu met ziekteverlof zijn op de lijst.

Annemarie van Nieuwamerongen van de VVD mocht niet voor een derde raadstermijn gaan, Katinka Kroon (GL) is er alleen als tijdelijke vervanging van het opgestapte raadslid Natascha Stroo. Kroon is van plan tijdens de aankomende raadsperiode Zaanstad te verlaten en vindt een kandidatuur dan ook niet gepast.

Annemarie van Nieuwamerongen niet, Casper Davelaar en Marius Rietdijk wel bij de VVD in Zaanstad

Opgestapte raadsleden Hans Stokebrand, Marieke Visser van de PvdA keren niet terug, omdat zij uitgesloten zijn door de kandidaatstellingcommissie wegens inmenging in de lijsttrekkersprocedure. De opgestapte PvdA’er Geert Rijken had al eerder aangegeven niet terug te willen keren. Ook oud-GroenLinks-fractieleider Natascha Stroo mocht niet op de lijst.

Het enige nog zittende PvdA-raadslid, Kübra Kara – afwezig/ziek sinds november 2025 – staat ook niet op de lijst. Over haar beweegredenen om niet verkiesbaar te zijn weten wij niks.

De lege stoelen bij de PvdA

Daarmee is er in Zaanstad (bijna) niemand die er zonder duidelijke reden mee op wil houden. Misschien zegt dat iets positiefs over hun verantwoordelijkheidsgevoel, of misschien is het simpelweg heel leuk in de gemeenteraad van Zaanstad.

BVNL

Er deden in 2022 nog 271 kandidaten mee voor het raadslidmaatschap; dit jaar zijn dat er 275. Allebei de verkiezingen kennen veertien partijen. 121 kandidaten voor de verkiezingen in 2026 stonden ook al in 2022 op het stembiljet. Zaanstad heeft nieuwkomers LZ en FvD, maar raakt ook twee partijen kwijt. De fusie van GroenLinks en de PvdA zorgt voor een minnetje en BVNL deed vorige keer mee aan de verkiezingen. De partij haalde toen geen zetel, en de club van Wybren van Haga is inmiddels al een tijdje passé.

In Wormerland komen vijftien van de zestien raadsleden weer voor op de kandidatenlijsten. Alleen Gianni Hoovenstat, die in 2023 uit de POV stapte en zelfstandig verderging als BVNL, gaat niet door. BVNL is dan ook al een tijdje passé (of zeiden we dat al?). 93,8 procent van de Wormerlandse raadsleden is weer herkiesbaar.

Bye bye…

Oostzaan

Lize Boshoven van het CDA en Frank Aan van de PvdA doen in Oostzaan niet meer mee; de andere elf Oostzaanse raadsleden zijn wel herkiesbaar. Héle grote lichten zien direct dat elf van de dertien net zoveel is als 33 van de 39. Voor Oostzaan geldt dus ook een herkandidatuurspercentage van 84,6 procent. Zo leuk als in Wormerland is het dus niet in de Oostzaanse gemeenteraad, maar wel minstens zo leuk als in Zaanstad.

Lize Boshoven spreekt Commissaris van de Koning Arthur van Dijk toe in de raad van Oostzaan

Met deze cijfers laten de Zaanse gemeenteraden het landelijke gemiddelde van 75 procent ver achter zich; 86,8 procent van onze Zaanse raadsleden staat weer op de lijst. Het is zo dat sommige zittende raadsleden op lage posities op de lijst staan en dus waarschijnlijk niet weer verkozen worden. Dat gaat bijvoorbeeld om de nestor van de gemeenteraad: Ton Brekelmans van de POV in Zaanstad.

Ton Brekelmans (POV)

Wethouders

Raadsleden blijven graag. Maar dat geldt niet voor wethouders. In Zaanstad zijn al twee van de zes wethouders verdwenen. Wessel Breunesse (GroenLinks) en René Tuijn (PvdA) stapten op vanwege ruzie binnen de partij over de de keuze van de lijstrekker. Zij hadden overigens ook daarvoor al aangeven niet terug te willen keren. Ook Gerard Slegers (CDA) en Natasja Groothuismink (ROSA) willen niet door. Beide wethouders zijn wel lijstduwer bij hun partij. Alleen Harrie van der Laan (POV) en Stephanie Onclin (VVD) willen door, zij zijn lijsttrekker bij hun partij. Slechts 33,3 procent gaat door (maar formeel is 66,6 procent herkiesbaar).

In Wormerland stopt PvdA-wethouder Tjeerd Pietersma terwijl zijn VVD-collega Rolf van Wanrooij langdurig ziek is en niet is vervangen, hij is lijstduwer. De twee andere wethouders: Marc Wit (CDA) en Rick Ossendorp (POV) wonen niet in de gemeente en zijn dus niet herkiesbaar. Ze moeten gevraagd worden als die partijen opnieuw in het college komen. De zieke CDA-wethouder Jeroen Schalkwijk staat wel op de derde plek bij zijn partij. Van de huidige wethouders is nul procent herkiesbaar (omdat we de ziekenboeg niet meetellen).

Oostzaan heeft twee VVD-wethouders van buiten: Stijn Nijssen en Martin Wörsdörfer. Daarvoor geldt hetzelfde: niet verkiesbaar. PvdA-wethouder Eelco Taams is lijstduwer bij zijn partij wat er over het algemeen op duidt dat je geen wethouder wil worden (en zelfs niet in de raad wil), ‘maar het weet het nooit’ liet Taams eerder tegenover De Orkaan weten. Hier dus ook 33,3 procent herkiesbaar.

Door Marijn Kerkhoven en Piet Bakker op basis van de processen verbaal van de kandidatencommissie in Zaanstad, Wormerland en Oostzaan, berichtgeving van de NOS en eerder nieuws op De Orkaan.