Het was eindelijk zover: het omstreden verkiezingsdebat in Westzaan. Door de afwezigheid van (vooral) de linkse flank van de Zaanse politiek werd wat een scherp debat beloofde te worden toch een bijeenkomst waarin verkiezingsretoriek de boventoon voerde en veel gratis bier werd geschonken door de aanwezige partijen.

Het debat, georganiseerd door Dorpscontact Westzaan, heeft de afgelopen paar weken voor verdeeldheid gezorgd onder de lokale Zaanse partijen. Dit komt doordat de organisator van het debat, Ingrid Jahn, nummer drie op de kieslijst staat van Forum voor Democratie. Hierdoor zeiden veel linkse partijen dat de neutraliteit in het geding was en trokken zij zich terug.

Acht van de veertien partijen die meedoen in Zaanstad zijn aanwezig. Dat ontgaat niemand en bepaalt duidelijk de sfeer, het is vooral een feestje van rechts. D66 krijgt boe-geroep, de PVV vindt dat asielzoekers niks het dorp te zoeken hebben en Zwarte Piet is ook weer even terug in het dorp van de kikker.

Buitenspel

Er was kort sprake van een alternatief debat, maar dat is uiteindelijk afgelast. Jahn vindt dat jammer: ‘Wij voelen ons als organisatie buitenspel gezet,’ meldt ze. De partijen waren volgens haar nooit naar haar toegestapt met hun zorgen. ‘In plaats daarvan zijn ze naar de media gegaan en komen ze onder andere bij jullie (De Orkaan) terecht,’ vult haar zoon Jerry Jahn haar aan. ‘Hier staat Ingrid Jahn, niet Forum’ zegt de zoon, wijzend naar zijn moeder, ‘als zij het verschil niet kunnen zien, is dat jammer voor hen.’

(De Orkaan: dit is een onjuiste weergave door de familie Jahn. De partijen hebben via persberichten en/of hun websites en social media bekend gemaakt dat ze niet meededen. DZ heeft Ingrid Jahn wel degelijk een mail gestuurd. GroenLinks-PvdA, ROSA, SP, PvdD en DZ deden niet mee, ook DENK was afwezig.)

Stoelen tekort

Het is druk in de hal van De Kwaker in Westzaan. Het is duidelijk dat het debat veel aandacht heeft getrokken van de lokale Westzaanse bevolking. De koffiemachine achter de oude houten bar pruttelt op hoog tempo door. Bier zit er nog even niet in voor de meeste aanwezigen. Maar ook het geluid van frisdrankflesjes die open worden getrokken vult de ruimte door het geroezemoes van de aanwezigen heen.

Als het startsignaal wordt gegeven blijken er zelfs niet genoeg stoelen te zijn. Op het podium achter in de zaal nemen de laatste mensen plaats. Jerry Jahn zegt dat het jammer is dat andere partijen niet aanwezig wilden zijn, en laat de discussie verder over aan debatleider Martin Blankman.

Bij aanvang van het debat krijgt elke partij de kans om zichzelf voor te stellen. Voor Harrie van der Laan (POV), Stephanie Onclin (VVD), Boy Boomsma (PVV), Marianne de Boer (Lokaal Zaans) en Sietse Oppenhuizen (CU) verloopt de introductie vlekkeloos. Merel Kingma (D66) krijgt nog een ‘boe!’ toegeroepen uit het publiek terwijl ze de ‘ondemocratische waarden van FVD’ benoemt.

Den Haag

Nick Hendriks (CDA) krijgt gelach uit het publiek vanwege zijn overduidelijk niet Zaanse accent. De Limburger verspreekt zich ook in de introductie door ‘Oostzaan’ te zeggen. Tom de Krijger (FVD) benoemt dat het jammer is dat er partijen afwezig zijn. Hij laat een lange stilte vallen tijdens de introductie van zijn partijprogramma, wat hem gegrinnik uit de zaal oplevert.

Door gebrek aan oppositie zijn de partijen het op grote lijnen met elkaar eens. Harrie van der Laan oppert triomfantelijk dat de POV een lokale partij is zonder aanwezigheid in Den Haag: ‘ik hoef me dus ook niet bezig te houden met de regels uit Den Haag.’

Het is het eerste openbare optreden van FvD-lijsttrekker Tom de Krijger. Hij laat zich, net als zijn collega’s in Den Haag, niet afschrikken door de regels van de rechtsstaat. De gemeente kan ‘gewoon’ tegen het Rijk en de provincie ingaan. Als daar iets mis mee is ‘dan horen we het wel’.

De term ‘daar moet geld voor vrijgemaakt worden’ wordt op vrijwel elk onderwerp door FvD genoemd, van handhaving tot cultuur. Waar dat geld dan vandaan zou moeten komen, blijft onduidelijk. De Krijger wordt teruggefloten door het CDA bij het onderwerp handhaving, waarbij hij het verschil tussen de taken van handhavers en politie krijgt uitgelegd.

Nick Hendriks (nr. 2 bij het CDA) benoemt tot drie keer toe dat zijn partij nauw samenwerkt met de PVV, onder andere het gebied van startersleningen.

Relatiesteun

De zaal schiet in de lach als Sietse Oppenhuizen suggereert dat de gemeente gratis relatiesteun zou moeten bieden om scheidingen te voorkomen. Dit zou volgens hem preventief werken tegen gezinnen die apart gaan wonen door scheiding en dus meer woningen in bezit nemen.

Toch schiet de vlam uiteindelijk in de pan als Boy Boomsma (nr. 3 bij de PVV) de Zwarte Piet-discussie oprakelt als het over cultuur gaat. Een paar mensen in het publiek staan op en wijzen driftig zijn kant op terwijl de discussie oplaait (Westzaan was het laatste bolwerk van de traditionele Piet in de Zaanstreek).

En er wordt nog meer olie op het vuur gegooid als Boomsma verklaart dat de vluchtelingen die op een boot verblijven in het Noordzeekanaal niet welkom zijn om te voetballen bij de lokale vereniging en ‘maar moeten gaan waterpoloën’.

Op veel steun uit de zaal hoefde Boomsma overigens niet te rekenen. Maar zijn provocatie zorgde er wel voor dat de discussie uit de hand begon te lopen. Enkele aanwezigen riepen leuzen als ‘denk aan Lisa!’ ‘Abcoude’ en ‘zijn toch allemaal chirurgen’. Toch nog een soort van vuurwerk.

Update: In een eerdere versie van dit artikel schreven we dat Boy Boomsma de term ‘oprotten’ zou hebben gebruikt. De term is wel gehoord, maar het is niet met zekerheid te zeggen dat die van Boomsma kwam.

Door Jort Emmer.