De verkiezingen komen er alweer bijna aan; over ruim een week is het 18 maart en gaat Zaanstad naar de stembus – net als alle andere gemeenten. Elke dag komt een partij die meedoet langs op De Orkaan; vandaag het programma van de Partij voor de Dieren.

De PvdD Zaanstad ging vier jaar geleden de politieke arena in met: ‘Verbeter de wereld, begin in Zaanstad’, en kiest voor de periode 2026-2030: Voor ‘Zaanstad Natuurlijk’. Dat zijn de titels; wij doken in de inhoud van een van de omvangrijkste programma’s van Zaanstad (80 pagina’s). Hoe effectief was de fractie vanuit de oppositie, en hoe haalbaar zijn de radicale groene plannen voor de komende jaren?

Sociale huur

In 2022 was de PvdD er klip-en-klaar over: geen verkoop of liberalisering van sociale huurwoningen meer. In 2026 is de ambitie hetzelfde: en ook de 40-procentnorm bij nieuwbouw (nu 30 procent) blijft staan.

Een opvallend en controversieel punt is de hernieuwde roep om het legaliseren van kraken van langdurig leegstaande panden. De partij belooft zelfs dat ontruiming niet meer wordt toegepast.

Hoewel dit past in de partijvisie ‘wonen is een basisrecht’, gaat de gemeente er niet over. De burgemeester kan wettelijk niet door de raad worden gedwongen om af te zien van ontruiming als deze oordeelt dat de openbare orde in het geding is. Dit punt van het verkiezingsprogramma is dus wensdenken; het beste wat de partij kan beloven is het vanuit de raad lief te vragen.

Parkeren

Het parkeerbeleid is voor de PvdD een politiek stokpaardje, maar niet om, zoals veel andere partijen, voor de auto of automobilist in de bres te springen maar om de ‘auto niet langer als baas’ te zien en dit vervoersmiddel dat zij als verouderd zien van de troon te stoten.

In 2022 beloofde de partij al dat er geen nieuwe parkeerplekken op straat bij zouden komen. En dat ze groen moesten zijn. In het nieuwe programma voor 2026 staat dat de PvdD overal in de gemeente betaald parkeren wil invoeren.

Voor mensen met meerdere auto’s wil de partij de prijzen fors verder opvoeren. Ze maken een uitzondering voor gehandicapten. Voor mensen met een gehandicaptenparkeerkaart moet parkeren ‘betaalbaar’ blijven. Parkeren op grote schaal moet worden opgeheven volgens de partij. De focus moet op het OV en de fiets. De auto past volgens de PvdD niet in het Zaanstad van de toekomst.

Milieu

Op het gebied van milieu is PvdD streng. Waar in 2022 het uitroepen van de klimaatcrisis een succesvol speerpunt was, ligt de lat voor 2026 nog hoger: Zaanstad moet al in 2030 klimaatneutraal zijn.

De partij wil een volledig verbod op houtstook, zowel binnen als buiten. Ook binnen de eigen gemeentelijke organisatie moet de knop om: plantaardig voedsel wordt ‘de norm’.

Of zo’n snelle transitie financieel en maatschappelijk haalbaar is, wordt door de partij beantwoord met een beroep op ‘politieke moed’. Overigens wil de partij, als zij deelneemt aan het college, juist op dit thema aan de slag. Er komt wat de PvdD betreft een wethouder ‘Klimaat en biodiversiteit’ die deze transitie mogelijk moet gaan maken. De partij zou deze portefeuille zelf graag op zich nemen.

Erfgoed

Wat betreft het Zaanse erfgoed was de PvdD in 2022 vooral gericht op toegankelijkheid voor iedereen. Deze verkiezingen gaat het vooral om een beperking van bezoekers, en dan specifiek toeristen. De hoeveelheid internationale toeristen moet volgens de partij drastisch worden teruggebracht.

Daarbij moeten beeldbepalende gebouwen ‘onder geen beding’ gesloopt worden, volgens de partij. Renovatie moet altijd het uitgangspunt zijn. Hoe dit zich verhoudt tot de enorme woningbouwopgave en de schaarse ruimte in de stad, blijft in het programma weinig concreet.

Schiphol

PvdD-Zaanstad is geen groot fan van vliegen, en al helemaal niet als het donker is. Ze willen geen groei en vluchten en nachtvluchten afschaffen.

Sterker nog, de partij gaat een stapje verder dan de andere anti-Schiphol-partijen en ‘verzet zich tegen het bestaan van Schiphol’. Daar kan de partij zich heel hard tegen verzetten, maar vanuit de gemeenteraad van Zaanstad hebben ze daar natuurlijk niets over te vertellen. Daarmee blijft het Schiphol-standpunt onuitvoerbare verkiezingsretoriek.

Huisuitzettingen

Een sociaal speerpunt in het nieuwe programma is het verbieden van huisuitzettingen op grond van betalingsachterstand. Waar de partij in 2022 algemene armoedebestrijding ook al belangrijk vond, kiezen ze nu specifiek hiervoor. Ook hier schuurt de ambitie tegen de juridische werkelijkheid aan.

De gemeente heeft geen directe wettelijke bevoegdheid om alle huisuitzettingen te blokkeren. Dan kan de partij of de gemeente op zijn kop gaan staan, maar juridisch kan de eigenaar niet geforceerd worden om de huisuitzetting bij huurachterstand te blokkeren. Een eenduidig ‘verbod’ zoals de partij belooft, kan niet.

Zie ook het Orkaan-interview met PvdD-lijsttrekker Stella Pieterson. Het verkiezingsprogramma vindt je hier.

Stemgedrag

De PvdD diende gedurende de raadsperiode in totaal (mede) 176 moties en amendementen in; 68 daarvan werden aangenomen, 108 werden verworpen. Daarmee staat de partij op nummer twee met het totale aantal ingediende moties en amendementen, net achter de SP. De voorstellen werden relatief vaak afgewezen door een raadsmeerderheid.

Voor amendementen en moties van andere partijen was de partij een stuk liever. De PvdD stemde tegen 40,2 procent van de moties en amendementen en voor 59,8 procent.  De voorstellen die de PvdD zelf (mee)indiende, zitten daar ook bij.

Als we ook de raadsvoorstellen en overige stemmomenten erbij optellen, krijgen we een totaalbeeld van hoe vaak PvdD hetzelfde stemt als de andere partijen in de Zaanse gemeenteraad. Dan zien we dat de PvdD het vaakst hetzelfde stemt als de SP, 83,9 procent van de keren. Deze partij wordt gevolgd door ROSA en de CU.

De partij staat bij veel van de andere grafieken onderaan. De PVV is de PvdD het minste in overeenstemming. Maar bij DENK, LZ, DZ, POV en VVD staat de dierenpartij onderaan de lijst.

De PvdD diende tijdens de raadsperiode veruit het vaakst moties en amendementen in met de SP. De andere linkse partijen: ROSA, PvdA, SP, CU en GL werkten allemaal ongeveer evenveel met hen samen. De rechtse partijen vallen in het niet ten opzichte van de linkse vrienden van de PvdD. De POV staat in deze lijst met acht moties en amendementen het allerlaagst.

Door Marijn Kerkhoven op basis van het verkiezingsprogramma van de PvdD in 2022 en die in 2026. Data verkregen uit de stemmingen en ingediende moties en amendementen door de PvdD in de raadsperiode tussen de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en januari 2026. Foto: Stella Pieterson (gemaakt door Merel Kan, Stella Pieterson rechts, redactiehond Abe links.)