Kan je ‘huftertjes’ op fatbikes aanpakken door ze een helm te laten dragen, ze verplicht met een roze vlaggetje te laten rijden of ze gewoon uit winkelstraten te weren? Dat laatste wil de raad van Zaanstad wel. De overlast is aantoonbaar, maar in de praktijk gebeurt er weinig tot niks. Dat moet anders volgens de gemeenteraad. Er moeten fatbike-vrije zones komen, althans, daar moeten ‘voorbereidingen’ voor getroffen worden en ‘onderzoek’ naar worden gedaan.

Het voorstel werd bijna unaniem aangenomen (alleen DZ en DENK waren tegen), en wethouder Onclin – die verkeer er even bijdeed – beloofde het ‘mee te nemen’.

Die voorbereiding is handig omdat in het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet Jetten concrete plannen (in een kromme formulering) zijn opgenomen over fatbikes:

‘Er komt een aparte voertuigcategorie voor fatbikes, waarmee we een minimumleeftijd en helmplicht en krijgen gemeenten de mogelijkheid fatbike-vrije zones in te voeren.’

Helmplicht

Een helmplicht ‘voor jongeren tot 18 jaar die een fatbike, e-bike of ander licht elektrisch voertuig besturen’ was al voor 2027 aangekondigd. Bij de kabinetsplannen is geen tijdsplanning aangegeven. In Enschede zijn ze al begonnen met anti-fatbike-plekken, maar de juridische houdbaarheid en de handhaving kunnen problemen opleveren.

Over Zaanse ‘zones’ hebben de raadsleden van Zaanstad ook zo hun ideeën, die zouden moeten komen bij ‘scholen en schoolroutes, winkelcentra en drukke winkelstraten, stations en OV-knooppunten’.

Casper Davelaar (VVD) maakte zich zorgen over de toenemende hoeveelheid ongelukken met fatbikes, niet alleen opgevoerde fatbikes, maar alle fatbikes. Ze zijn zwaarder en minder goed bestuurbaar, wat leidt tot meer ernstige ongelukken. Mede-indiener van de motie Merel Kingma (D66) was ook op zoek naar ‘grip op de fatbike’. Zodra de wet dit toelaat, moet Zaanstad ingrijpen.

Scholen

Erdogan Sahin (DENK) was tot een jaar terug voor een verbod, maar sinds zijn dochter naar de middelbare school gaat, is hij ‘om’: bijna alle kinderen gaan op een fatbike naar school. Kinderen mogen ook al geen smartphone meer en nu hun fatbike afpakken vond hij te ver gaan; hij zag meer in voorlichting. Merel Kingma: ‘kinderen kunnen ook prima op een gewone fiets naar school.’

Julie van ’t Veer zei dat het niet alleen over kinderen ging: ook veel volwassenen rijden op fatbikes. De veiligheid in de openbare ruimte staat onder druk, volgens haar.

Over de uitvoerbaarheid hadden raadsleden zo hun twijfels. Melchior Mattens vreesde een ‘waterbedeffect’ waarbij fabrikanten de fatbikes aanpassen om buiten nieuwe voertuigcategorieën te vallen. Jaap Keijser (POV) noemde in dit verband de ‘skinny bikes’ (fatbikes met smalle wielen) die op de markt worden gebracht om de regels te omzeilen. Eigenlijk vond hij vooral dat huftertjes aangepakt moesten worden (maar dat is dus een kwestie van handhaving).

Capaciteit

Een algemene vrees was dat een aanpak lastig tot onmogelijk was zolang er geen landelijke duidelijkheid is over de regelgeving. Bovendien was het de vraag of het wel gehandhaafd zou kunnen worden en of er wel ambtelijke capaciteit was om de zaak voor te bereiden.

Davelaar zag geen handhavingsproblemen: ‘Er staat ook niet bij elk rood politie te controleren en toch zie ik niemand door rood rijden. Zo’n fatbike-vrije zone gaat prima werken’. Zijn partijgenote, wethouder Onclin, moest hem trouwens teleurstellen: voor handhaving moest de raad bij de burgemeester zijn. Zij kon alleen capaciteit vrijmaken om het ambtelijk te laten uitzoeken.

Maar zelfs daar hadden raadsleden zo hun bedenkingen bij. Zo lukt het de afdeling verkeer al een half jaar niet om het onderzoek over de poller in de Czarinastraat openbaar te maken wegens problemen met de ambtelijke capaciteit. Gaat lukken volgens wethouder Onclin; het kan worden meegenomen in het Actieplan Fiets.

Vlaggetje

Hanneke Veurink (CU) had bij leerlingen van het Pascal College nog een ‘ludiek ideetje’ opgepikt: een roze vlaggetje op elke fatbike verplicht stellen om de aantrekkingskracht voor berijders te verminderen.

Door Piet Bakker op basis motie en raadsvergadering 12 maart 2026, aankondiging helmplicht (tot 18 jaar) op Rijksoverheid.nl en coalitieakkoord (Kabinetsformatie.nl). Foto: Orkaan-archief.