Politici hebben de neiging om elke verkiezing uit te roepen tot dé verkiezing van de eeuw. Het begint een wat grijsgedraaide plaat te worden. Natuurlijk zijn verkiezingen belangrijk. Soms zelfs met grote gevolgen. De afgelopen jaren hebben we gezien dat verkiezingen verhoudingen flink kunnen opschudden. Maar toch: niet elke verkiezing is automatisch de belangrijkste aller tijden.

Voor Oostzaan kan de komende verkiezing echter wel degelijk van groot belang zijn. Opmerkelijk genoeg is daar in het dorp weinig van te merken. Van verkiezingskoorts is geen sprake. Campagnes zijn nog niet echt spannend, het verkiezingsdebat van zaterdag spetterde bepaald niet en het is nog geen ‘talk of the town’. Oostzaners lijken het gevoel te hebben dat het uiteindelijk weinig verschil maakt. Of je nu door de hond of door de kat gebeten wordt.

Toch valt er dit jaar echt iets te kiezen. De toekomst van Oostzaan als gemeente staat op het spel. Het dorp dat al in de veertiende eeuw een rol van betekenis speelde in de Zaanstreek kan in de periode na de verkiezingen van 2026 weleens zijn zelfstandigheid verliezen. De afgelopen jaren is daar veel over geschreven. Misschien wel zoveel dat veel inwoners door de bomen het bos niet meer zien.

De politieke partijen zijn ondertussen al een tijdje aan het voorsorteren. De PvdA heeft haar liefde voor opgaan in Zaanstad al langer uitgesproken. Het CDA heeft op knappe wijze het gevoel in het dorp aangevoeld én het advies van de BAR en spreekt een voorkeur uit voor Purmerend uit. Of dat nu uit politieke antennes komt of uit een ingeving van bovenaf, dat mag iedereen zelf beoordelen. 

GroenLinks bekijkt het vooral procesmatig en wil dat het besluit zorgvuldig tot stand komt. Een beetje vlees noch vis. Ook wellicht ingegeven door een naderende fusie met de PvdA. Een soort van dubbele fusie dus. D66 laat, geheel in lijn met de eigen traditie, de burgeradviesraad een stevige stem krijgen in de uiteindelijke keuze. Maar laat het ook wat in het midden of ze zich committeren aan het advies.

En de VVD? Die lijkt het op dit moment even niet meer te weten. Sinds 2010 de grootste partij van het dorp, maar nu opvallend stil. Waar de partij normaal gesproken niet vies is van een stevige mening of een vleugje populistisch gefluit, lijkt die mening vlak voor de verkiezingen opeens verdwenen als het over fusie gaat. Jarenlang het bestuur dragen, maar stil blijven als er een moeilijk besluit aankomt. Dat is een merkwaardige vorm van leiderschap.

Afgelopen woensdag heeft de Burgeradviesraad een duidelijk advies neergelegd. Maar liefst 86% van de leden heeft een voorkeur voor Purmerend. Dat is een stuk duidelijker dan de meeste politieke partijen. Tijd ook voor hen om met de billen bloot te gaan en een keuze te maken. 

Anders hebben mijn dorpsgenoten echt wel reden tot zeuren als ze niet precies weten wat wellicht het belangrijkste gevolg van hun stem gaat worden.  Want dat gemopper is er in het dorp. Over het beleid van de afgelopen jaren. Over de staat van onderhoud van het dorp. Over woningnood. Over een onzekere toekomst. Over politiek die geen keuzes maakt.

De Oostzaner heeft het zaniken misschien niet uitgevonden, maar ze hebben het daarna wel snel opgepakt. Net als de rest van de Zaanstreek overigens. Maar alleen mopperen lost niets op. Wil je verandering dan zul je toch echt actie moeten ondernemen. 

In een democratie kun je het debat aangaan. Je kunt lid worden van een partij. En de basis van alles blijft stemmen. En je mag van politieke partijen verwachten dat hun standpunt helder is. Maar toch…

Zoals Barack Obama ooit zei: “Don’t boo, vote.”
Of op z’n Zaans: “niet peeuwen maar stemmen, zeun.”

Door: Steve Smit