Feestje! De Waakzaamheid bestaat dit jaar 400 jaar en staat al die tijd op dezelfde plek; Hoogstraat 4 in Koog aan de Zaan. Het gebouw veranderde van naam en functie, maar bleef altijd een plek waar mensen samenkomen. Het is het op één na oudste bedrijf in de Zaanstreek (alleen het Moriaanshoofd in Wormer is nog ouder).

De oudste vermelding van De Waakzaamheid dateert uit 1626. Toen heette het pand De Jonge Prins, later De Prins van Oranje. Rond 1795, tijdens de Franse tijd, werd de naam politiek ongewenst en kreeg het gebouw de naam De Waakzaamheid. Deze naam is daarna altijd gebleven.

Door de eeuwen heen werd het een sociaal hart van Koog en Zaandijk en directe omgeving. Hier kwamen mensen samen voor vergaderingen, bruiloften, feesten en veilingen.

In de 19e eeuw kwam er een kolfbaan die ook als danszaal en toneelruimte werd gebruikt. Later, in 1907, werd de kolfbaan vervangen door een grote stenen zaal.

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde het pand een belangrijke rol in het verzet. De eigenaren, het echtpaar Ero, sloten zich aan bij verzetsgroep De Stijkelgroep en betaalden daarvoor een hoge prijs. Na verraad werden zij in 1941 opgepakt. Na een schijnproces werd Hendrik Ero gefusilleerd. Louise Ero-Chambon overleed in concentratiekamp Ravensbruck.

Op het monument bij het Koogerpark staan onder meer het echtpaar Ero vermeld. (Foto archief De Orkaan)

Het pand was eerder al het decor van politieke spanningen, met een NSB-bijeenkomst binnen en protesten buiten. Ook geweld bleef niet uit. Na de oorlog kreeg De Waakzaamheid nog één bijzondere functie: het werd een plek waar onderduikers zich officieel konden afmelden.

Op Monumenten Spreken staat meer informatie over De Stijkelgroep.

Billie Holiday

Vanaf de jaren ‘veertig’ groeide het uit tot een jazzpodium van wereldformaat. Namen als Billie Holiday en Sidney Bechet traden er op. In de jaren zestig kwamen pop- en beatbands zoals The Outsiders, Cuby & The Blizzards en Shocking Blue. Henny Huisman begon hier zijn carrière als dj. Later werd het een populaire discotheek, tot 2008.

Een 1 kolom bericht op pagina 7 in Het Parool van 21 december 1953 kondigt de komst van Billie Holiday naar Koog aan de Zaan aan. (Bron: Delpher.nl)

Restauratie en nieuw leven

Tussen 2009 en 2012 kreeg het gebouw een ingrijpende restauratie. Het oudste houten deel werd behouden en versterkt, terwijl nieuwbouw beter aansluit bij het monument. Sindsdien heeft het weer een horecafunctie. Eerst zat hier tot najaar 2017 het restaurant De Vijfde Smaak, nu is het Kathmandu Kitchen.

Nishan Sapkota is eigenaar van het Indiaas-Nepalese restaurant. De lange geschiedenis van het pand maakte indruk op hem. In 2024 nam hij daarom het initiatief om het 400-jarig bestaan te vieren. Samen met buurtbewoners en andere belangstellenden maakte hij het jubileumprogramma.

Eigenaar Nishan Sapkota met twee leden van het jubileumcomité, links Anne Vrieze en rechts Rob Kleingeld.

400 jaar vieren

In 2026 viert De Waakzaamheid dus zijn 400-jarig bestaan. Er staan diverse activiteiten en bijeenkomsten gepland. Het gebouw blijft zo een plek waar geschiedenis en cultuur samenkomen, als stille getuige van vier eeuwen Zaanse samenleving.

Op zondag 25 januari is er vanaf 12.00 uur een koffieconcert met Ruben Hoeke en Edgar Koelemeijer. Dan is er dinsdag 27 januari het officiële startsein van het jubileumjaar met een lunch voor het college van B&W van Zaanstad. Frans Hoving vertelt dan over de geschiedenis van De Waakzaamheid. En op 14 en 15 februari is er een Valentijnsdiner met een Indiaas-Nepalees driegangendiner en live jazzmuziek.

Eigenaar Sapkota is erg blij met het jubileumprogramma. De kaarten voor het eerste koffieconcert en de Valentijnsdiners gaan als zoete broodjes over de toonbank.

‘Behalve in januari is er ook een koffieconcert in februari en maart. In februari treedt Smiegt op. Bij het het Valentijnsdiner komt Carla Martens zingen. De eerste zitting is al uitverkocht. En voor de tweede zitting op 14 februari is ook veel animo. Zaterdag 15 februari is er overigens nog een Valentijnsdiner. Het is ook leuk om te lezen welke herinneringen mensen hebben aan De Waakzaamheid.’

In juni is er een NL Doet activiteit in en met het eveneens jubilerende Koogerpark. Het park bestaat 100 jaar. Op 21 juni kunnen buurtbewoners vanaf 10.00 uur aan de slag in het park. Rond 12.00 uur is er een gezamenlijke buurtlunch. Op deze dag wordt ook de Sari Walk gehouden. Net als voorgaande jaren begint de wandeling van de Indian Light Foundation vanaf De Waakzaamheid.

Tijdens dit jubileumjaar zijn er verder onder meer workshops, een Pubquiz en rondleidingen.

Op een speciale website staat meer informatie over feestelijkheden rond het jubileum. Natuurlijk vind je de evenementen ook in onze handige en altijd beschikbare Waarheen uitgaansagenda.

Door Marion Kors. Met informatie via eigenaar Nishan Sapkota, Delpher.nl, Zaanwiki.nl en eerdere publicaties op De Orkaan.