De verkiezingen komen eraan; over een paar dagen is het 18 maart en gaat Zaanstad naar de stembus – net als alle andere gemeenten. Elke dag komt een partij die meedoet langs op De Orkaan (soms wel twee); vandaag het programma van DZ, die met lijsttrekker Juliëtte Rot de verkiezingen ingaat.

DZ gaat van ‘Verandering door daadkracht’ in 2022 naar ‘Gewoon gezond verstand’ in 2026. Dat zijn de titels van de verkiezingsprogramma’s. Wij doken in de inhoud van het programma. Wat deed DZ de afgelopen vier jaar in de oppositie en hoe haalbaar zijn de plannen voor de komende jaren?

Westerwatering

Het besluit om de Westerwatering te gaan ontsluiten via Westerkoog door middel van een permanente openstelling van de Busbrug moet wat DZ betreft nog eens goed worden bekeken. Dit komt doordat ontsluiting via de ringweg in Westerkoog volgens de partij onveilig is.

De derde ontsluiting van Westerwatering via de Vincent van Goghweg sneuvelde tijdens de raadsperiode. € 180 miljoen euro zou de tunnel van Westerwatering naar de Provincialeweg gaan kosten. Er werd gekozen voor de openstelling van de busbrug (de tweede ontsluiting) per 2028. Die tweede ontsluiting voldoet volgens DZ dus niet, en er moet toch weer naar een derde ontsluiting (is die zonder tweede ontsluiting dan niet zelf een tweede ontsluiting?) worden gekeken.

Veel steun is er in de raad niet voor de derde ontsluiting. DZ vindt alleen de VVD aan hun zijde.

Zaanferry

Een ietwat wonderlijke passage in het verkiezingsprogramma van DZ laat de lezer zich wanen in 2022. Een jaar waarin zo’n beetje alle partijen pleiten voor het behoud van de Zaanferry. De coalitie besloot al vrij snel dat de ferry eraan geloven moest.

Toch poneert DZ de stelling: ‘Democratisch Zaanstad ziet de Zaanpont en Zaanferry als onmisbare schakels in de bereikbaarheid en beleving van Zaanstad. Deze veerverbindingen zijn van groeiend belang voor inwoners, forenzen en bezoekers. Wij willen beide verbindingen verder verbeteren.’ in hun verkiezingsprogramma. Het verbeteren van de Zaanferry betekent vermoedelijk het terugbrengen van de Zaanferry. Er is namelijk momenteel geen Zaanferry.

Wat met de ‘Zaanpont’ bedoeld wordt, is ook duister; er is geen vaste pontverbinding over de Zaan.

Zaanse Schans

Democratisch Zaanstad is voorstander van het referendum over de Zaanse Schans en tegen juridische strijd op dat punt. Ze nemen niet expliciet stelling tegen het ticketingsysteem voorgesteld over de Zaanse Schans, maar zeggen wel dat inspraak beter georganiseerd moet worden. 

Het concreetste Zaanse Schans-idee dat DZ heeft is het verplaatsen van het Zaans Museum naar het Hembrugterrein. De partij voert dit aan als kostenbesparing, hoe de verhuizing van een museum naar de andere kant een kostenbesparing kan zijn wordt niet duidelijk. Dit is wat de partij al een compromis vooraf, het liefst zien ze het museum helemaal verdwijnen.

Veiligheid

Om de veiligheid in Zaanstad te garanderen, wil DZ 24/7 handhaving ‘zichtbaar aanwezig op straat’. Dat is een gigantische opgave die een enorme hoeveelheid personeel en manuren vergt; hoe DZ van plan is om zoveel mankracht aan te trekken, blijft ongewis. ‘Overlast, criminaliteit en ondermijnende activiteiten doen zich juist vaak voor in de avond, nacht en weekenden’, stelt de partij.

Waarom er dan altijd ’24/7′-handhaving nodig is op straat, zegt de partij niet.

AZC

DZ wil de vergunning van het AZC aan de Gerrit-Bolkade niet verlengen. De partij vindt dit geen goede locatie voor asielzoekers. De manier van huisvesting is niet menswaardig, zo stelt de partij. Er zitten te veel mensen op een te kleine plek op een geïsoleerde locatie. Deze combinatie vormt ‘geen goede leefomgeving en draagt niet bij aan rust, welzijn of draagvlak.’

DZ vindt ook dat Zaanstad voor de grootte van de gemeente te veel asielzoekers huisvest. De partij is zich ervan bewust dat er dan een alternatieve locatie voor opvang moet komen. Waar zeggen ze niet. De partij stelt enkel dat er opvang moet zijn ‘die recht doet aan menselijke waardigheid én aan wat Zaanstad als gemeente duurzaam kan dragen.’

Collegetaken

Het DZ-plan belooft ook een aantal zaken die DZ alleen waar kan maken als ze in het college komt. Daar gaat de raad dus niet over. Zo wil DZ managementlagen schrappen, externe inhuur terugbrengen en ze willen dat het college stopt met juridische procedures tegen inwoners. Allen zijn het prerogatief van het college en bij uitstek waar de controlerende rol van de raad ophoudt.

Bij de eerste heeft de raad budgetrecht, maar vult zij niet in hoe het college dat geld binnen de organisatie verdeelt. Juridische procedures gaat het college aan als zij dat noodzakelijk acht. Alleen als de procedure namens de gemeenteraad gevoerd wordt, gaat deze erover. 

Lees hier het DZ-verkiezingsprogramma en bekijk ook de lijsttrekkersinterviews op De Orkaan.

Stemgedrag

DZ diende gedurende de raadsperiode in totaal (mede) 110 moties en amendementen in; 47 daarvan werden aangenomen, 63 werden verworpen.

DZ stemde vaker voor dan tegen. 54,9 procent van de tijd zei de partij ja tegen een motie of amendement, 45,1 procent van de tijd nee. De voorstellen die DZ zelf (mee)indiende, zitten daar ook bij.

Als we ook de raadsvoorstellen en overige stemmomenten erbij optellen, krijgen we een totaalbeeld van hoe vaak DZ hetzelfde stemt als de andere partijen in de Zaanse gemeenteraad. Dan zien we dat DZ het vaakst hetzelfde stemt als de partij die van hen afsplitste, LZ, 79,8 procent van de keren. Deze partij wordt gevolgd door DENK en PVV.

Met de linkse partijen SP en PvdD is de partij het het minst vaak eens.

DZ diende tijdens de raadsperiode het vaakst moties en amendementen in met de PVV. Ook CU, LZ, CDA en DENK waren veelvoorkomende partners. Het glijdt af naar beneden tot ROSA. Met de linkse lokale partij werkte DZ slechts acht keer samen. Dit waren overigens veelal raadsbrede voorstellen.

Door Marijn Kerkhoven op basis van het verkiezingsprogramma van DZ in 2022 en die in 2026. Data verkregen uit de stemmingen en ingediende moties en amendementen door DZ in de raadsperiode tussen de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en januari 2026. Foto: Juliëtte Rot (gemaakt door Merel Kan).