Freek duikt in de Zaan van toen

Freek de Jonge gemeentearchief

Freek de Jonge duikt deze periode flink in zijn Zaanse verleden om zijn voorstelling Zaansch Veem 2.0 vorm en inhoud te geven.

Eind november staat hij daarmee op het podium van het Zaantheater.

Parallel daaraan zal in de vitrine in het stadhuis een door hem samengestelde tentoonstelling te zien zijn.

Gisteren bracht hij uren in het gemeentearchief door om foto’s en informatie te zoeken, daarbij werd hij geholpen door archivaris Frans Hoving en zijn collega’s.

Thijs Tolk

Eerder plaatsen wij een oproep van Freek omdat hij zocht naar ‘Tijs Stolk’, een leerling die –net als Freek zelf- in het kader van een adspirantenfuif van leerlingenvereniging ZLV (Zaanlands Lyceum Vereniging), optrad in feest- film- en toneelzaal De Wadden die ooit op het Breedweer in Koog a/d Zaan gevestigd was. Hoewel Freek hoge ogen gooide, werd ‘Tijs Stolk’ de winnaar van de avond, schreef de krant.

Met behulp van Bert Doets en Ruud Plooijer kwamen we uit bij Esther Tolk (dus geen Stolk). Ze is de dochter van Thijs Tolk, een beeldend kunstenaar uit de Zaanstreek. (de heer Leuzendam die genoemd wordt, zou volgens Bert Van Geuzendam heten, niet onwaarschijnlijk, de naam Leuzendam komt in de hele wereld niet voor)

foto: Gemeentearchief. Kunstenaars, v.l.n.r. Thijs Tolk, Louis Paul, Hans Kuyt

Ruud Plooijer weet zich te herinneren wat de bijnaam was van Thijs Tolk:
“Tekko Taks, naar een stripfiguurtje uit die tijd. Ik ben ook wel bij hem thuis geweest hij woonde volgens mij in een “dijkhuis” aan de Overtoom in Westzaan.”
En Bert Doets mailt:
“Thijs was een bijzondere, voor mij een stevige, stoere jongen die goed was bij de gymlessen op het schoolveld aan de Zeemansstraat, achter de Vondelschool. Ik ben ook in 1944 geboren en woonde bij Freek in die Jaren in de Schildersbuurt in Zaandam. Achter ons huis voetbalde ik met Freek en zat in ‘58/’59 bij Freek in de klas. Ik dacht dat Thijs in een parallelklas zat.”
Voor Esther was het talent van haar vader een verrassing:
“Bijzonder…  Ik heb wel veel Typhoon krantenknipsels over zijn werk als beeldend kunstenaar maar van zijn goochel talent was ik niet op de hoogte ;-).”
Dit jaar is hij helaas 10 jaar geleden overleden.
Een omdat een stukje met daarin Freek niet kan bestaan zonder het Zaan-lied van Freek:

2 Reacties op Freek duikt in de Zaan van toen

  1. Frenk van Heeswijk says:

    Nijn vader speelde indertijd de finale van het Zaans kampioenschap Schaken tegen dominee de Jonge. Mijn vader had dit jaar 100 geworden. Toch was dit dit een van de belangrijkste partijen in zijn leven. Ik ken niet alle ins-, en outs, maar het schijnt dat deze party is beslist in een uit en een thuiswedstrijd bij beide spelers thuis. Een van mijn broers of zusjes was ziek tijdens de thuispartij, hetgeen ten koste ging van de concentratie bij mijn vader. Hij verloor de partij en ik heb dit mijn leven lang moeten horen.Mijn vader was een belangrijk man voor mij, maar ook in de stad. Hij was naast een hardwerkende havenarbeider, vader, regisseur bij de Zaanse toneelvereniging ook voorzitter bij de lokale KVP en NKV. Zijn mooiste schaakpartij speelde hij tijdens de VenD simulultaan tegen Jan Hein Donner, waar hij helaas driemaal de winst heeft laten liggen. Ik wil mijn vader nog graag als schaker en vader herdenken met een in memoriamtournooi in mijn basement. Freek als dit verhaal jou bekent voorkomt daag ik je graag uit voor een revanchepartij. Op het schaakplein te Zaandam. Was getekend Frenk van Heeeswijk

  2. Richard Eichenberger says:

    De door Freek gezochte Thijs Tolk heb ik redelijk goed gekend, bevriend waren wij niet maar wel geïnteresseerd in elkaars doen en laten. Dat hij goochelde was mij bekend. Thijs kende mij – denk ik – vooral als beginnend kunstenaar. Zo was ik een van de zes leden van de jonge kunstenaarsclub “De Krater” waarvan ook Hans Kuyt (zie foto) en Klaas de Boer lid waren. Ik wist niet dat Thijs en Hans elkaar kenden. De foto is uit de tijd dat ik al in Denemarken woonde.
    Later ontmoetten Thijs en ik elkaar meerdere malen toevallig als ik weer eens in Zaandam was. Het was altijd een hartelijk weerzien met veel gepraat en herinneringen ophalen.
    Hier een paar herinneringen in verband met die ontmoetingen.
    Die keren dat ik Thijs ontmoette, was hij meestal samen met Henk Nijhuis (Camel Henkie). Zij vertelden mij eens dat zij vaak als lassers werkten in Saoedi-Arabië (dacht ik) en daar veel geld verdienden.
    Ik schrijf dit omdat het mij een beetje verbaast dat Freek de Jonge kennelijk niet weet dat Thijs en Henk zeer nauw bevriend waren. Freek kende Henk immers goed. Hij (Freek) noemt Henk Nijhuis in Zaans Veem immers bij name als een van de jongens waarmee hij samen naar school loopt, over de bruggen naar de Klaas Katerstraat waar hun school staat. Citaat: “Henk Nijhuis, het aangenomen weeskind, die alles durft omdat hij op een jongensinternaat heeft gezeten.”  (elfde druk, 1994, blz 6).
    Mijn conclusie is: als Freek meer wil weten over Thijs Tolk, dan moet hij Henk opzoeken. Ik hoop dat die dan nog wel leeft.

    Overigens heeft het geciteerde zinnetje grote indruk op mij gemaakt toen ik het voor het eerst las en ik ben het nooit vergeten:
    Henk liet mij  ooit in een opwelling het kleine gouden jodensterretje zien dat hij om zijn hals had hangen. Ik meen me te herinneren dat het mij een beetje irriteerde. Dat hij plotseling jood was – kort na de euforie van de door Israël gewonnen 6-daagse oorlog, dacht ik. Toen ik Zaans Veem las zag ik dit plotseling in een ander licht. Ja, Henk was een branie, dufde alles. Sind Freek dit schreef denk ik vaak dat Henk dus een joods weesje was, die helemaal geen familie meer had in 1945. En dat hij misschien christelijke onderduikouders had gehad en later op een kostschool moest. Let wel: ik weet dit allemaal niet maar ik heb een sterk vermoeden.
    Ik hoop dat Freek hem kan vinden. Dan mag hij de groeten doen van mij en erbij zeggen dat ik gaag nog eens van hem wil horen.
    Mijn mailafdres mag doorgegeven worden.

    M.v.g.

    Dick Eichenberger
    Emdrupvej 137
    2400 Kopenhagen DK

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>