De kerk aan de Galjoenstraat in Zaandam-Oost wil de komende jaren flink uitbreiden. In een uitgebreid huisvestingsplan schetst Stichting JerehSalem de ambitie om te groeien naar een multifunctioneel gebouw van ongeveer 2.750 vierkante meter, aangevuld met buitenruimte. Het plan combineert kerkelijke activiteiten met kinderopvang, geestelijke gezondheidszorg, buurtvoorzieningen en mogelijk woningbouw.

Volgens de stichting is de huidige locatie te klein geworden. Op zondag komen er gemiddeld zo’n 535 bezoekers, verdeeld over het eigen kerkgebouw, de naastgelegen school en de sportzaal. De kerkzaal in het eigen pand biedt plaats aan ongeveer 350 mensen en zou aan zijn maximale capaciteit zitten. Voor kinderwerk en jeugdactiviteiten worden nu ook ruimtes in de buurt gebruikt. De verwachting is dat de gemeenschap in vijf tot tien jaar in omvang zal verdubbelen.

In het nieuwe plan krijgt het gebouw een bredere functie dan alleen die van kerk. Naast een grotere kerkzaal voorziet JerehSalem een centrale ontmoetingsruimte waar bezoekers elkaar kunnen treffen. Daarnaast komen er meerdere zalen voor jeugdactiviteiten, onderwijsavonden en bijeenkomsten, aparte ruimtes voor kinderopvang en buitenschoolse opvang. Ook worden behandelkamers opgenomen voor geestelijke gezondheidszorg. De stichting benadrukt dat de ruimtes zeven dagen per week benut moeten worden, zodat het gebouw een vaste rol in de wijk kan spelen.

Het huidige pand wordt al gedeeld met andere initiatieven. Kinderdagverblijf Shiloh Daycare biedt er opvang aan maximaal 25 kinderen per dag en wil uitbreiden naar 60 plaatsen, aangevuld met buitenschoolse opvang voor dertig kinderen. Ook Praktijk Ezra, een aanbieder van christelijk geïnspireerde geestelijke gezondheidszorg, wil zich vestigen in het toekomstige gebouw. De praktijk wil naast reguliere GGZ ook jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning aanbieden. Verder stelt de kerk het gebouw wekelijks beschikbaar aan de Voedselbank Zaanstreek.

Geloof en zorg

Juist door die combinatie van functies onder één dak ontstaat een belangrijke organisatorische vraag. In het plan wordt niet uitgewerkt hoe kerkelijke activiteiten, pastorale begeleiding en professionele zorg van elkaar worden gescheiden. Dat is vooral relevant omdat het hier gaat om kwetsbare groepen, zoals jonge kinderen, jongeren in crisis of mensen met psychische klachten. Wanneer is een bijeenkomst een geloofsactiviteit, wanneer gaat het om informele begeleiding vanuit de kerk en wanneer betreft het professionele zorg met wettelijke verantwoordelijkheden? Praktijk Ezra werkt met BIG-geregistreerde professionals en wil mogelijk WMO- en jeugdzorg aanbieden, wat eisen stelt aan privacy, dossiervorming en toezicht. Hoe die rollen organisatorisch en praktisch worden afgebakend, zal bij verdere uitwerking van het plan duidelijk moeten worden.

‘Erin pompen’

Het plan verschijnt tegen de achtergrond van eerdere spanningen met scholen in de regio. In 2025 zegden zes scholen van Stichting Agora een gezamenlijke kerstviering bij JerehSalem af nadat uitspraken van voorganger Robert Jan Koffeman tot een vertrouwensbreuk hadden geleid. In een circulerend filmpje sprak hij over het ‘erin pompen’ van het evangelie, terwijl scholen eerder de garantie hadden gekregen dat het toneelstuk geen evangeliserend karakter zou hebben.

Scholen spraken toen van ‘volledig vervallen vertrouwen’. In het huidige huisvestingsplan benadrukt de kerk juist openheid en samenwerking met maatschappelijke partners.

De uitbreiding wordt nadrukkelijk gekoppeld aan woningbouw. JerehSalem wil meedenken over een herontwikkeling van het perceel aan de Galjoenstraat waarbij kerk en wonen worden gecombineerd. Daarmee sluit de stichting aan bij voorbeelden op andere plekken in Nederland. In Amsterdam-Zuidoost wordt gewerkt aan een nieuw kerkgebouw in combinatie met een woontoren. In Eindhoven wordt een kerk geïntegreerd in een project met meer dan honderd woningen. Ook in Veenendaal en Katwijk worden vergelijkbare combinaties gerealiseerd.

Vragen

Hoewel het document uitvoerig ingaat op gewenste vierkante meters en functies, blijven andere belangrijke vragen nog open. Zo is niet duidelijk hoe de uitbreiding wordt gefinancierd, welke rol eventuele ontwikkelaars spelen en hoe parkeren en verkeersdruk bij piekmomenten worden opgelost. Ook vergunningen voor uitbreiding van kinderopvang en zorg zullen een rol spelen in het verdere traject.

Voorlopig ligt er vooral een ambitieus visiedocument. JerehSalem wil niet alleen groeien als geloofsgemeenschap, maar ook een centrale plek worden voor activiteiten en zorg in Zaandam-Oost. Of en hoe dat plan past binnen de gemeentelijke woningbouw- en wijkontwikkelingsplannen zal de komende tijd duidelijk moeten worden.

Door: Merel Kan op basis van het Orkaan-archief en het huisvestingsplan van JerehSalem.