In de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) komen twee pilotnoodsteunpunten: één in Wormerland en één in Purmerend. De pilot moet uiterlijk aan het einde van het tweede kwartaal van dit jaar zijn uitgevoerd.

Dit moet uiteindelijk leiden tot een landelijk netwerk van echte noodsteunpunten: locaties waar mensen terechtkunnen als vitale voorzieningen langdurig zijn uitgeschakeld.

Weerbaarheid is een terugkerend thema in tijden van internationale spanningen. Vorig jaar besloot het Veiligheidsberaad, bestaande uit de voorzitters van de 25 Nederlandse Veiligheidsregio’s, ook de maatschappelijke weerbaarheid te willen vergroten. Jan Hamming, de burgemeester van Zaanstad, is als voorzitter van de VrZW lid van het Veiligheidsberaad.

Het Veiligheidsberaad verzocht het Rijk middelen vrij te maken voor een ‘dekkend netwerk van noodsteunpunten’ voor het verzamelen van informatie bij noodsituaties zoals overstromingen, cyberaanvallen en stroomuitval. Ook moeten deze locaties ter vervanging van 112 dienen als het noodnummer platligt. De noodsteunpunten worden geen schuilplaatsen.

Toenmalig minister van Justitie en Veiligheid David van Weel (VVD) lichtte het belang van de noodsteunpunten in april vorig jaar toe in de Tweede Kamer:

‘Dat kan zijn in alle soorten crisissituaties. Een grootschalige cybercrisis met stroomuitval tot gevolg, een overstroming, maar uiteraard ook een hybride aanval of, in het ergste geval, een militair conflict.’

Van Weel is vanuit de VVD de beoogde kandidaat om de ministerpost van Justitie en Veiligheid opnieuw op zich te nemen in het nieuwe kabinet.

Wijkcentra en kerken

Voordat een landelijk netwerk vormgegeven kan worden, wordt er een pilot uitgevoerd. De ervaringen die hiermee worden opgedaan, worden meegenomen in de landelijke evaluatie, die in het vierde kwartaal van dit jaar moet plaatsvinden. In 2027 moet er een landelijk noodsteunpuntennetwerk komen.

Iwan Schaap, afdelingshoofd crisisbeheersing binnen de VrZW, laat De Orkaan weten dat Purmerend en Wormerland de vinger hebben opgestoken om zo’n pilotnoodsteunpunt in de gemeente op te zetten:

‘De pilot zal starten met initieel twee punten in Purmerend en Wormerland (per gemeente één red.). Van daaruit zal de verdere structuur worden vormgegeven. De landelijke evaluatie zal daarin worden meegenomen.’

De gemeente Wormerland laat weten nog te kijken naar een ‘geschikte locatie’. Uit een brief (in handen van De Orkaan) die burgemeester van Wormerland Judith Michel vanuit haar functie als portefeuillehouder Bevolkingszorg binnen de VrZW verstuurde, blijkt waar deze locaties aan moeten voldoen:

‘Het is van belang om noodsteunpunten onder te brengen op locaties die al bekend zijn bij burgers, zoals bijvoorbeeld een wijkcentrum of een kerk. Mensen ontmoeten elkaar hier al. Mocht een langdurige crisis zich voordoen, dan zijn dit al bekende plekken waar burgers komen om elkaar te ontmoeten.’

De organisatie van de noodsteunpunten is volgens haar aan de gemeenten zelf:

‘De inrichting, bemensing en de functionaliteit van een noodsteunpunt is afhankelijk van de behoeften van de omgeving en kan dus per gemeente en zelfs binnen een gemeente verschillen laten zien. De organisatie van de noodsteunpunten is bij de gemeenten belegd.’

Judith Michel verstuurde de brief op 6 februari naar de colleges van de gemeenten binnen de Veiligheidsregio.

Zaanstad aan de zijlijn

Het hoofdkantoor van de Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland staat in Zaandam, maar de gemeente Zaanstad staat tijdens de pilot aan de zijlijn. Een woordvoerder van Zaanstad benadrukt dat de gemeente wel betrokken is, hetzij op de achtergrond:

‘Zaanstad is aangehaakt via de VrZW en is dus ook onderdeel van de gesprekken over de noodsteunpunten; onderling delen wij de kennis en kunde.’

Na de evaluatie zal Zaanstad wel meedoen in de landelijke uitrol van alle noodsteunpunten:

‘Zaanstad zal na de evaluatie uiteraard wel meedoen aan de uiteindelijke uitrol van alle steunpunten en de kennis die opgedaan is met deze pilots (landelijk en lokaal) ook op het Zaanse van toepassing laten zijn.’

De noodsteunpuntenpilot en de uiteindelijke landelijke uitrol maken deel uit van de Denk Vooruit-campagne. In het kader van die campagne kreeg ieder huishouden het paarse ‘Bereid je voor op een noodsituatie’-boekje op de deurmat.

Met de campagne hoopt de overheid burgers en bedrijven weerbaar genoeg te maken om 72 uur zelfredzaam te zijn tijdens een noodsituatie, zodat de overheid tijd heeft om zich te organiseren.

Door: Rick Nieborg, info: woordvoering Zaanstad, Wormerland en VrZW, denkvooruit.nl, de brief van burgemeester Judith Michel, veiligheidsberaad.nl, veiligheidsregiozaanstreekwaterland.nl en Debat Direct, beeld: Michel Schermer (eerste en tweede foto, ter illustratie) en Rick Nieborg (boekje).