Wie weet nog wie Ella Vogelaar was? De PvdA-politica (1949-2019) werd bekend als naamgever van de Vogelaarwijken, die ook wel krachtwijken, prachtwijken, aandachtswijken en probleemwijken gingen heten. Zij vallen tegenwoordig onder het ‘Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid’ (NPLV). In Zaandam noemden we dat gewoon Poelenburg of Peldersveld.
In 2007 selecteerde Vogelaar 40 wijken. Poelenburg was daar één van. De krachtwijk van Vogelaar is de oorsprong van wat we nu Pact Zaandam-Oost noemen. En dat is weer de opvolger van Pact Poelenburg-Peldersveld. Volg je het nog?
In het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid worden de Vogelaarwijken nu ‘focusgebieden’ genoemd. Daarvan zijn er twintig. En over de welvaart – of juist het ontbreken daarvan – in die focusgebieden, publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek vandaag een artikel.
In 2025 woonden 1,2 miljoen mensen in die focusgebieden. Zij hebben ruim twee keer zo vaak een lage financiële welvaart als de totale bevolking:
‘Van de inwoners van 12 jaar of ouder die op 1 januari 2025 in een focusgebied woonden had 12,6 procent in 2024 een lage financiële welvaart. Dat is ruim twee keer zoveel als van de totale bevolking (5,4 procent).’
Het CBS licht vijf van de twintig wijken uit waar de welstand erg laag is.
Den Haag Zuidwest, Groningen-Noord, Utrecht Overvecht, Arnhem-Oost en Rotterdam-Zuid doen het slechter dan de andere focusgebieden. Zaandam-Oost is daar dus niet bij.
Goed nieuws, vandaar de kop ‘Boven Jan’. Maar ook een vraagteken.
Schiedam, Lelystad en Amsterdam Zuidoost krijgen een pluimpje omdat het percentage mensen met een lage welvaart dichter in de buurt kwam te liggen van andere wijken. De wijk waar het relatief het beste gaat ligt is Nieuwegein. Zaandam wordt niet genoemd in het artikel.
In de twintig focusgebieden wordt veel vaker verhuisd dan in andere wijken: ‘De instroom van nieuwe inwoners is in de focusgebieden groot vergeleken met de overige wijken van dezelfde gemeenten’. Bijna 9 procent van de inwoners die begin 2025 daar woonden, was daar in 2024 naartoe verhuisd. In de andere wijken van die gemeenten was dat gemiddeld 6,8 procent. Ook de uitstroom is er relatief groot.
Door Piet Bakker op basis van artikel CBS en Wikipedia (Ella Vogelaar). Foto: Jeffrey Koster.
Recent publiceerde het CBS een lijst met de tien rijkste gemeenten in Nederland. Deze zogenoemde patserwijken, ook poenwijken of vanHagawijken genoemd staan symbool voor de grote vermogensongelijkheid in dit land.
De tien rijkste gemeenten zijn Bloemendaal, Laren, Blaricum, Gooise Meren, Wassenaar, Heemstede, Bergen, Oegstgeest, Rozendaal en De Bilt. De inwoners van deze gemeenten hebben een bovenmatig hoge ecologische voetafdruk. Daarnaast betalen ze relatief weinig belasting.
"Voor iedere miljonair worden er tien arme gezinnen financieel uitgeknepen," legt woordvoerder P. Poppeltjes uit, "Alhoewel sommige onderzoeken een nog groter aantal noemen."
In het verleden is geprobeerd deze wijken aan te pakken door de vermogensbelasting te verhogen maar dit is uiteindelijk op niets uitgelopen. "De angst is dat de bewoners van deze gemeenten hun geluk zoeken in zogenoemde belastingparadijzen. Dat maakt het alleen maar lastiger om dit probleem aan te pakken."