Nog nooit was rechts zo groot in de eens zo rode Zaan. Lokaal Zaans van Marianne de Boer ging van nul naar acht zetels, een historische overwinning. Door die giga-overwinning zou je bijna vergeten dat er nog een andere partij is die flink won in Zaanstad. Forum voor Democratie van Tom de Krijger knalt met drie zetels de Zaanse gemeenteraad in.
Ook de PVV heeft er een zeteltje bij. D66 is de enige niet-rechtse partij die won; de partij ging van twee naar drie zetels.
Links-rechts
ROSA, PvdD, GroenLinks-PvdA verloren, SP bleef gelijk, CU verdween uit de raad. D66 (een ‘middenpartij’ volgens lijsttrekker Merel Kingma) won. Het totale ‘blok’ aan die kant van het politieke spectrum levert 5 zetels in.
Coalitiepartijen CDA, POV en VVD verloren fors, ze gingen van 13 naar 8 zetels. Oppositiepartij DZ verloor twee zetels, maar PVV (ook oppositie) kreeg er weer eentje bij. Nieuwkomers LZ en FvD gaan samen van 0 naar 11. DENK bleef gelijk. Rechts kreeg er dus tezamen 5 zetels bij.
Coalitie verliest
De collegepartijen in Zaanstad verliezen, niet zo’n beetje ook. De 6 partijen die in 2022 samen aan de periode begonnen deden dat met een raadsmeerderheid van 25 zetels. Daar zijn er nu nog maar 16 van over. GL-PvdA, POV, VVD en ROSA horen allemaal bij de ‘Club van -2’. Het CDA zakte van 2 zetels naar een historisch dieptepunt van 1 zetel.
Het is een overwinning van rechtse en nieuwe partijen. De verkiezingen in Zaanstad zijn ook een veroordeling van de partijen die Zaanstad de afgelopen vier jaar bestuurd hebben. De kiezer liet niets meer van de collegemeerderheid over.
Historische dieptepunten
Niet alleen voor het CDA is 2026 een historisch dieptepunt. De combinatie GL en PvdA was met 6 zetels ook nooit eerder zo klein. De VVD haalde in de geschiedenis van Zaanstad vaak 5 zetels, maar nooit minder; 3 is dus ook voor de liberalen een dieptepunt.
Die 4 partijen gelden als de gevestigde orde van Zaanstad. 40 jaar geleden bekleedden de partijen nog 36 van de 39 zetels. Dit jaar zijn daar nog maar 10 van over.
Ook voor links is het een historisch dieptepunt. Dat lag voorheen in 2002, toen de overwinning van ZOG (11 zetels) links terug naar 16 zetels blies. In 2026 slaat LZ links zelfs terug naar 13 zetels.
Door Marijn Kerkhoven. Foto’s: Piet Bakker, Edwin Kleiss, Marijn Kerkhoven. (zie ook ons liveblog van de verkiezingsavond).
We zitten opgescheept met een enorm rechts blok. Wat we sinds gisteren achter ons hebben gelaten is onder ander gelijkheid, rechtvaardigheid, sociale zekerheid, klimaatbeleid, lgbtq-rechten, betaalbare sociale huurwoningen. En dit is alleen al op lokaal niveau. Op landelijk niveau hebben de ingrepen van rechts nog grotere gevolgen. Daar ga ik hier niet op in, want dat is teveel van het goede. Ergens las ik dat ik uit mijn “linkse” bubbel moet stappen. Dat weiger ik. Ik ben nog steeds overtuigd dat een rechtvaardige, gelijkwaardige en eerlijke samenleving een mooiere samenleving is. De sterke schouders dragen de zwaarste lasten. En niet andersom. Toen ik in de gemeenteraad zat (2006-2011) was Zaanstad nog min of meer een rode gemeente. Iets om trots op te zijn. Tegenwoordig is zelfs de opkomst is niet iets om trots op te zijn. 46,5% procent van de stemgerechtigden bracht zijn/haar stem uit. Dat ligt ver onder het landelijk gemiddelde van 54.1%.
Ik ben erg benieuwd naar de toekomst en we gaan over vier jaar zien wat het resultaat zal zijn van dit rechtse blok. Uiteraard heb ik de partijprogramma’s gelezen, en zoals mijn moeder altijd zei: “praatjes vullen geen gaatjes”. Ik ben erg nieuwsgierig naar de resultaten en blijf inmiddels trouw aan mijn eigen linkse overtuiging. Ik wens de nieuwe raadsleden heel veel wijsheid en hoop dat ze, net als ik destijds, snel ontdekken dat het werken voor de gemeente een enorme leuke, maar vooral hele complexe materie is en dat het vooral veel ingewikkelder zal blijken om je eigen verkiezingsprogramma erdoorheen te krijgen. Simpelweg omdat het niet kan (landelijke wetgeving, provinciale Staten), omdat het geld er niet is (zeker niet als er minder belasting moet worden betaald) of omdat het simpelweg technisch niet haalbaar is. Nogmaals, succes
Zo verstandig van de Zaanse bevolking. En bij twijfel over een 10 punten plan, erger dan de vastgeroeste linkse partijprogramma's kan het niet worden.
Kende Lokaal Zaans helemaal niet, wilde hun programma bekijken maar er is geen programma, alleen een "10 punten plan" zonder veel nuance, daar win je dus anno 2026 stemmen mee. Zag dat Lenny Vissers-Koopman op nr 5 staat, dus het is oude wijn in nieuwe zakken (ZOG 2.0)
LZ heeft afgelopen jaren in de gemeenteraad gewerkt onder de naam Groep de Boer. Afgesplitst van DZ. Veel mensen zijn wel bekend met de standpunten van LZ. De lijsttrekker heeft al veel goeds gedaan voor o.a. Assendelft en Krommenie. Regelmatig samen met Natasja Cornelisse van PVV Zaanstad
Dus eigenlijk een Zaanse NSC, een afsplitser die heult met extreem rechts. Dat belooft wat.
Eigenlijk nog meer een BBB. Ik heb ChatGPT gevraagd in hoeverre ZL en de BBB op elkaar lijken. De overeenkomst is groot.
Helaas neemt de verwijdering van de aansluiting van de landelijke politiek met de lokale politiek steeds verder toe. Lokaal worden thema's aangesneden waar de besluitvorming gewoon landelijk belegd is. Ik vind het jammer dat de local hero's pretenderen daar invloed op uit te kunnen oefenen. Dat kunnen lokale landelijke partijen zeer waarschijnlijk beter.
Vanuit landelijk oogpunt zijn ze er niet rouwig om. Het enorme aantal, in mijn optiek amateuristische, lokale partijtjes maakt het hun zeker niet moeilijker. Verdeel en heers is een van oudsher beproefde strategie. Deze trend speelt de landelijke politiek prima in de kaart.
Ben het volledig met Diederik eens.
Waarom staat Lidewij op alle FvD-campagneposters? Je kan niet op haar stemmen. We hebben jaren achtereen een (centrum)rechts kabinet gehad. De grootste landelijke en dus ook lokale problemen komen daaruit voort. Het gros van de (veelal laagopgeleide) kiezers lezen niet verder dan krantenkoppen. Doen geen fact checks. Ophef lijkt te lonen qua tractie op krantenartikelen. Cambridge Analytica heeft deze bubblezaadjes geplant op de socials. Het is kennelijk toch weer tijd voor zondebokpolitiek en het gros heeft niks van onze geschiedenis geleerd of is niet bij machte om de parallellen te zien met het verleden.
Voeg daarbij een grote zak geld van het Kremlin, daar koop je veel bushokjes voor.
Je hebt duidelijk geen idee waar de lokale politiek invloed op kan hebben. Helaas velen met jou niet, anders zouden veel meer mensen bij de lokale verkiezingen stemmen.
Bijv. aantal parkeerplaatsen bij woningbouw. Als het aan linkse fracties ligt, 0 bij sociale huurwoningen en minimaal bij andere segmenten. De afgelopen 4 jaar hebben ze in Zaanstad grote parkeerproblemen en onvoldoende infrastructuur veroorzaakt. Bijna een voedselvisie erdoor, waarbij o.a. frituur snacks bij sportverenigingen verboden zou worden, acties zodat onze inwoners minder (variatie van) vlees zouden kunnen kopen. Zo zijn er veel onderwerpen waarbij de gemeenteraad invloed heeft op het leven van onze inwoners
Ik vind het vreemd dat er mensen zijn die zich verbazen over deze uitslag.
Links leeft toch echt in een bubbel... misschien verstandig om daar een uit te stappen.
Kun je dat beargumenteren? Wat is die bubbel dan?
Ik vraag me dan weer af wat (landelijk) 30 jaar rechts beleid heeft opgeleverd. Landelijk gezien hebben we al heel lang geen links kabinet gehad.
Bij rechts is het vaak: ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken en ook de marktwerking (zorg!) is niet echt iets om over naar huis te schrijven.
Juist daarom heb ik gisteren GroenLinks/PvdA gestemd. Al is het alleen maar om solidariteit voor mijn medemens.