Woensdag overdag stemmen, woensdagavond tellen, in de nacht van woensdag op donderdag (00.20) de uitslag en vandaag – donderdag 19 maart – nog een keertje tellen.

Dat gebeurt voor Zaanstad centraal in het Topsportcentrum in Koog aan de Zaan. De uitslag is gebaseerd op de telling per partij. In de sporthal wordt die telling gecontroleerd en worden ook de stemmen per kandidaat geteld.

Dan wordt de officiële uitslag bekend gemaakt, soms zit een zetel maar in een paar stemmen verschil. Dan kan er een hertelling plaatsvinden.

Voorkeurstemmen

De telling per kandidaat is van belang om vast te stellen of er kandidaten via voorkeurstemmen in de raad komen. De voorkeurdrempel in Zaanstad is 25 procent van de kiesdeler (De voorkeursdrempel in Wormerland en Oostzaan is 50 procent). En de kiesdeler is weer het aantal uitgebracht stemmen gedeeld door het aantal zetels. In Zaanstad zijn er 59.381 stemmen uitgebracht (46,5 procent van de stemgerechtigden ging stemmen), en als je dat door 39 (het aantal zetels) deelt, krijg je 1.523.

Met 380 stemmen kom je in aanmerking voor een voorkeurszetel. Alle kandidaten die dat halen worden (in aantal stemmen dat ze kregen) op die volgorde gezet. Daar zit altijd de lijstrekker bij, maar spannend wordt het als er kandidaten op deze manier in de raad komen die het normaal gesproken niet zouden halen. Dat gebeurt vrijwel elke keer in Zaanstad.

Restzetels

De kiesdeler wordt ook gebruikt om het aantal restzetels te verdelen. Eerst kijk je bij elke partij hoeveel keer de kiesdeler gehaald is (bij Lokaal Zaans – zie hieronder – is dat bijvoorbeeld 7 keer). Op die manier kunnen er 31 zetels uitgedeeld worden, de overige 8 zijn de restzetels (hoe dat gaat legt de Kiesraad hier uit).

Lokaal Zaans 10.694 (7 keer kiesdeler, 1 restzetel)
GL-PvdA 8.926 (5 keer kiesdeler, 1 restzetel)
POV 6.436 (4 keer kiesdeler)
VVD 4.677 (3 keer kiesdeler)
PVV 4.184 (2 keer kiesdeler, 1 restzetel)
FvD 4.124 (2 keer kiesdeler, 1 restzetel)
D66 4.099 (2 keer kiesdeler, 1 restzetel)
ROSA 3.800 (2 keer kiesdeler)
DENK 2.943 (1 keer kiesdeler, 1 restzetel)
DZ 2.925 (1 keer kiesdeler, 1 restzetel)
PvdD 2.072 (1 keer kiesdeler)
CDA 1.939 (1 keer kiesdeler)
SP 1.375 (0 keer kiesdeler, 1 restzetel)
CU 1.187 (0 keer kiesdeler)

Vandaag dus de extra telling: klopt de uitslag, en hoeveel heeft elke kandidaat gehaald. De definitieve uitslag wordt in de loop van vrijdagmiddag – 20 maart – verwacht. Er kan daarna dus nog een hertelling of een bezwaar volgen. De definitieve uitslag, inclusief de verdeling van de zetels, wordt bekendgemaakt door het centraal stembureau tijdens de openbare zitting op donderdag 26 maart om 11.30 uur in de raadzaal.

Door Piet Bakker en Albert de Roo (foto’s), bronnen: Gemeente Zaanstad (website verkiezingen, uitslag) en Kiesraad.