Op de Gedempte Gracht in Zaandam dient de kleurrijke Social Sofa vandaag als plek van herdenking van vier jaar lang oorlog in Oekraïne. Tussen het winkelede publiek wordt er herdacht, bloemen neergelegd, kaarsjes aangestoken en gepraat met vrijwilligers.
Rondom de bank staan posters met informatie over het aantal slachtoffers en de bezette gebieden. Tussen de borden en op de bank branden kaarsen en liggen er bloemen. Bezoekers kunnen via een donatiecode geld overmaken of een kaartje schrijven aan Oekraïners, dat in een brievenbus wordt verzameld. Veel mensen blijven even staan, lezen aandachtig en maken foto’s.
Na de video tikken we door:
De herdenking is opgezet door de Oekraïense club in winkelcentrum Rozenhof. Vrijwilligers houden een oogje in het zeil en gaan in gesprek met geïnteresseerden. Twee van hen, zelf afkomstig uit Oekraïne, vertellen hoe belangrijk ze dit vinden:
‘We praten met mensen en dat vinden we erg belangrijk. Het is een reminder dat er nog steeds mensen doodgaan.’
Zij zien dat de oorlog voor veel mensen naar de achtergrond is verdwenen:
‘Er is zoveel nu in de wereld dat het erg achtergrond is geworden, en nu worden mensen eraan herinnerd.’
Voor henzelf voelt de situatie onveranderd. Een van de aanwezigen zegt dat er geen verschil is met hoe het nu is en drie jaar geleden. ‘Nederland doet er wel veel voor, ik denk wel dat er altijd meer gedaan kan worden.’
Ook jongeren worden geraakt door het monument. De shoppende meiden Jaline (18) en Sarah (16) stonden stil bij de bank. ‘Ja, je schrikt wel van de borden en het trok gelijk de aandacht,’ zeggen ze. Ze vinden het een confrontatie met het feit dat de oorlog nog steeds gaande is, ook al is er minder aandacht voor in het nieuws.
De Social Sofa
De Social Sofa heeft een bijzondere betekenis. Twee jaar geleden werd dit project – bedoeld om mensen bij elkaar te brengen – onthuld. De bank is versierd met mozaïek en werd gemaakt door vijftig Oekraïense dames, die zo hun dankbaarheid voor de inzet van de community zichtbaar maakten in het centrum van Zaandam. Ook nu zorgen vrijwilligers ervoor dat de bank passend wordt aangekleed voor de herdenking.
Door Michelle Rijks.
