Er wordt in onze gemeente nog weleens geklaagd: de gemeentepolitiek van Zaanstad zou vooral een Zaandamse aangelegenheid zijn. Bij jouwer Orkaan hebben we oog, oor en neus voor klachten dus we besloten de boel te onderzoeken.

Wat bleek bij het bestuderen van de kieslijsten?

We zien daar niets van terug.

Sterker nog, de verdeling van kandidaten komt bijna één op één overeen met de bevolkingssamenstelling van Zaanstad. Hoewel de verdeling bij elke partij anders is, zijn de totaalcijfers bijna op dezelfde wijze verdeeld als de bevolking. Hier moet je echt even swipen (of op de pijltjes drukken) om beide taarten te vergelijken. Je ziet een grafiek van de herkomst van de kandidaten voor de Zaanse raad en daarnaast de verdeling van de bevolking van Zaanstad:

Die taarten lijken bijna hetzelfde!

Natuurlijk zijn er wel kleine discrepanties tussen de lijsten en de kandidaten. Maar welke plaatsen minder en meer gerepresenteerd worden laat zeker geen neiging naar Zaandam zien. Sterker nog, Zaandam is een van de ondergewaardeerde woonplaatsen. Hetzelfde geldt voor Zaandijk en Assendelft. Koog aan de Zaan is exact juist vertegenwoordigd, terwijl Westzaan, Wormerveer en Krommenie oververtegenwoordigd zijn.

In het geval van Westknollendam is dat net zo. Marjolein de Boer, nummer 11 van de VVD, is de enige uit de woonplaats, maar de populatie van Westknollendam is zo bescheiden dat dit alsnog voor over-vertegenwoordiging zorgt.

Het valt verder op dat bepaalde partijen zich concentreren in bepaalde gebieden. GroenLinks-PvdA, ROSA, D66 en de PvdD hebben veel kandidaten in Zaandam. LZ heeft de meeste mensen in Krommenie, Assendelft en in Westzaan. Bij de SP wonen zes van de dertien kandidaten in Wormerveer; daarmee is het een heus Wormerveers bolwerk.

De ChristenUnie en ROSA zijn in Koog aan de Zaan het breedst bezet en D66 in Zaandijk. Het valt op dat de kandidaten van de progressieve partijen veelal uit Zaandam, Koog aan de Zaan en Zaandijk komen; conservatieve partijen hebben de overhand in de omliggende wijken.

In Oostzaan is er niet veel zinnigs te zeggen over de bevolkingsverdeling; iedereen woont daar in Oostzaan. In Wormerland zijn de dorpjes om Wormer heen het best vertegenwoordigd; deze hebben dan ook zeer weinig mensen.

Hoewel ruim 80 procent van de bevolking in Wormer woont, zijn ze goed voor 64 procent van de kandidaten. De dorpen eromheen worden allemaal zo’n twee keer vaker vertegenwoordigd dan de bevolkingssamenstelling zou suggereren.

GroenLinks is het breedst vertegenwoordigd in vier van de vijf plaatsen. Alle zes PvdA-kandidaten komen uit Wormer.

Door Marijn Kerkhoven op basis van de proces verbalen voor de kandidatenlijst van Zaanstad en Wormerland. Kaart boven van het gemeentearchief Zaanstad, grote donut-grafieken gemaakt met Flourish.