Het Zaanse glazenwassersbeleid en de rol van het interventieteam staan centraal in een nieuwe uitzending van Pointer. Meerdere hoogleraren bestuursrecht stellen daarin dat Zaanstad maatregelen heeft genomen zonder duidelijke juridische basis. De uitzending staat nu (5 februari) online op het YouTube-kanaal van Pointer. 

Na de uitzending tikken we verder:

Vanavond om 21.15 uur is het ook te zien in Pointer op NPO 2, dat deze keer in het teken staat van vergunningsplichten.

Zaanstad voerde in juli 2024 een vergunningplicht in voor glazenwassers. In Zaandam-Oost kwam daar een extra eis bij: een vestigingsvergunning. Die geldt ook voor bedrijven die hun werk buiten Zaanstad doen.

Burgemeester Jan Hamming stelde dat deze maatregel nodig was voor de leefbaarheid in Zaandam-Oost. De gemeente spreekt over 1.100 ingeschreven glazenwasbedrijven. De Orkaan toonde aan dat het, volgens cijfers van de Kamer van Koophandel, gaat om maar 146 bedrijven.

Volgens verschillende bestuursrechtjuristen ontbreekt mogelijk de juridische basis voor het beleid. Zij stellen dat een burgemeester niet zelfstandig zo’n verplichting kan invoeren en dat dit via de APV* moet lopen.

Ook de manier van handhaven ligt onder een vergrootglas. Het Zaanse interventieteam controleert sinds 2022 vooral in Zaandam-Oost op ondermijning, waaronder glazenwassersvergunningen. In het Pointer-onderzoek vertellen glazenwassers en oud-ambtenaren over controles buiten de gemeentegrenzen.

Uit Woo-stukken blijkt dat Zaanstad zelf ook keek naar landelijke ondersteuning voor handhaving. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten gaf aan dat landelijke handhaving via boa-bevoegdheden niet mogelijk is.

Zaanstad legde sinds de invoering van de vergunningplicht aan tientallen bedrijven een last onder dwangsom op. De eerste bezwaren zijn ongegrond verklaard, waardoor rechtszaken waarschijnlijk volgen.

Burgemeester Hamming zegt tegen Pointer dat de gemeente ervan overtuigd is dat het beleid standhoudt en voorlopig wordt voortgezet.

De Orkaan volgt dit dossier rond glazenwassers, vergunningen en het interventieteam al langere tijd op de voet, onder meer met eigen onderzoek en publicaties. Ook Follow the Money en NRC schreven meermalen over deze zaak.

Daarbij kwam ook de vraag naar voren hoe ver Zaanstad kan gaan bij het bestrijden van ondermijning en waar de grens ligt tussen veiligheid en rechtsbescherming. De Pointer-uitzending past daarmee in een langer lopend debat over de Zaanse aanpak.

Door: Merel Kan met informatie van Pointer en uit het Orkaan-archief. Foto: Marijn Kerkhoven.