Zeepziederij De Adelaar aan de Zaan krijgt een nieuwe bestemming. Na een lange periode als hoofdkantoor van modemerk Vanilia, dat begin 2025 failliet ging, opent nu het creatieve platform PRE-RESERVED van Willem Sizoo de deuren van het gebouw.

Het rijksmonument uit 1858, gebouwd voor zeepfabrikant Jan Dekker, stond ooit op de nominatie om gesloopt te worden maar werd uiteindelijk gered door behoudsorganisaties zoals Zaans Industrieel Erfgoed.

Icoon

De Adelaar is een van de meest markante monumenten van de Zaanstreek. Het pand, met op het dak een tien ton zwaar betonnen beeld van een adelaar met een spanwijdte van acht meter, verkeerde begin deze eeuw in slechte staat. Betonrot, gevelrot en funderingsproblemen maakten een ingrijpende restauratie noodzakelijk.

Tijdens de casco-restauratie werden 250 stalen buispalen de grond in geheid. Architect Jan Zijlstra (Architectenbureau Zijlstra Schipper) bereidde het herstel voor; de afwerking werd later uitgevoerd door Vanilia’s huisarchitect H. Rikken uit Purmerend. Timmerbedrijf Plugge uit Wormerveer verzorgde de casco-restauratie.

De totale investering wordt in verschillende bronnen genoemd als bedragen tussen € 5,5 miljoen (krantenartikel uit 2005) en € 6,57 miljoen voor verwerving, restauratie en advies samen. Gemeente en provincie droegen ieder € 728.000 bij voor de casco-restauratie.

Na de oplevering kwam het pand in handen van particuliere investeerders binnen de Maatschap Adelaar, waarbij Equites BV het financieel beheer deed en AanZet Bedrijfsfaciliteiten NV verantwoordelijk was voor het technische beheer.

Vanilia gebruikte De Adelaar vanaf 2005 als gesloten en strikt gecontroleerd hoofdkantoor. Een periode waarin het pand geen publieksfunctie had.

Vanilia failliet

Op 5 februari 2025 sprak de rechtbank het faillissement uit over Vanilia The Shops, de onderneming achter vijftien winkels en het hoofdkantoor in Wormerveer.

Uit de jaarcijfers over 2022 bleek al dat het bedrijf een verlies van € 2,9 miljoen had geleden, waardoor de buffers volledig waren verdwenen en het eigen vermogen negatief werd.

Met het faillissement kwam ook een einde aan Vanilia’s plan om het historische Pakhuis Wormerveer aan de overkant te kopen en te verbouwen.

Wat er met De Adelaar zou gebeuren, was bijna een jaar lang onduidelijk.

PRE-RESERVED

Per november 2025 wordt De Adelaar in gebruik genomen door PRE-RESERVED, het creatieve platform van Willem Sizoo (1999). Sizoo werd bekend als onderdeel van de Sizoo Brothers, een visueel collectief dat wereldwijd naam maakte via fotografie en sociale media. Op zijn 13e pakte hij zijn eerste camera op; op jonge leeftijd werkte hij al voor merken als Nike, Adidas en Red Bull. In 2019 verbreedde hij zijn werkterrein richting ruimteontwikkeling, storytelling en creatieve samenwerkingen.

PRE-RESERVED beschouwt De Adelaar, met circa 3.600 m² binnenruimte, als zijn grootste locatie tot nu toe. 

Het gebouw telt meer dan 30 ruimtes, een groot atrium met daglicht, een daktuin, een boothuis, een privésteiger en 45 parkeerplaatsen. Elke verdieping kan afzonderlijk worden gebruikt of gecombineerd voor grootschalige producties.

Open

De nieuwe invulling betekent een veel bredere en meer open functie dan het pand ooit heeft gehad. 

De Adelaar wordt een creatieve plek waar uiteenlopende activiteiten kunnen plaatsvinden: van fotoshoots en filmproducties tot showrooms, zakelijke bijeenkomsten, residenties, diners en tentoonstellingen. Ook grotere evenementen behoren tot de mogelijkheden. 

PRE-RESERVED ziet het monument als een ruimte waar makers, merken en bedrijven kunnen samenkomen, experimenteren en presenteren. Een invulling die sterk afwijkt van de periode waarin Vanilia het gebouw uitsluitend als afgesloten kantoorlocatie gebruikte.

Door: Merel Kan op basis van het Orkaan-archief, Industrieel Zaans Erfgoed en het persbericht van PRE-RESERVED. De foto boven werd gemaakt door Cees Cristiani.