De POV-Zaanstad trok vier jaar geleden ten strijde met het motto ‘Zaanstad verdient beter’. Dat is wat de POV betreft gelukt, want met de POV in het college is er nu sprake van ‘Beter Zichtbaar Bestuur’. Dat is de titel van het programma.

Wij kijken naar de inhoud. Wat is er in het coalitieakkoord ‘Slagen maken’ terechtgekomen van het programma van vier jaar geleden? Hoe effectief was de partij, nu zij met Harrie van der Laan zelf in het college zit, in het behalen van de POV-doelen? En hoe haalbaar zijn de verse beloftes in het POV-boekje?

De POV is de minst collegeloyale partij van het clubje. De partij stemde tien keer tegen verschillende collegevoorstellen waaronder de omgevingsvisie 2040. Na de klinkende overwining vier jaar geleden wil POV-wethouder Harrie van der Laan zijn plek aan de top handhaven.

Met welke beloftes hij dat wil gaan doen lichten wij toe aan de hand van de 21 kantjes van het POV-partijprogram.

A8-A9

In het POV-programma voor 2022 stond dat de A8-A9-verbinding er moet komen. Dat kregen ze in het coalitieakkoord, en de verbinding moest in 2025-2026 gerealiseerd worden. De A8-A9-verbinding is van de baan; inmiddels dient de verbindingsweg tussen de Noorderweg en de Noorderveenweg in Assendelft als een ‘alternatief’.

Jammer voor de POV. Bijzonder is dat het oude standpunt gewoon weer in het verkiezingsprogramma staat. De provincie Noord-Holland en het Rijk willen er geen geld voor uittrekken, de UNESCO is tegen. Zonder geld en toestemming kan je geen verbinding bouwen.

Toch zegt de POV nog steeds een A8-A9-verbinding te willen, en daarmee het noorden van Zaanstad te ontlasten. Dat terwijl er inmiddels een verdieping van de N203 wordt onderzocht als alternatief voor de A8-A9-verbinding (die dus niet kan).

Sociale huur

De POV wilde in 2022 een ondergrens van 30 procent sociale huur – in 2026 is dat percentage verdwenen. Dat doel werd verzilverd in het akkoord. In 2026 wordt wonen bestempeld als recht, de POV herhaalt de wens om gericht te gaan bouwen en leegstand tegen te gaan. Daar draagt de partij verder geen innovatieve nieuwe oplossingen voor aan, het is wat de POV betreft: recht zo die gaat met wonen in Zaanstad.

Preventief fouilleren

Op het gebied van veiligheid pleitte de POV in 2022 hartstochtelijk voor het uitbreiden van preventief fouilleren naar de gehele gemeente. In het coalitieakkoord moest de partij echter genoegen nemen met de constatering dat de coalitiepartners hier ‘verschillend’ over denken; de bevoegdheid bleef bij de burgemeester die zijn afwegingen zorgvuldig moet onderbouwen.

Voor preventief fouilleren moet een gebied een veiligheidsrisicogebied zijn. Om dat voor elkaar te krijgen moet de partij wel kunnen aantonen dat dit zo is. In de vorige coalitie is dat niet gelukt. Toch staat het ook in 2026 weer in het verkiezingsprogramma. Hoe de partij juridisch hard wil maken dat heel Zaanstad veiligheidsrisicogebied moet zijn blijft ongewis.

Interventieteam

In het verlengde van die veiligheidsdrang steunt de POV het in 2023 gestarte interventieteam. Dit team moet wat de partij betreft worden uitgebreid naar héél Zaanstad om ondermijning en zorgfraude ‘keihard’ aan te pakken.

De POV schuwt daarbij verregaande middelen niet en suggereert dat het team huisbezoeken moet kunnen afleggen wanneer er een vermoeden is dat iemand ‘echt iets gedaan heeft’. Hoewel het interventieteam ook mag controleren bij signalen uit de buurt, is het volgens van der Laan zo dat het team echt niet langskomt omdat je ‘zweetvoeten hebt’.

De partij zet zich zo neer als onvermoeibare voorvechter van repressieve handhaving. Maar de stelling dat het interventieteam alleen gecontroleerd heeft bij mensen die ‘echt iets gedaan’ hebben lijkt onverdedigbaar.

Erfgoed

De POV stelde in 2022 dat ze vooral extra restricites voor monumentenbezitters willen voorkomen. De toetsingskaders in de erfgoedstrategie van Zaanstad, die de POV als collegepartij steunde, zijn natuurlijk wel degelijk extra restricties.

Verder zorgt de Omgevingswet ervoor dat de gemeente nu duidelijk moet aangeven wat als erfgoed geldt, en dus ook wat niet. Extra restricties voorkomen is dus te laat en inmiddels zijn er ook wettelijke vereisten.

Voor de toekomst richt de partij haar pijlen dan ook specifiek op de Zaanse Schans: er moet entree worden geheven voor toeristen om de gemeentelijke onderhoudskosten ‘aanzienlijk te verlagen’. Het moet de gemeente dus een wat vollere kas bezorgen. Verder erfgoedbeleid komt in het nieuwe programma niet uit de verf. Het woord wordt dan ook niet benoemd in het programma van de POV.

Klimaat

De POV toont zich een uiterst kritische maar volgzame volger van het klimaatbeleid. In het coalitieakkoord ging de partij mee met de eis voor een klimaatneutraal Zaanstad in 2030-2040.

Nu bestempelt de POV dit als een ‘onhaalbare en (te) dure ambitie’. De partij plaatst zelfs vraagtekens bij de mate waarin de mens verantwoordelijk is voor klimaatverandering. En dus ook in hoeverre er een klimaattransitie nodig is. Deze standpunten belandde vorige collegedeelnamen in de koelkast. Toch is de klimaatscepsis van de POV belangrijk genoeg om weer in het programma te zetten.

Gemeentebelastingen

Hét speerpunt waarmee de POV in 2022 de boer op ging, was de verlaging van de lasten voor éénpersoonshuishoudens.

Dat de hondenbelasting in 2023 daadwerkelijk werd afgeschaft, viert de partij als een groot succes. Voor de komende periode blijft de lastenverlichting voor alleenwonenden een topprioriteit voor de partij.

Stemgedrag

De POV diende gedurende de raadsperiode in totaal (mede) 87 moties en amendementen in; 65 daarvan werden aangenomen, 22 werden verworpen.

Voor amendementen en moties van andere partijen was de partij minder vriendelijk. De POV stemde tegen 59,2 procent van de moties en amendementen en voor 40,8 procent. De voorstellen die de POV zelf mee-indiende zitten daar ook bij.

Als we ook de raadsvoorstellen en overige stemmomenten er bij optellen krijgen we een totaalbeeld van hoe vaak de POV hetzelfde stemt als de andere partijen in de Zaanse gemeenteraad. Dan zien we dat de VVD het vaakste hetzelfde stemt, 87,7 procent van de keren. Deze partij word gevolgd door coalitiepartijen CDA en PvdA. Oppositiepartij D66 sluipt er tussendoor voordat de laatste coalitiepartijen, GL en ROSA, zich laten zien.

Dat de coalitiepartijen zó hoog staan komt deels door de raadsvoorstellen, daar stemmen coalitiepartijen (en D66) bijna altijd vóór, maar ook bij moties en amendementen houden de coalitiepartijen elkaar, in beperktere mate, vast.

De POV diende tijdens de raadsperiode het vaakst moties en amendementen in met rechtse coalitiepartners CDA en VVD. Ook met oppositiepartij PVV kan de partij het goed vinden. Daarna blijft het redelijk gelijk tot een grote duikeling naar de Partij voor de Dieren. De partijen zijn het niet vaak eens. Dat bleek reeds uit hun stemgedrag. Ook bij het indienen van moties en amendementen zijn de twee geen vriendjes.

Door Marijn Kerkhoven op basis van het verkiezingsprogramma van de POV in 2022 en die in 2026. Data verkregen uit de stemmingen en ingediende moties en amendementen door de POV in de raadsperiode tussen de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en januari 2026. Foto: Harrie van der Laan (gemaakt door Merel Kan).