Het was geen Van Gogh die jarenlang op zolder had gestaan of een Rembrandt die bij het grof vuil was gevonden. Maar een schat was het wel: vijf vogelboeken van ruim 200 jaar oud die samen wel eens € 40.000 zouden kunnen opbrengen.

De eigenaar die bij Tussen Kunst en Kitsch in het Zaans Museum de boeken liet zien, reageerde ‘verrast’, volgens de tekst op de website van het programma:

‘Dat is veel. Dat is heel veel.’

De vijf vogelboeken stonden jarenlang in de kast bij zijn oma en moeder. Nog nooit had een expert de boeken bekeken. Ze zijn nooit buiten de familie getoond. Totdat ze bij Tussen Kunst en Kitsch opdoken:

‘Deze boeken gaan vermoedelijk al generaties in de familie van zijn moeder rond. Zo hebben ze lang in de kast gestaan van zijn oma en moeder. Dat er weinig daglicht bij de boeken is geweest, verklaart mogelijk de goede staat: “Iedereen is er heel zuinig op. Het is niet dat we er heel vaak in kijken. Eigenlijk is dat wel jammer”.’

Volgens Kunst en Kitsch-expert Steven Sterk heet de reeks ‘Verzameling van uitlandsche en zeldzame vogelen’. Het eerste boek komt uit 1772 en het laatste uit 1820. De boeken zijn oorspronkelijk Engels, vervolgens vertaald naar het Duits en daarna naar het Nederlands.

‘Eisvogel’ – de teksten in het boek zijn in het Nederlands, de bijschriften nog in het Duits

De afbeeldingen in de boeken werden getekend, op plaat gegraveerd en gedrukt. Daarna is het allemaal met de hand ingekleurd. Sterk legt uit dat mensen dit soort platen in vellen kochten en het daar zelf lieten inbinden. Dat kon op verschillende manieren, maar ‘dit is echt een luxe versie’, zegt Sterk. Omdat ze zo goed bewaard zijn gebleven, is de waarde zo hoog.

De uitzending van Tussen Kunst en Kitsch vanuit Zaans Museum is op zondag 1 februari 2026 om 21.35 uur te zien bij AVROTROS op NPO 1. De opnames zijn al in november 2025 gemaakt.

Der Kleine Schwärtsliche Papagen

Door Piet Bakker op basis van website Tussen Kunst en Kitsch. Boven de ‘inbrenger’ van de serie boeken.