De gemeenteraad van Zaanstad moet voor de rechter komen om zich te verdedigen tegen Hou de Zaanse Schans Open! Het actiecomité vindt dat ten onrechte het referendum over de afsluiting van de Zaanse Schans is afgeschoten. Vanavond beslist de raad over een voorstel van B&W om SWDV Advocaten de gemeenteraad te laten vertegenwoordigen bij de rechter.

Zaanstad kreeg die stukken op 8 januari en moet binnen vier weken reageren. Het kan acht tot tien maanden duren voordat de zaak voor de rechter komt. En dan duurt het nog zo’n zes weken voordat de uitslag er ligt. Dan is het dus 2027.

Omdat het referendum is afgeschoten, kan de gemeente gewoon doorgaan met de afsluitingsplannen. De deadline van april 2026 is weliswaar niet gehaald, maar wethouder Slegers beloofde niet al te veel uitstel (zeker niet meer dan een jaar).

Opschorten

Marianne de Boer (LZ), Jos Kerkhoven (DZ) en Natasja Cornelisse (PVV) vinden dat een ongewenste zaak. Zolang er geen duidelijkheid is over het referendum zouden de plannen opgeschort moeten worden, vinden ze. Dat Zaanstad de zaak gaat winnen, lijkt ze een uitdaging. Dit omdat: ‘zowel de referendumcommissie, de externe bezwaarcommissie, als de stadsadvocaat het besluit dat op 22 mei 2025 genomen is door de gemeenteraad referendabel achten’.

Hun voorstel:

‘Verdere planvorming en eventuele uitvoering van zaken volgend uit het ‘Raadsbesluit Toekomstbestendige Zaanse Schans’ op te schorten totdat de juridische procedures afgerond zijn. Dit om te voorkomen dat onomkeerbare maatregelen uitgevoerd worden die in de toekomst teruggedraaid moeten worden door de gemeente Zaanstad.’

Geheime stukken

B&W stuurde de brief over SWDV-advocatien naar de raad, maar daarbij zaten niet het verzoek van de rechtbank (1), het beroepschrift (2) van ‘Hou de Zaanse Schans Open’ en de bijlagen bij dat beroepschrift (3). Die stukken zijn naar de raad gestuurd en horen dus in het overzicht ‘ingekomen stukken’ te staan, maar zijn door Zaanstad geheim gehouden.

De Orkaan heeft aan de gemeente gevraagd naar die stukken, maar kreeg te horen dat het beroepsschrift ‘niet gedeeld kan worden’. Het beroepschrift maakt volgens de gemeente:

‘onderdeel uit van de lopende juridische beroepsprocedure. In een beroepsprocedure worden de stukken vertrouwelijk tussen de betrokken partijen gedeeld. Documenten uit een beroepsprocedure zijn dan ook niet openbaar voor eenieder.’

Deze uitzonderingsgrond is overigens niet in de Wet openbare overheid (Woo) te vinden. De gemeente kan wel (met argumentatie) zaken geheimhouden als dat ‘de opsporing en vervolging van strafbare feiten’ in de weg staat. Maar daar is hier uiteraard geen sprake van. Politieke gevoeligheid is overigens geen uitzonderingsgrond.

Geheim

De raad moet overigens wel op basis van die stukken stemmen. Dat zou nu in een besloten vergadering moeten gebeuren, anders kunnen raadsleden geen stemverklaring afgeven vanwege die geheimhouding. Een andere optie zou zijn dat ze niet aan die geheime stukken refereren. Zo’n toneelstukje hebben we al eerder in de raad gezien. Raadsleden worden dan strak in de gaten gehouden door de burgemeester en soms ook op de vingers getikt.

Ook het debat over de motie van De Boer, Kerkhoven en Cornelisse wordt om deze reden lastig. Met een beetje geluk/pech wordt dat ook achter gesloten deuren gevoerd omdat de inhoud van de bezwaren daar een belangrijke rol in speelt.

Zaanstad wil de Schans afsluiten en entree heffen. ‘Hou de Zaanse Schans Open!’ wil daarover een referendum. De referendumcommissie van Zaanstad vond dat okay en waarschuwde de raad dat als ze het referendum afschoten, ze dat bij de rechter waarschijnlijk zouden verliezen. Op 22 mei wijst de raad het referendumverzoek toch af. Hou de Zaanse Schans Open! stapte naar de externe bezwaarcommissie en kreeg gelijk: de raad moet een nieuw besluit nemen. Op 27 november wijst de raad het referendumverzoek opnieuw af. Begin deze maand stapte de actiegroep naar de rechter.

De raadsvergadering van 29 januari is live online te volgen. Het raadsvoorstel over de inzet van de Stadsadvocaat wordt als punt 5.9 behandeld. De motie is helemaal aan het eind van de avond aan de beurt.

Door Piet Bakker op basis van Raadsvoorstel Zaanstad dat wordt behandeld tijdens de raadsvergadering van 29 januari, Wet openbare overheid (Woo), memo over geheimhouding aan de gemeenteraad en eerder nieuws op De Orkaan. Foto: Marianne de Boer tijdens een eerder referendumdebat in de raadszaal.