Meneer X werd geboren in 1795 en overleed in 1866 in Wormerveer waar hij 40 jaar dokter was. Meneer Y was fabrikant en één van de grondleggers van het Wessanen-concern. Hij werd geboren in 1803 en overleed in 1868. Garagehouder en verzetsman Z werd geliquideerd door concurrerende verzetsmensen in 1945 in Koog aan de Zaan*.

De eerste twee zijn al ruim 150 jaar dood, de doodgeschoten verzetsman is ruim 80 jaar geleden vermoord. Maar van Zaanstad mogen we niet weten hoe ze heten. Hun namen – en die van ruim 100 andere doden – worden geheim gehouden.

In het document ‘Inventarisatie opvallende en historische grafbedekkingen Zaanstad’ zijn alle namen van overledenen weggelakt. Op de foto’s zijn op de zerken de namen onleesbaar gemaakt. Vrijwel alle graven die genoemd worden zijn van mensen die in de 19e eeuw zijn geboren en soms zelfs eerder.

Zelf zullen ze niet gevraagd hebben om uit de geschiedenis weggelakt te worden. Ook hun overoverkleinklein-kinderen zal dat worst zijn. Maar waarom doet de gemeente dat? In de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) staat daar niks over. Die is nadrukkelijk bedoeld om burgers meer controle te geven over hun persoonsgegevens – levende burgers dus (AVG betekent in Zaanstad: Alles Volledig Gelakt). Ook in de Privacyregels van Zaanstad is niks te vinden dat deze bizarre gewoonte rechtvaardigt.

Het weglakken van namen heeft in Zaanstad potsierlijke vormen aangenomen. Het verstrekken van grotendeels zwartgelakte documenten is geen uitzondering. Zaanstad heeft het ‘zwartlakken’ op de kaart gezet en adverteerde in het verleden zelfs voor de functie van zwartlakker.

Verantwoordelijk voor deze laatste klus (op 53 van de 81 pagina’s in totaal 1.176 keer iets weglakken – wat zal dat gekost hebben?) is ROSA-wethouder ⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️ ⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️⬛️. Zij vond het eerder een goed idee om de namen en geboortedata van 24 vermeende bijstandsfraudeurs openbaar te maken.

Maar ruim 100 notabelen, bestuurders, ambtenaren, notarissen, wetenschappers, kunstenaars, onderwijzers, schrijvers, sporters, dichters, schilders, slachtoffers Tweede Wereldoorlog, fabrikanten, ondernemers, landbouwers, arbeiders, molenaars, ambachtslieden, schippers, transporteurs en KNIL-militairen die geëerd worden vanwege hun verdienste voor Zaanstad en de samenleving worden op deze manier in een Zaanse versie van het graf van een onbekende soldaat gekieperd.

Reactie Zaanstad

Via haar woordvoerder laat de wethouder weten dat niet de AVG maar artikel 5.1.2.e van de Woo (Wet openbare overheid) de reden is waarom de namen nog niet openbaar gemaakt zijn. Dat artikel houdt in dat namen niet openbaar gemaakt worden als het belang van openbaarmaking niet opweegt tegen de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.

Dat betekent dat er een afweging gemaakt moet worden tussen het belang van de nabestaanden (die dus geheim willen houden dat hun betbetoverovergrootouder dood is) en het belang van inwoners die graag willen weten welke graven in Zaanstad de moeite waard zijn. Die afweging is niet in de stukken terug te vinden. Welk belang nabestaanden zouden hebben om het feit dat hun voorouder in een graf ligt te verdonkeremanen is overigens onduidelijk. Maar de wethouder heeft daar een oplossing voor:

‘Op het moment dat de raad heeft ingestemd met de criteria voor het plaatsen van graven op de lijst en de financiële consequenties daarvan, dan worden de nabestaanden persoonlijk geïnformeerd. Op basis van eventuele reacties die daarop volgen kunnen er nog aanpassingen worden doorgevoerd in de lijst.’

Dat gaat een langdurige en kostbare onderneming worden. Voor zo’n 110 mensen moeten ‘de nabestaanden’ gezocht worden. Omdat het veelal gaat om mensen die al meer dan 100 jaar dood zijn, loopt dat in de tienduizenden en gaat tonnen kosten. Vervolgens moet Zaanstad bij elk geval een afweging maken: besluiten of er tot openbaarmaking wordt overgegaan. De afsluiting van de Zaanse Schans lijkt ons een eenvoudigere klus.

Elke week maakt Zaanstad bekend op haar website wie er geboren, getrouwd en overleden zijn. Maar als je 160 jaar geleden bent overleden is dat geheim. Laten we het ‘bijzonder’ noemen.

* De dokter was overigens Benjamin Hartog, de fabrikant Jan Laan en de garagehouder Piet Zwart.

Door Piet Bakker. Bronnen: Inventarisatie opvallende en historische grafbedekkingen Zaanstad, online-begraafplaatsen.nl, Autoriteit Persoonsgegevens, Wet openbare overheid, Algemene Verordening Gegevensbescherming, woordvoerder Zaanstad, zaans-industrieel-erfgoed.nl. Illustratie komt uit rapport op de website van Zaanstad, het weglakken is door de gemeente gedaan.