Burgemeester Jan Hamming staat opnieuw landelijk in de belangstelling. In een uitgebreid profiel van onderzoeksplatform Follow the Money (FTM) wordt zijn harde aanpak van ondermijnende criminaliteit in Zaandam-Oost kritisch tegen het licht gehouden: ‘een Zaanse sheriff die maar moeilijk tegen kritiek kan’.
Hamming zegt in het artikel te erkennen dat de aanpak wel eens intimiderend kon overkomen. Tijdens zogenoemde ‘sprintweken’ voerde de gemeente, controles ‘gericht op glazenwassers’ uit met teams van vijf of meer personen, soms in samenwerking met de politie. Die aanpak is inmiddels gestaakt.
Bewoners ervoeren deze aanpak als zeer intimiderend. In eerdere publicaties van Follow the Money, NRC en De Orkaan beschreven zij hoe controleurs – onder het mom van adrescontroles – zonder toestemming woningen binnengingen en foto’s maakten van onder meer slaapkamers en toiletkastjes.
In het interview met FTM erkent Hamming dat deze werkwijze anders uitpakte dan bedoeld. Hij stelt vast dat controles met grote teams ‘veel intimiderender werken’ dan de gebruikelijke controles in duo’s en dat de gemeente deze aanpak daarom niet meer moet inzetten.
Woorden en praktijk
Tegelijkertijd schetst het FTM-profiel een beeld van een burgemeester bij wie woorden en praktijk regelmatig botsen. Hamming zegt als burgemeester boven de partijen te staan en alle raadsleden ‘even lief’ te vinden. In de praktijk raakte hij het afgelopen jaar nauw betrokken bij het politieke conflict rond PvdA-raadslid Eylem Köseoglu, een uitgesproken criticus van de manier waarop het interventieteam te werk ging.
Ook binnen het stadhuis bestaan spanningen over de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Volgens Hamming en wethouder Stephanie Onclin hebben gesprekken over morele dilemma’s echter geleid tot meer eensgezindheid. Onclin erkent dat er sprake is geweest van een ‘wij-zij-cultuur’, maar stelt dat het om een beperkte groep gaat en dat signalen worden onderzocht.
Rechterlijke correcties
De burgemeester gebruikt stevige taal over ‘pure maffia’ en criminele families in Zaandam-Oost. Tegelijkertijd erkent hij dat er sinds zijn aantreden geen nieuwe veroordelingen of rechtszaken zijn geweest tegen vermeende kopstukken. Volgens Hamming kost het ontmantelen van zulke netwerken tijd.
Hamming stelt dat hij binnen de wet opereert, maar kreeg het afgelopen jaar meerdere keren een gerechtelijke tik op de vingers. In onder meer de zaken rond Gunay Lunchroom en Gunay Sweets en de woningsluiting aan het Prins Bernhardplein oordeelde de rechter dat de burgemeester te hard had ingegrepen en te snelle conclusies had getrokken. Hamming spreekt zelf van ‘faux pas’ en zegt daarvan te leren.
Pact Zaandam-Oost
De harde aanpak maakt deel uit van het bredere Pact Zaandam-Oost, waarvoor het Rijk eerder 100 miljoen euro beschikbaar stelde en recent nog eens 400 miljoen voor kwetsbare gebieden. Critici, onder wie Köseoglu, waarschuwen dat een sterke focus op criminaliteit en stigmatisering het vertrouwen van bewoners kan ondermijnen.
Het volledige profiel geschreven door Harm Ede Botje is te lezen bij Follow the Money: ‘Deze PvdA-burgemeester zoekt de grenzen op in zijn strijd tegen ondermijnende misdaad’.
Door: Merel Kan en Piet Bakker op basis van het artikel van FTM en het Orkaan-archief.
Bij zijn aantreden als burgemeester was een van de speerpunten het aanpakken van criminaliteit, dat heeft hij hoog op de lijst staan van punten waar hij aan wil werken. Op zich valt dat te prijzen waarbij het tevens een van de moeilijkste taken is om wat aan te doen. Het speelt zich immers af in gesloten groepen die niets naar buiten brengen. Daarvoor staan hem wel middelen ter beschikking om inzicht in het gebeuren te krijgen. Hierin blijft hij echter grenzen opzoeken en ook overtreden. Dat zit in het karakter van de man, hij wil aan alle touwtjes trekken en heeft een hekel aan kritiek of inspraak. De mooie woorden op de nieuwjaarsreceptie zijn leuk maar zullen niets veranderen.
De Sheriff van Zaanstad: nu met minder handlangers, maar nog steeds genoeg om een fietsslot als een nationale bedreiging te zien :)
Met de harde aanpak ontpopt Hamming zich als VVD burgemeester. Het wordt tijd dat hij overstapt.
Het heeft iets Trumpiaans inmiddels.