Een steekpartij op een opvangboot is nieuws. Het vraagt om feitelijke verslaggeving: wat gebeurde er, wie raakten gewond, hoe traden hulpdiensten op, wat zegt de politie. Dat is wat er vrijdagavond is gebeurd bij het AZC aan de Gerrit Bolkade in Zaandam, en dat is ook hoe het is beschreven.

Maar bij dit soort berichten speelt zich een tweede verhaal af. Niet op straat, niet aan boord van de boot, maar eronder. In de reacties.

Daar verschoof de aandacht snel. Van het incident naar de mensen die er wonen. De toon was niet bezorgd, niet kritisch, niet vragend. Er verschenen reacties waarin geweld werd gebagatelliseerd of zelfs toegejuicht. Waarin bewoners werden weggezet als probleem, afval of last. Waarin werd gesuggereerd dat doden of verdrinken een oplossing zou zijn.

Dat is geen debat. Dat is ontmenselijking.

Opvallend is dat veel van deze reacties nauwelijks iets zeggen over veiligheid, opvangbeleid of verantwoordelijkheid van overheid en instanties. Ze richten zich niet op wat er gebeurde, maar op wat de opvangboot symboliseert: onvrede over migratie, over woningnood, over verlies van controle. Het incident werd een kapstok. En dat verklaart iets, maar rechtvaardigt niets.

Vrijheid van meningsuiting betekent niet dat alles zonder grenzen gepubliceerd moet worden. Zeker niet wanneer reacties oproepen tot geweld of dat normaliseren. Op dat moment verschuift de verantwoordelijkheid. Niet alleen naar degene die schrijft, maar ook naar degene die het laat staan.

Daarom is besloten de reacties onder het artikel te sluiten. Niet omdat de meningen te scherp waren, maar omdat de ondergrens (ver) werd overschreden. Waar woorden mensen reduceren tot iets waar je vanaf moet, houdt het gesprek op.

Het is een patroon dat zich vaker laat zien bij berichten over opvanglocaties. De verharding zit niet alleen in de samenleving ‘in het groot’, maar ook hier aan de Zaan. In mensen die hier wonen.

De opvangboten liggen aan de Gerrit Bolkade. De mensen die daar verblijven zijn onderdeel van deze stad. Incidenten zullen zich, ook daar, blijven voordoen. Maar hoe erover wordt gesproken, is geen bijzaak. Dat zegt iets over waar grenzen zijn opgeschoven. En over welke taal inmiddels schaamteloos als normaal wordt gezien.

Dat is misschien wel het meest ongemakkelijke nieuws van allemaal.

Door: Merel Kan.