De gevel van Hotel RAAZ? Lembas? Pais?

Het pand op de hoek van de Hogendijk en de Czaar Peterstraat in Zaandam wordt verbouwd tot hotel.

Het is een pand met een rijke geschiedenis. In oktober vorig jaar schreven we ‘De geschiedenis van een hoek… (Hogendijk, Czaar Peterstraat)’. Vandaag aangevuld met een nieuw hoofdstuk. En aandacht voor de gevel.

Zaanstad heeft een vergunning verleend voor het (gedeeltelijk) verbouwen van de voorgevel van het pand. Die gevel bevat twee fraaie details: een inpandig balkonnetje op de tweede verdieping aan de kant van de Hogendijk en een houten erker aan de kant van de Czarinastraat.

Het hoekhuis dateert uit 1930 en is geen monument, maar die details maken het wel bijzonder. Uit de eerste plannen bleek dat het nieuwe hotel ook een dakterras krijgt.

De geschiedenis van het pand, aan de hand van foto’s van het Gemeentearchief Zaanstad: het begint met een rijwielwinkel en fietsenstalling. In het pand ernaast (op 28b) zit lunchroom Koopman, nu zit daar café het Trefpunt (foto Gemeentearchief Zaanstad)

Het Gemeentearchief Zaanstad heeft nog een andere (zwart/wit) foto van de rijwielhandel van J. Pais. De winkel heeft telefoon, veel waren dat niet niet in Zaandam, het nummer is ’70’.

hogendijk 28 Pais GAZ

Op de website Open Joodse Huizen:

“Jozeph Pais dreef in dit pand sinds 1927 een winkel in rijwielen, gereedschappen en radio’s. In 1942 duikt het hele gezin onder in de Wieringermeer. Zij [Jozeph’s vrouw Sientje Pais-Broekman en hun kinderen Arie en Hennie] overleven allen de oorlog. Bij terugkomst is de winkel geplunderd, maar een schadevergoeding blijft uit. Pais begint een winkel op de Zuiddijk.”

Erik Schaap leverde informatie over periode in de oorlog als Pais ondergedoken is. De Duits-gezinde Jan Boekelaar opende een kroeg in het gebouw dat na hun vertrek aan de bezetter verviel. Omdat Boekelaar materialen aan de Wehrmacht leveren besloot het verzet hem te liquideren. Op 23 februari 1945 overleed Boekelaar na een aanslag, die plaatsvond ter hoogte van de Zeemansstraat in Zaandam.

In 1964 zit de firma Amons & Co in het pand, de foto is van J.M. Kat (Gemeentearchief Zaanstad), het straatnaambord vermeldt Hoogendyk, het café ernaast heet Het Eethuis. Amons & Co (expediteurs) zit nu aan de Westzijde 262c in Zaandam.

Daarna komt de juwelierszaak W.H. Grabijn op de hoek, de foto is van 1972, Grabijn gaat later (jaren tachtig) naar de Rozengracht.

Vervolgens komt natuurvoedingswinkel Lembas op de hoek, de foto van Wim de Jong heeft geen jaartal maar volgens Joram Esman van Ekoplaza moet het 1982 of later zijn omdat Lembas in 1982 in het pand trok (foto: Gemeentearchief Zaanstad). Lembas was de naam van het brood van de Hobbits uit De Ban van de Ring.

De winkel gaat later Natuurwinkel heten, de zaak verhuisde vervolgens naar de Hermitage en ging in 2015 samen met Ekoplaza (foto Wim de Jong, GAZ).

Het pand in 2019, het staat al meer dan een jaar leeg (foto De Orkaan). Raaz zat er volgens Google Streeview al in 2014.

De verbouwing, 2020, met het balkonnetje en de erker.

hoek hogendijk czarinastraat


Bronnen: bekendmakingen van Zaanstad, foto’s van Gemeente Archief Zaanstad (behalve de laatste 2), de site van Open Zaanse Huizen. Erik Schaap en Joram Esman.

2 reacties op De gevel van Hotel RAAZ? Lembas? Pais?

  1. Herman Aartsen schreef:

    In een advertentie in de 7000 van 8 mei 1924 kondigt de heer Jos Pais de opening aan van’t Handelshuis Czaar Peter.Dit in tegenstelling tot hetgeen door Open Joodse Huizen is aangenomen en vermeld.

  2. Herman Aartsen schreef:

    Het pand dateert uit 1900 als A.J. Karskens vergunning krijgt tot het bouwen van twee woon-winkelhuizen.

Hier vind je onze regels

Reageren? Ja, graag!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *