Het kan verkeren. Jarenlang werd het idee om de Guisweg gewoon onder het spoor door te laten gaan afgeschoten: te ingewikkeld, te duur, niet haalbaar. Maar uit de nieuwe plannen van het college blijkt dat juist dát alternatief nu het enige plan is dat nog verder wordt uitgewerkt.

In het raadsvoorstel dat naar de gemeenteraad is gestuurd, wordt voorgesteld om alleen nog het zogenaamde ‘Alternatief Guisweg’ verder uit te werken. Het eerder gekozen voorkeursalternatief uit 2023 – met een nieuwe weg langs de A8, het sluiten van aansluiting 2 en een aanpassing van aansluiting 3 – wordt niet verder uitgewerkt.

De raad moet nu beslissen of het alternatief verder wordt ontwikkeld richting een realisatiebesluit in oktober. Pas daarna wordt besloten of het plan er ook daadwerkelijk komt. Als het doorgaat, zou de nieuwe onderdoorgang volgens de huidige planning rond 2031 klaar moeten zijn, met een volledige afronding rond 2033.

Olam

Een belangrijke reden dat dit alternatief eerder afviel, was het terrein van cacaobedrijf Olam (ofi). Voor een onderdoorgang bij de Guisweg is namelijk ruimte nodig op hun terrein, en dat zou de logistiek van het bedrijf in de knel brengen. In de planstudie werd deze variant eerder onderzocht als ‘basisvariant 3’.

Volgens de nieuwe stukken is daar nu beweging in gekomen. De gemeente heeft intensiever overleg gevoerd met Olam (ofi) en er ligt inmiddels een concept-intentieovereenkomst over de verkoop van de benodigde grond. Het bedrijf zou een stukje terrein afstaan en zijn logistiek anders organiseren. In de stukken staat verder niet hoeveel grond het precies gaat of welke afspraken er met het bedrijf worden gemaakt.

Door de gesprekken met Olam (ofi) lijkt dat obstakel in ieder geval kleiner geworden. Daardoor kan een variant die eerder afviel nu opnieuw serieus worden onderzocht. Dat is een belangrijke reden waarom het ‘Alternatief Guisweg’ alsnog op tafel ligt.

A8-aansluitingen

De plannen rond de Guisweg gingen lange tijd ook over de aansluitingen op de A8. Dat zijn de op- en afritten vlak bij de Guisweg: aansluiting bij Zaandijk (politiebureau) en aansluiting bij het viaduct in Koog aan de Zaan. In het oorspronkelijke plan uit 2023 zou aansluiting in Koog verdwijnen en zou aansluiting bij het politiebureau worden uitgebreid. Dat leidde tot veel kritiek, omdat verkeer uit de omgeving dan vaak moest omrijden.

In het nieuwe Alternatief Guisweg verandert dat. Aansluiting 2 (Koog) blijft gewoon bestaan. Wat er met aansluiting 3 (politiebureau) gebeurt, is nog niet helemaal duidelijk. In de stukken wordt zelfs gekeken of die aanpassing los van het Guisweg-project kan worden gedaan. Het project wordt daarmee eigenlijk in stukken geknipt: eerst de Guisweg zelf aanpakken, en de A8-aansluiting eventueel later.

Uit de participatie blijkt dat vooral het behoud van aansluiting 2 door veel bewoners als een groot voordeel wordt gezien. In eerdere plannen was juist het verdwijnen van die aansluiting een van de grootste bezwaren uit de omgeving.

Voor het alternatief werden 135 reacties opgehaald. Volgens het participatieverslag waren die overwegend positief: ongeveer zes keer zoveel reacties spraken zich positief uit over het alternatief als over het oude plan. Tegelijk werden er ook zorgen genoemd, bijvoorbeeld over bouwhinder, mogelijke verzakkingen van woningen en de gevolgen voor grondwater en funderingen.

€ 15 miljoen goedkoper

Eerder schreven we al dat de Guisweg onder het spoor door plots weer in beeld kwam als alternatief, omdat het oorspronkelijke plan dreigde vast te lopen op de stikstofregels. Uit de nieuwe stukken blijkt dat het alternatieve plan minder uitstoot veroorzaakt.

Dat heeft ook gevolgen voor de vergunningen. Omdat er nu een alternatief bestaat met minder stikstofuitstoot, wordt het juridisch lastiger om het oude plan nog via de ADC-toets te vergunnen.

Ook zou het plan waarschijnlijk te laat klaar zijn voor 2031, wanneer er meer treinen over de Zaanlijn moeten gaan rijden. Volgens het onderzoek zou het plan pas rond 2035 klaar zijn. Daarnaast blijkt het ook duurder: het geoptimaliseerde plan zou ongeveer € 232 miljoen kosten, terwijl het alternatief rond de € 217 miljoen ligt – dus zo’n € 15 miljoen goedkoper.

Tijdens de uitwerking zijn bovendien technische knelpunten naar voren gekomen, onder meer bij de verdiepte kruising rond de A8. En uit de participatie blijkt dat er in de omgeving minder draagvlak is voor het oude plan. Het alternatief waarbij de Guisweg zelf onder het spoor doorgaat, scoort volgens het onderzoek op al die punten beter.

De aanpassing van de Guisweg is nodig omdat er in de toekomst veel meer treinen over de Zaanlijn gaan rijden. Als dat gebeurt, zou de spoorwegovergang bij de Guisweg volgens de plannen ongeveer 40 minuten per uur dicht zijn.

Door Nick Boeske, met informatie uit het Raadsinformatiesysteem van Zaanstad en ons Guisweg-dossier. Foto’s uit het Onderzoek Alternatief Guisweg.