Officieel heet het ‘inponden’ maar het betekent ‘opkopen’. Waar wooncorporaties in het verleden delen van hun woningbezit aan particulieren verkochten, wordt nu de omgekeerde weg ingeslagen.

In Zaandam gaat het om 166 woningen in de Pharus en Perim (Peldersveld) die worden gekocht. Parteon neemt er daarvan tenminste 126 voor haar rekening. Of wooncorporatie Rochdale zich aansluit en de resterende 40 wil kopen is nog niet duidelijk. Zowel de Pharus als de Perim bestaan uit 400 woningen.

Ook moeten er 500 particuliere woningen worden verduurzaamd. Daarnaast is er subsidie om 200 woningen te verbeteren (achterstallig onderhoud) en die levensloopbestendig te maken.

Criminaliteit

De ‘complexgewijze woningverbetering’ moet ‘als neveneffect het tegengaan van criminaliteit en overlast’ tot gevolg hebben.

Ook bij de aankoop van woningen is dat een belangrijk doel. Parteon krijgt dan de meerderheid in de VVE en kan ‘complexvisies’ opstellen (en doorvoeren) waarbij wordt ingezet op ‘versterkt toezicht en inzet van handhaving om huisvestingsregels te controleren om criminaliteit en overlast tegen te gaan’.

Volgens de documenten waarin de besteding van de subsidie uit het VHF3 (Volkshuisvestinsfonds – 3e tranche) wordt toegelicht, is ‘inponden’ nodig ‘om te voorkomen dat particulier bezit in handen komt of blijft van criminele netwerken’. In de ERA-flats Pharus en Perim zou dit ‘massaal’ gebeuren en voor grote problemen zorgen. In een eerdere fase van het project (VHF1) werd ook crimineel vastgoed opgekocht.

De terugkoop kost in totaal zo’n € 10,5 miljoen. Voor de helft daarvan heeft de gemeente subsidie gehad, de rest moet van de corporaties zelf komen.

Woonbond

Volgens Matthijs ten Broeke van de Woonbond is Inponden ‘een interessante ontwikkeling die op meer plekken gebeurt. Vanuit volkshuisvesting kan het een verbetering zijn; een wijk kan ervan opknappen en voor bewoners kan het een vooruitgang betekenen.’ Ten Broeke maakt wel een kanttekening:

‘Het is echter vaak wrang dat het woningen zijn die ooit van corporaties waren of die ze zelf gebouwd hebben.’

Volgens Ten Broeke is het vaak zo dat particulieren de woningen hebben gekocht die weinig onderhouden, waardoor er nu extra geld bij moet. De corporatie koopt het nu terug, met subsidie van de gemeente: ‘dat is niet ideaal, maar vanuit de Woonbond bekeken is het positief dat het weer in maatschappelijke handen komt.’

Als de corporatie een meerderheid in de VVE krijgt kan ook de verduurzamingsopgave beter worden aangepakt, het resultaat is dat er goed onderhouden woningen komen. Al met al een positieve ontwikkeling:

‘Als je uitzoomt naar de afgelopen 10 tot 15 jaar, waarin vooral uitponden (verkopen) aan de orde was, is dit nu door de huidige staat van de volkshuisvesting een logische omgekeerde beweging. Het is begrijpelijk en volkshuisvestelijk gezien een goede stap en een verbetering.’

Kosten

Het inponden, verduurzamen en verbeteren in Zaandam-Oost kost in totaal € 23,6 miljoen. Daarnaast wordt € 9 miljoen uitgetrokken voor ‘Huis van de Wijk’ (Poelenburg), de herinrichting van het Kogerveldplein, opknappen van de openbare ruimte en het Team wijkgerichte overlast.

Totaal gaat het om € 32,5 miljoen waarvoor bijna € 22 miljoen subsidie is binnengehaald. De rest moet uit andere bronnen komen. Bijvoorbeeld van de corporaties, uit bestaande budgetten van de gemeente of door aan andere zaken minder geld uit te geven. Het geld dat nodig is voor de extra inzet van het ‘Team Wijkgerichte overlast’ wordt bijvoorbeeld gerealiseerd door het budget voor verbetering van de openbare ruimte te verlagen. Ook wordt afgezien van de aankoop van de Jozefkerk in Kogerveld.

Door Piet Bakker op basis van stukken over de VHF1 voor gemeenteraad van 12 maart 2026 en contact met Matthijs ten Broeke van de Woonbond. Foto’s: Jeffrey Koster (Perim en Pharus).