Het definitieve tracé en voorlopig ontwerp van de nieuwe fietsroute langs de Zaanse Schans zou in januari van dit jaar bekend zijn bij de gemeente. Dat is volgens Zaanstad inderdaad het geval. Openbaar is het nog niet, het gaat ‘naar verwachting’ deze maand naar de raad.

Op basis van het ontwerp wordt een aanvraag bij de VRA (Vervoerregio Amsterdam) ingediend voor subsidie. De bedoeling zou zijn dat het fiets extern gefinancierd gaat worden, waarbij ook de Provincie bij zou kunnen dragen.

De kosten voor het fietspad werden eerder ingeschat op € 5 à € 5,4 miljoen. Wethouder Gerard Slegers zei vorige week tegen de raad overigens dat de aanloopkosten van € 1,9 miljoen, die Zaanstad al beschikbaar had gesteld, vooral voor het fietspad waren bestemd. Dat bedrag moest terugkomen uit de entreegelden: ‘die € 1,9 miljoen kunnen we anders nooit terugverdienen’.

Veel opties zijn er niet. Zonder alternatief is de omrijdroute via het fietspad langs de Amerikaanse windmolen en over de Engewormer (blauwe route). Het groene alternatief loopt over het natuurpad langs de rand van het Natura2000-gebied. Dat pad is tijdends het broedseizoen afgesloten. Dit alternatief lijkt praktisch en juridisch onmogelijk. De rode route gaat over het huidige fietspad en lost het probleem niet op. De enige opties zijn roze (om de Catharinehoeve heen) en oranje (aan de andere kant van de sloot langs de Kalverringdijk).

Eigenlijk zou de afsluiting van de Zaanse Schans per april 2026 geregeld moeten zijn, maar snel bleek dat dat een onhaalbare kaart was. In de voortgangsrapportage van december 2025 staat dat ze ‘ongeveer een jaar extra – tot voorjaar 2027’ nodig hebben, maar ‘cruciaal is dat er niet meer dan een jaar extra wordt gebruikt’.

Fusies

En dan is er nog de fusie van Zaanse Schans Vastgoed NV en Stichting Zaanse Schans. In de nieuwe statuten wordt een gezamenlijke (erfgoed) organisatievorm mogelijk. Dat moet in het eerste kwartaal 2026 gebeuren (dus voor 1 maart).

Daarna volgt een tweede stap waarbij het Zaans Museum en de Stichting fuseren. Op dat moment is de kogel door de kerk. De gemeente is af van het Zaans Museum en de enige optie is geld op te halen voor exploitatie van het museum (en groot onderhoud en renovatie voor zo’n € 16 miljoen) via een ticketsysteem. Dat moet in september 2026 z’n beslag krijgen.

Concrete bevindingen

Er is nog een deadline: ‘eind februari 2026 zal de programmadirecteur Zaanse Schans de eerste concrete bevindingen naar aanleiding van deze gesprekken op papier zetten’. En ‘deze gesprekken gaan tussen de verschillende partijen op de Zaanse Schans. Daar was altijd hommeles maar dat zou nu in een rustiger vaarwater zijn gekomen.

Dat de neuzen van alle betrokkenen één kant op gaan valt overigens te betwijfelen. En er hangt nog steeds een referendum boven de Zaanse Schans: eerst een rechtszaak om de beslissing van de raad om het referendum niet door te laten gaan terug te draaien. En daarna eventueel het referendum zelf.

Door Piet Bakker op basis van eerder nieuws op De Orkaan, voortgangsrapportages Zaanse Schans en gemeente Zaanstad. Foto: De Orkaan.