De strijd om het voormalige winkelpand van Schoenhandel Heijne aan de Zuiderhoofdstraat 54a in Krommenie is nog niet voorbij. Vereniging Zaans Erfgoed trekt haar bezwaar tegen het besluit van het college van Gemeente Zaanstad niet in.

Volgens de erfgoedvereniging beloont de gemeente met haar besluit feitelijk het verval van het pand.

Het college besloot eerder af te zien van monumentenstatus voor het 18e-eeuwse winkelpand. Een inspectierapport kwalificeerde het gebouw in 2025 als onveilig; de slechte bouwkundige staat gaf uiteindelijk de doorslag om het monumententraject te beëindigen.

Zaans Erfgoed ziet dat anders. 

In een nieuw persbericht stelt de vereniging dat het achterstallig onderhoud van de eigenaar geen consequenties lijkt te hebben gehad. Als nalatigheid leidt tot onomkeerbaar verval, mag dat volgens de vereniging nooit een argument zijn om bescherming los te laten.

De kern van het bezwaar is daarmee principieel: als verval reden wordt om geen monumentenstatus toe te kennen, ontstaat volgens de vereniging een gevaarlijk precedent.

Meer dan één huis

De vereniging benadrukt dat het bezwaar ‘groter is dan dit Zaanse huis’. Het gaat volgens haar om de vraag of de gemeente haar eigen erfgoedbeleid voldoende uitvoert en handhaaft.

Wanneer voorgedragen monumenten jarenlang blijven hangen in procedures zonder effectieve handhaving, dreigt sloop de enige uitkomst te worden. Dat ondermijnt, zo stelt Zaans Erfgoed, de herkenbaarheid van het Zaanse lint en het vertrouwen in het monumentenbeleid.

De vereniging wijst er bovendien op dat zij als partner van de gemeente meedenkt en adviseert. Als adviezen structureel worden uitgesteld of genegeerd, verandert uitstel in afstel.

Bouwen en behouden

In het persbericht erkent Zaans Erfgoed dat Zaanstad een ambitieuze bouwgemeente is. Maar bouwen mag volgens de vereniging niet ten koste gaan van cultuurhistorisch waardevolle plekken.

De organisatie zegt open te staan voor oplossingen. Een monumentenstatus voor alleen de verschijningsvorm, renovatie op basis van bestaande bouwtekeningen of zelfs vervangende Zaanse houtbouw met dezelfde omvang is bespreekbaar. Waar het om draait is dat de historische uitstraling van de straat behouden blijft: 

‘Een verwijzing in de straatnaam is niet genoeg.’

Hoorzitting

Omdat het bezwaar niet wordt ingetrokken, volgt nu een hoorzitting. Wanneer die plaatsvindt, is nog niet bekend.

Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in maart roept Zaans Erfgoed politieke partijen op om duidelijk te maken hoe zij het monumentenbeleid willen versterken en hoe handhaving beter kan worden georganiseerd.

Voor het pand aan de Zuiderhoofdstraat 54a betekent dit dat de discussie opnieuw wordt geopend. Of dat nog kan leiden tot een vorm van bescherming, of dat de weg naar sloop en nieuwbouw alsnog wordt vrijgemaakt, zal afhangen van wat de bezwaarprocedure oplevert.

Eerder sprak Zaans Erfgoed zich stevig uit tegen de voorgenomen sloop van de Beatrixflat. Dat betoog bleek gericht aan dovemansoren.

Door: Merel Kan op basis van de brief van Zaans Erfgoed en het Orkaan-archief. Hier over Schoenhandel Heijne en hier over De Beatrixflat.