Voorspellingen komen soms echt wel uit. Net zo voorspelbaar als het uitstel van de afsluitingsplannen voor de Zaanse Schans is de gang naar de rechter van de initiatiefnemers van het referendum over die afsluiting. Zaanstad opnieuw voor het hekje.

Onder aanvoering van Hans Kuyper (ROSA) schoot de raad eind november voor de tweede keer de referendum-aanvraag af. Dat deed ze in mei ook al een keer tegen het advies van de referendumcommissie van Zaanstad. Die gaf haar zegen aan het voorstel en waarschuwde de gemeente ook dat afwijzen vrijwel zeker bij de rechter zou sneuvelen. Bovendien waren aan alle voorwaarden voldaan.

Nadat de initiatiefnemers na de eerste afwijzing naar de bezwaarcommissie van Zaanstad waren gestapt kregen ze ook daar gelijk. De aanvraag klopte, het aantal ondersteuningen was ruim voldoende en niets stond een referendum in de weg. De geraadpleegde stadsadvocaat was het daarmee eens.

Niet alleen drie positieve adviezen werden in de wind geslagen. Ook het geheugen liet de raadsleden in de steek. Zaanstad heeft in 2017 ook al een rechtszaak op dit punt verloren, ook toen moest de rechter er uiteindelijk aan te pas komen om het referendum over het Cultuurcluster door te laten gaan. En ook daar had de gemeenteraad alle adviezen in de wind geslagen.

Kuyper was overtuigd van zijn gelijk in november: ‘wij gaan het niet terugdraaien’. (Bij het Cultuurcluster was ROSA nog warm referendum-voorstander.) Hij en zijn medestanders (POV, VVD, ROSA, GL, CDA, SP, PvdD en Eylem Köseoglu) hadden nog steeds ‘zwaarwegende bezwaren’ en negeerden de adviezen. PVV, D66, DENK, CU, LZ, DZ en Karin Lassooy vonden dat het referendum door mocht – alhoewel de laatste twee partijen niet meestemden maar boos waren weggelopen, vanwege de sneltreinvaart waarmee de procedure door de raad werd gejaagd.

Door Piet Bakker op basis van informatie van de initiatiefnemers en eerder nieuws op De Orkaan over het referendum. Foto: stemming op 27 november 2025 over het referendum in de raadszaal van Zaanstad (De Orkaan).