De verkiezingen komen er alweer bijna aan; over minder dan een week is het 18 maart en gaat Zaanstad naar de stembus – net als alle andere gemeenten. Elke dag komt een partij die meedoet langs op De Orkaan (soms wel twee); vandaag het programma van de Lokaal Zaans.

LZ bestond vier jaar geleden nog niet. De partij werd eind 2020 gestart toen Marianne Doeves-de Boer haar VVD-afsplitsing Liberaal-Zaanstad Lokaal Zaans ging noemen. De Boer stapte eind 2021 over naar DZ en liet LZ doodbloeden terwijl zij voor haar nieuwe partij de raad inging. Dat was niet lang een gelukkig huwelijk en eind 2023 splinterde ze weer terug naar LZ. De partij doet nu voor het eerst echt mee aan de verkiezingen. Ze hebben geen verkiezingsprogramma, wel een tienpuntenplan, zonder naam, maar punt 1 is: ‘alle dorpen en wijken tellen mee!’ Dat is de titel; wij doken in de inhoud van het tienpuntenplan: wat zijn, en hoe haalbaar zijn, de beloftes van de nieuwste lokale partij van Zaanstad?

Wonen

Het plan van LZ bevat geen vaste sociale huureis, daar wil de partij per geval naar kunnen kijken. Verder wil de partij bouwen met maat, gelet op ruimte voor groen en parkeren. De partij kiest verder voor ‘renovatie tenzij’ als sloopstrategie. Er wordt in het Zaanstad van LZ alleen gesloopt als het echt niet anders kan. Renovatie heeft daarbij de voorkeur. Verder wil LZ meer participatie bij woningbouwprojecten.

Parkeren

LZ is terughoudend bij het invoeren van betaald parkeren, in plaats daarvan wil de partij simpelweg heel veel gaan parkeren. Daar gaat de partij de ruimte voor zoeken op het maaiveld, maar ook onder de grond in parkeergarages. Of echt alle ruimte voor het ruimhartige parkeerbeleid dat LZ voor ogen heeft gevonden zal kunnen worden, moet blijken. Het programma zegt er niets concreets over, maar volgens LZ-leider De Boer moet er een hogere parkeernorm gaan gelden dan nu al geldt in Zaanstad.

Veiligheid

‘Meer mensen op straat’ is een van de bulletpoints in het LZ-plan. Dat is geen oproep tot sociale cohesie, de mensen in kwestie zijn handhavers. En het moeten er niet alleen meer zijn, ze moeten er wat LZ betreft ook vaker zijn. Waar nodig ook na 1.00 ’s nachts. Waar LZ al die capaciteit vandaan wil halen, blijft ongewis.

Verder geeft het LZ-plan aan dat de gemeente op te grote voet heeft geleefd en dat er een sluitende begroting zonder franje moet komen. Waar dat hem dan precies in zit, wordt niet duidelijk, concrete bezuinigingen bevat het LZ-plan niet.

Zaanse Schans

De huidige plannen voor het ticketmiddel op de Zaanse Schans zijn wat LZ betreft niet goed en moeten kritisch bekeken worden. Het is volgens LZ niet zo dat de Zaanse Schans de inwoners geld kost, de kostenpost is het Zaans Museum: een ticketsysteem is dus helemaal niet nodig.

Over dat Zaans Museum heeft de partij nog geen ‘oplossing’ – het moet onderzocht worden. Wel stelt Lokaal Zaans dat ‘het beter [kan] op de Zaanse Schans en wel samen!’ Op hun website is een gedetailleerd plan over de Zaanse Schans te vinden.

Collegetaken

Het LZ-plan belooft ook een aantal zaken die LZ alleen waar kan maken als ze in het college komt Daar gaat de raad dus niet over. Zo wil LZ managementlagen schrappen, externe inhuur terugbrengen en dat het college stopt met juridische procedures tegen inwoners. Allen zijn het prerogatief van het college en bij uitstek waar de controlerende rol van de raad ophoudt.

Bij de eerste heeft de raad budgetrecht, maar vult zij niet in hoe het college dat geld binnen de organisatie verdeelt. Juridische procedures gaat het college aan als zij dat noodzakelijk acht. Alleen als de procedure namens de gemeenteraad gevoerd wordt, gaat deze erover.

A8-A9

De A8-A9-verbinding is van de baan; inmiddels dient de verbindingsweg tussen de Noorderweg en de Noorderveenweg in Assendelft als een ‘alternatief’. Dat staat haaks op de stelling in het tienpuntenplan van LZ dat deze er toch moet komen.

De provincie Noord-Holland en het Rijk willen er geen geld voor uittrekken, de UNESCO is tegen. Zonder geld en toestemming kan je geen verbinding bouwen.

Toch zegt LZ zich niet neer te leggen bij het ‘gebrek aan daadkracht’ van de provincie. Al gaat LZ met de volledige lijst op zijn kop staan, zal dat naast een aantal nekfracturen weinig opleveren, de provincie gaat het niet doen. Het blijft een project waar de provincie verantwoordelijk voor is, niet de gemeente Zaanstad.

Zie ook het Orkaan-interview met LZ-lijsttrekker Marianne Doeves-de Boer. Het tienpuntenplan staat hier. Alle interviews krijg je via deze link op een rijtje

Stemgedrag

LZ diende gedurende de onvolledige raadsperiode (sinds eind 2023) in totaal (mede) 121 moties en amendementen in; 36 daarvan werden aangenomen, 85 werden verworpen. Daarmee heeft LZ het laagste slagingspercentage voor moties en amendementen van alle partijen in Zaanstad.

Voor amendementen en moties van andere partijen was de partij een stuk liever. LZ stemde tegen slechts 35,2 procent van de moties en amendementen en voor 64,8 procent.  De voorstellen die LZ zelf (mee)indiende, zitten daar ook bij.

Als we ook de raadsvoorstellen en overige stemmomenten erbij optellen, krijgen we een totaalbeeld van hoe vaak LZ hetzelfde stemt als de andere partijen in de Zaanse gemeenteraad. Dan zien we dat de partij waar LZ uit komt, DZ, het vaakst hetzelfde stemt als LZ, 79,8 procent van de keren. Deze partij wordt op de voet gevolgd door de PVV. Daarna volgen DENK, de POV en de andere partij waar LZ uit komt: de VVD.

De linkse partijen zijn het minst vaak in overeenstemming met LZ. De SP staat onderaan, de partijen stemmen ongeveer de helft tegengesteld.

LZ diende tijdens de raadsperiode veruit het vaakst moties en amendementen in met de PVV. De andere rechtse partijen: DZ, DENK, POV en VVD werkten allemaal ongeveer evenveel met hen samen. Ook CU en LZ trekken redelijk vaak samen op. Met links stemt LZ niet vaak samen, maar ze werken ook niet vaak samen, met GroenLinks het minste. Samen dienden de twee partijen slechts zeven moties en amendementen in.

Door Marijn Kerkhoven op basis van het tienpuntenplan van LZ. Data verkregen uit de stemmingen en ingediende moties en amendementen door LZ sinds die partij afscheid nam van DZ. Foto: Marianne Doeves-de Boer (gemaakt door Merel Kan).