Eelco Taams (Oostzaan, PvdA): ‘met Wormerland over fusie met Landsmeer praten’

De zelfstandigheid van Wormerland, Oostzaan en Landsmeer staat op het spel. Marc Wit, raadslid in Zaanstad voor het CDA, schreef gister een opiniebijdrage over de gemeentelijke herindeling in deze streek.

Toeval bestaat niet. Eelco Taams, fractieleider van de PvdA in Oostzaan, reageerde op Twitter: “Dat is toch toevallig! Gisteren een discussiestuk voor de raad van Oostzaan gepubliceerd over de bestuurlijke samenwerking.”

“Oostzaan zit, deels door eigen toedoen, niet alleen met een beschadigde organisatie, maar ook met een precaire financiële positie” aldus Taams, OVER noemt hij een “tweekoppige draak’, en voor Oostzaan is het “pompen of verzuipen”, hij stelt voor een herindeling (het F-woord) niet langer taboe te verklaren: “Het komt niet vanzelf goed met onze bestuurskracht.” Taams lijkt het meest te voelen voor een fusie met Wormerland en Landsmeer. Plan B is het samengaan met Zaanstad, maar dan moet die gemeente wel ‘Zaanstreek’ gaan heten.

Wij publiceren deze bijdrage (enigszins ingekort – hier de lange versie) hieronder, maandag wordt deze in de Raadscommissie in Oostzaan besproken.

Een stip op de horizon

De Raad van State stelt volgens een publicatie in Binnenlands Bestuur van 6 april 2021 dat het niet meer houdbaar is om het initiatief voor een fusie alleen bij gemeenten te laten. Provincies en Rijk moeten het initiatief ook kunnen nemen omdat gemeenten nodig zijn met voldoende bestuurskracht om al hun taken goed te kunnen uitvoeren en omdat herindelingen van onderop niet altijd de oplossing bieden die een gebied nodig heeft. Vicevoorzitter Jan
Franssen: “Als omliggende gemeenten (in de Randstad – Eelco Taams) met de rug naar de stad toe, op eigen initiatief gaan fuseren, ben je verkeerd bezig.” Ook kan het voorkomen in een gebied dat een oplossing voor de nodige bestuurskracht niet komt omdat een aantal gemeenten niet willen fuseren.

Oostzaan zelfstandig?

De Gemeenteraad van Oostzaan hecht aan behoud van zelfstandigheid. Hoe kunnen wij borgen dat we voldoende bestuurskracht ontwikkelen om onze taken goed uit te voeren?

Nu vallen er gaten in de bestuurskracht, gezien het verslag van het Algemeen Bestuur van OVER-gemeenten d.d. 6 januari 2021. Daarin wordt gemeld dat de organisatie ernstig is beschadigd en veel aan kracht heeft verloren. Daarvan getuigt ook de bestuurlijke planning voor Oostzaan in 2021, die in maart is opgesteld en in april is geagendeerd. Een lange lijst met vele punten ‘on hold’ of ‘nog te plannen’ met nog 8 maanden te gaan dit jaar.

Hoe gaan wij bijdragen als zelfstandige gemeente aan een gezamenlijk perspectief voor de regio Zaanstreek-Waterland met voldoende bestuurskracht om de regionale ambities waar te maken als het gaat om bijvoorbeeld de RES, de kwaliteit van de gemeenschappelijke regelingen en de rol die de MRA voor ogen heeft voor de regio als schakel tussen gemeenten en de metropool?

Kunnen we überhaupt komen tot een ‘bottom up’ gezamenlijk gedragen toekomstperspectief? De spanningen tussen de wethouders van Oostzaan en Wormerland en de sterk uiteen liggende opvattingen die in het raadsoverleg tussen Landsmeer en Oostzaan bleken, beloven niet veel goeds als het gaat om het verzoek van de provincie te komen tot een door de 8 gemeenten gedragen visie. Wat gebeurt er als de regio niet kan voldoen aan het verzoek van de provincie doordat we het niet eens worden? De Raad van State zou het wel weten.

Financiën

Oostzaan zit, deels door eigen toedoen, niet alleen met een beschadigde organisatie, maar ook met een precaire financiële positie. De kans dat we tot een structureel dekkende begroting 2022 komen is niet groot als we tegelijkertijd de noodzakelijke investeringen doen om de bestuurskracht op orde te brengen.

Alleen zeer pijnlijke bezuinigingen en lastenverhogingen kunnen dan soelaas bieden. Doen we de investeringen niet, dan blijven we in gebreke bij het uitvoeren van de taken voor de bevolking. Gelukkig zitten veel gemeenten in hetzelfde schuitje, zodat de toezichthouder dit jaar coulant is. Maar blijft dat zo?

Samenwerking met Wormerland

We hebben destijds besloten om met Wormerland tot een twee-eenheid te komen via een eigenlijk onomkeerbare samenvoeging van de ambtelijke organisaties in OVER. Dat is aardig gelukt tot de bestuurders van OVER-gemeenten er in de vorige en huidige raadsperiode een tweekoppige draak van maakten en daarmee onze bestuurskracht uiteindelijk in een kritieke situatie hebben doen belanden. Waarvoor geen dank.

De twee-eenheid moet hersteld worden. Dat lukt als we het allemaal willen. Daarbij helpt het als de burgemeesters weer plaatsnemen in het dagelijks bestuur. Een Gemeenschappelijke Regeling moet op basis van het gezamenlijk belang bestuurd worden. Apolitiek en altijd gericht op consensus. Lukt dat niet dan zijn de gemeenteraden aan zet. (…)

Het F-woord

De denkrichting in Oostzaan is steeds geweest: Het is noodzakelijk tot uitbreiding van intensieve ambtelijke samenwerking te komen in de regio, maar we willen ‘zelfstandig’ blijven. We hebben jaren geprobeerd andere gemeenten te interesseren voor een model van ambtelijke samenwerking. Het is niet gelukt. Beemster fuseert met Purmerend, Zeevang is gefuseerd met Edam-Volendam en Landsmeer wil nu fuseren. Waterland kan het alleen. Ondertussen zijn wij in een situatie terecht gekomen waarin het pompen of verzuipen is.

Ik stel voor het onderwerp herindeling niet langer taboe te verklaren. Het komt niet vanzelf goed met onze bestuurskracht en het lijkt erop dat een meerderheid van onze raad een voorkeur heeft voor samenwerken met de andere kleine groene gemeenten. Landsmeer wil fuseren en heeft in het gezamenlijk raadsoverleg eigenlijk een blauwtje gelopen.

Laten we met Wormerland gesprekken openen over fusie met Landsmeer. Dat kan middels een herindeling van 3 gemeenten in 1, maar ook als een herindeling van Landsmeer en Oostzaan met instandhouding van de samenwerking met Wormerland in OVER. Het eerste resultaat van die besprekingen dient het besluit te zijn een degelijk extern onderzoek te laten uitvoeren naar de haalbaarheid en de te verwachten bestuurskracht.

Gemeente Zaanstreek?

De PvdA heeft een andere optie in het verkiezingsprogramma opgenomen als behoud van zelfstandigheid niet langer haalbaar is: herindeling van Oostzaan, Wormerland en Zaanstad tot 1 gemeente Zaanstreek. Het draagvlak daarvoor lijkt niet groot op dit moment.

Wij zijn bereid ook te onderzoeken of we tot een krachtige, groene gemeente tussen de steden kunnen komen. Als zo’n fusie weinig meerwaarde blijkt te hebben moeten we kijken welke opties over blijven.

Het loslaten van onze zelfstandigheid is een emotioneel onderwerp, ook voor de PvdA, dus als de coalitie van VVD en GL een goed onderbouwd plan presenteert waarmee bestuurskracht, rol in de regio, en een structureel sluitende begroting geborgd zijn met behoud van zelfstandigheid, dan krijgt dat onze steun.

Het gaat uiteindelijk om onze inwoners. Welke bestuurlijke ontwikkeling is nodig om voor hen onze gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden naar behoren te vervullen? Een vraag die we ook samen met die inwoners moeten proberen te beantwoorden.

Deel dit artikel:

Éen reactie op Eelco Taams (Oostzaan, PvdA): ‘met Wormerland over fusie met Landsmeer praten’

  1. Louis Dirksen schreef:

    Het gebeurt niet vaak maar deze keer ben ik het volledig met Eelco eens……Doorpakken, nu!
    Plattelandsgemeenten horen niet bij bestuurlijke molochs die ook nog eens blunder op blunder schijnen te stapelen…..

Hier vind je onze regels

Reageren? Ja, graag!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *