Wormerland draait zich warm om volgende week een belangrijk besluit te nemen over de bestuurlijke toekomst van de gemeente. D66 en GroenLinks hebben voorlopig een voorkeur voor een fusie met Zaanstad, bleek tijdens een inleidend debat maandagavond. De andere partijen houden de boot nog even af.

‘Het zou mooi zijn als we het allemaal met elkaar eens worden’, zei Fred Sanders (VVD). Instemmend geknik volgde, maar de realiteit is dat er nog een lange weg te gaan is om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen.

Wormerland staat aan de vooravond van een ingrijpend besluit dat de weg moet plaveien voor de bestuurlijke toekomst van de gemeente. Er liggen nog vier opties op tafel: fuseren met Zaanstad, fuseren met Purmerend, de gemeente opsplitsen of zelfstandig doorgaan.

Een collegevoorstel, waarover dinsdag 10 maart wordt gestemd, vraagt het scenario van zelfstandigheid definitief weg te strepen en een (voorlopige) keuze te maken tussen Purmerend en Zaanstad. Daarnaast wordt voorgesteld om in april het oor te luisteren te leggen bij de inwoners.

Dan wordt onderzocht hoeveel draagvlak de keuze van de gemeenteraad op 10 maart onder inwoners geniet. Daarnaast moet op basis van de uitkomsten van dat participatietraject – dat onder meer bestaat uit een online enquête – vervolgens worden besloten of het opsplitsen van Wormerland een optie blijft of definitief van tafel gaat.

Eendimensionaal

De kans dat Wormerland zelfstandig doorgaat, is klein. Meerdere onderzoeken, aangevraagd door de gemeente, hebben geconcludeerd dat Wormerland een (voornamelijk financieel) onzekere toekomst tegemoet gaat als het zelfstandig doorgaat. Alle partijen – afgezien van VVD en PvdA – hebben zich achter deze conclusie geschaard.

VVD en PvdA vinden het te vroeg om een zelfstandige toekomst uit te sluiten. Het college presenteert de quickscan van adviesbureau Necker, dat wijst op de (financiële) kwetsbaarheid van een zelfstandig Wormerland, als een neutraal, technisch oordeel, zeggen de twee partijen, maar volgens hen is dat schijn. ‘Het onderzoek heeft een eendimensionale insteek: groter is beter’, meent Kees-Jan Kindt (PvdA).

Toch moeten VVD en PvdA leven met de realiteit dat alle andere partijen, CDA, POV, D66 en GroenLinks, zich verenigd hebben in de keuze om zelfstandigheid door te strepen als optie. Maar dat is dan ook een van de weinige dingen waar zij het met z’n allen over eens zijn.

Zo hebben GroenLinks en D66 al uitgesproken Zaanstad te zien als voorkeurspartner om mee te fuseren. Karen Schoonheim (D66) noemde de gedeelde historie, vergroting van de bestuurskracht en de huidige samenwerking op bepaalde gebieden met Zaanstad als belangrijkste argumenten. Hans Kramer (D66): ‘Uit de rapporten is duidelijk geworden dat zelfstandig doorgaan geen optie is. Dan kan je je kop in het zand steken of er het beste van maken. Wij gaan voor het tweede.’

Vertraging uit zorgvuldigheid

POV en het CDA vinden het wel heel snel om nu een voorkeurspartner aan te wijzen. De partijen stellen nog te weinig informatie te hebben om een weloverwogen keuze te kunnen maken. ‘We willen eerst alles duidelijk hebben. Dit gaat te snel’, zei Walter Loonen (CDA). Jacco Hendriks (POV) benadrukte het belang om ‘onderscheid te maken tussen uitstel uit ongemak en vertraging uit zorgvuldigheid’, waarbij de POV dus het tweede zou doen.

Met een amendement willen CDA en POV afdwingen dat Wormerland op 10 maart nog geen voorlopige keuze gaat maken, maar de mogelijkheid om te fuseren met Zaanstad of Purmerend én opsplitsing open gaat laten.

Burgemeester Judith Michel–De Jong drukte Loonen en Hendriks op het hart dat de keuze die de gemeenteraad op 10 maart neemt, geen onomkeerbare, maar een richtinggevende is. ‘Wees niet bang om een keuze te maken, want die is niet definitief’, aldus de burgemeester. Toch moet het gewicht van de keuze voor een voorkeurspartner, als die al gemaakt wordt, niet onderschat worden. Stephanie Onclin, VVD-wethouder in Zaanstad, voerde in december de druk al op door te zeggen dat Wormerland, net als Oostzaan, maar één kans krijgt om aan te kloppen bij Zaanstad.

Met wachten krijgt Wormerland geen nieuwe informatie die het kan helpen bij een besluit, benadrukte Michel–De Jong. ‘We zullen eerst een voorlopige keuze moeten maken tussen Zaanstad en Purmerend. Geen van beide wil serieus praten voordat wij een voorkeur hebben uitgesproken.’ Eerder heeft Wormerland al wel gesprekken gehad met Zaanstad en Purmerend, maar die dienden enkel om behoeften, wensen en bedenkingen uit te wisselen

Koffie

Het college wil dus graag dat er gekozen wordt tussen Zaanstad en Purmerend als voorkeurspartner om mee te fuseren, maar ziet tot nog toe enkel GroenLinks en D66 bereid die keuze te maken. De rest van de partijen wil of nog meer informatie krijgen voordat ze een keuze gaan maken (CDA, POV), of hoopt de optie om zelfstandig door te gaan in leven te houden (VVD, PvdA).

Ondanks de meningsverschillen hopen de partijen voor de stemming volgende week dinsdag een gezamenlijk standpunt te kunnen innemen en op basis daarvan een amendement te kunnen opstellen. De gemeenteraad werd door Michel–De Jong dan ook geprezen om zijn ‘constructieve houding’.

De koffieapparaten kunnen alvast warmdraaien: komende dagen gaan alle partijen met elkaar om tafel om te kijken of ze dichter bij elkaar en wellicht zelfs op een lijn kunnen komen. Volgende week dinsdag, 10 maart, moet blijken in hoeverre dat is gelukt.

Door Jelmer de Vries. Op basis van extra raadsvergadering Wormerland 2 maart 2026 en eerder nieuws De Orkaan.