Wormerland bestempelt een zelfstandige toekomst als ‘niet realistisch en onhaalbaar’, maar gaat voorlopig nog niet kiezen wat het wél wil voor de toekomst. Eerst komt er een participatietraject, daarna gaat het een voorkeursrichting uitspreken voor de bestuurlijke toekomst. Daarmee gunt de gemeenteraad zichzelf meer tijd voordat een voorlopige keuze gemaakt wordt over de bestuurlijke toekomst.

Dat zelfstandig doorgaan afvalt als optie, hing al even in de lucht. Meerdere onderzoeken, aangevraagd door de gemeente, hebben geconcludeerd dat Wormerland een (voornamelijk financieel) onzekere toekomst tegemoet gaat als het zelfstandig doorgaat. Alle partijen – behalve de VVD en PvdA, die de conclusies van de rapporten in twijfel trekken – hadden zich al achter de conclusie geschaard en stemden er dinsdagavond dan ook mee in dat een zelfstandige toekomst ‘niet realistisch en onhaalbaar’ is.

Omdat zelfstandig doorgaan nu uit beeld is, blijven er nog drie opties over: fuseren met Zaanstad, fuseren met Purmerend of de gemeente opsplitsen.

Terugkrabbelen

Het college wil het liefst dat er nu, naast het afstrepen van een zelfstandige toekomst, ook al een voorlopige voorkeur wordt uitgesproken tussen Zaanstad en Purmerend, waarbij de optie om op te splitsen achter de hand wordt gehouden.

Maar nog geen enkele partij is bereid die keuze te maken. Vorige week gaven D66 en GroenLinks weliswaar nog aan een fusie met Zaanstad voorlopig de voorkeur te geven, maar zij zijn inmiddels teruggekrabbeld.

Het is niet zozeer het besluit zelf, maar eerder de reacties daarop die de partijen doen inbinden. ‘Binnen de gemeenschap begon het gevoel te leven dat men richting Zaanstad gedrukt werd. Dat gevoel willen wij absoluut niet veroorzaken door onze voorlopige voorkeur uit te spreken’, lichtte Hans Kramer (D66) toe. Karen Schoonheim (GroenLinks): ‘Het was bedoeld als een klein stapje, maar werd opgevat als een grote stap.’

Afwachten

GroenLinks en D66 hebben zich nu in het kamp van POV en CDA geschaard, waarmee ze samen een (aangenomen) amendement hebben ingediend. Daarmee hebben ze ervoor gezorgd dat Wormerland de (voorlopige) keuze tussen Zaanstad en Purmerend nog even uitstelt en eerst de uitkomsten van het participatietraject afwacht, waarvan ze de uitkomsten ‘zwaar mee laten wegen bij een besluit over een voorlopige voorkeursrichting’. Dat besluit gaat wel voor het zomerreces genomen worden.

Het participatietraject gaat in april van start en bestaat uit ‘dorpsgesprekken’ en een online enquête. Het doel? ‘Het toetsen van draagvlak voor een eventueel definitief besluit.’ Echter kan nu niet getoetst worden hoeveel steun een voorlopig besluit van de gemeenteraad geniet onder de inwoners, omdat dat besluit nu na het participatietraject genomen gaat worden.

Van Zaanstad en Purmerend hoeft Wormerland geen extra informatie te verwachten die het kan helpen bij het maken van een keuze. Burgemeester Judith Michel-De Jong gaf eerder al aan dat zowel Zaanstad als Purmerend pas verder willen praten als Wormerland een voorkeur voor die gemeente heeft uitgesproken.

Door het uitstel wordt het een besluit van de volgende raad. En daar zouden de stemverhoudingen wel eens heel anders kunnen zijn.

Oostzaan

De PvdA, die de optie voor een zelfstandige toekomst nog altijd wil openhouden, kwam niet lang voor de raadsvergadering dinsdagavond nog met een opvallend voorstel: een fusie met Oostzaan toevoegen als optie. Om dit voorstel kracht bij te zetten voerde de partij zelf een quickscan uit. Volgens die quickscan kan zo’n fusie zo’n € 1,1 miljoen per jaar besparen, al gaat daar waarschijnlijk een half tot één miljoen euro minder uit het gemeentefonds tegenover staan.

Maar het voorstel kon op weinig enthousiasme rekenen: niemand behalve de PvdA zelf steunde het amendement.

Eerst participatie, dan besluit

De volgende stap op weg naar een besluit over de bestuurlijke toekomst van Wormerland is nu het participatietraject. Met de resultaten daarvan tot zijn beschikking zal een nieuwe gemeenteraad voor het zomerreces een voorlopige voorkeurspartner aanwijzen: Zaanstad of Purmerend.

Door Jelmer de Vries. Op basis van raadsvergadering Wormerland 10 maart 2026 en eerder nieuws De Orkaan.