Anneke van Dok: Wat doen we met tsaar Peter?

Nu de koude rillingen me over de rug lopen, lees ik dat er wordt verwezen naar de koude oorlog. Die zou, zo hoopten we, na de val van de Berlijnse muur en het ijzeren gordijn, een historisch begrip gaan worden.

Door Anneke van Dok

Als staatssecretaris van buitenlandse handel was ik betrokken bij de omzwaai die Oostbloklanden moesten maken om hun doel: lid worden van de Europese Unie, te bereiken. Ik was verantwoordelijk voor de subsidies die economische verandering ondersteunden. De resultaten stemden toen tot optimisme, maar vrije handel bleek geen garantie voor een fatsoenlijk leiderschap. Voor een democratie heb je nu eenmaal democraten nodig en die waren schaars in de meeste Oostbloklanden. Eenvoudigweg omdat men nooit een democratisch bestuur had gekend. Ons optimisme was te groot.

Tijdens de koude oorlog werd in de Zaanstreek argwanend gekeken naar buren, waar De Waarheid werd bezorgd. We hadden een folder van de Bescherming Bevolking in huis, met wat te doen als De Bom viel. Want zo heette dat afschrikmiddel toen nog. Dat hij ooit op ons dak zou vallen, werd door optimisten betwijfeld, maar dat er atoombommen op Hiroshima en Nagasaki waren geworpen, stelden pessimisten in het gelijk. De angst ging soms zo ver, dat ouders hun dochters verboden nylon dragen, omdat die stof zou smelten bij een atoomaanval. Dat was heel verdrietig, omdat de met ruches en fluwelen ceintuurtjes versierde jurkjes zwaar in de mode waren.

De Cubacrisis zat dicht op de huid van mijn ouders, en dat het menens was, zag ik aan hun gezicht als we naar het radiojournaal luisterden. Maar toen Wim Kan in zijn Oudejaarstoespraak grapte: ‘De Russen komen eraan…: één voor één,’ konden we daar om lachen, want hij doelde op de schakers en intellectuelen die naar het westen overliepen. Verder hadden we geen goed beeld van wat er zich op het Kremlin afspeelde. Door de Russische literatuur die nu en dan in de boekhandel en in de bibliotheek verscheen, wisten we wel dat de aanhangers van Chroetsjov geen lieve buren waren.

Ik was een jaar of negen, toen het hele gezin tijdens een verjaardagsfeestje naar de keuken van Willem Brinkmanstraat 53 verhuisde, omdat (zo hoorde ik fluisteren) de BVD op bezoek was. Die wilde papa iets vragen. Hij heeft ons nooit verteld waarvoor ze kwamen, maar ik zag het aureool van een heuse spion rond het hoofd van mijn vader hangen, voordat James Bond geboren was. Later hoorde ik dat dit soort BVD-bezoeken ook elders in het land voorkwamen.

Zijn we nu weer terug in de tijd van de koude oorlog? En wat te doen met dat heroïsche beeld op de dam? vraagt menige Zaandammer zich af: Naar Poetin sturen heeft geen zin, want in St. Petersburg staat al een replica, als geschenk van Nederland ter gelegenheid van het tsaar Peterjubileumjaar. Ik stond naast prins Willem Alexander toen hij het standbeeld daar onthulde. De Russische buurt herbenoemen met de namen van Belgische helden? Ik vrees dat Vladimir daar niet van verbleekt.

Foto: Bas Sommeijer

Deel dit artikel:

9 reacties

  • Tom Tulleken

    Laten we wat Czaar Peter betreft onze ogen niet sluiten; ook hij was een wrede, autocratische heerser. Echter is ook hij onderdeel van onze geschiedenis en dat kan niet uitgevlakt worden. Een duidelijk en vooral waarheidsgetrouwe vermelding over de persoon op een plaquette nabij het beeld zou wellicht ene optie zijn.

  • Thomas v/d Veer

    Tsaar Peter is net zoals veel van de Russische tsaren geen lieverdje geweest dat is zeker(zie de Noorse Oorlog). Toch moeten we nadenken over hoe we naar deze culturele en historische erfgoed kijken en hoe Tsaar Peter en Poetin met elkaar in vergelijking te trekken zijn. Als we al snel een vergelijking trekken tussen deze 2 leiders is er snel een heel groot verschil in 2 dingen, namelijk: hoe ze naar de wereld kijken en hoe ze naar hun eigen land kijken. Tsaar Peter ‘verwesterde’ Rusland, daarbij ook de reden voor de man om een bezoek aan de Zaanstreek te doen. Poetin in aan de andere kant moet niets hebben van de westerse wereld (misschien nog wel in zijn jonge jaren maar die ideeen zijn het raam uitgewaaid). Hij kijkt neer op de mensen waarvan Peter zoveel geleerd had. Tuurlijk hebben beide de heren wel de grote ambitie (gehad) om een ‘supermacht’ te worden, lekker oorlogje voeren weet je wel. Laatste dingetje: Poetin is een slafofiel, slafofielen hadden een bloedhekel aan Tsaar Peter.

    Ook is het belangerijk om je dan af te vragen hoe je met geschiedenis omgaat(beetje hetzelfde wat Tom zegt hierboven, ook een moeilijk vraagstuk in een gemeente als Hoorn met J.P. Coen). Misschien dan een persoonlijk punt maar ik denk dat het beeld niet te relateren valt met Poetin. Daarbij is het wel handig om te zeggen dat dit beeld een gift was.

    Ietwatlange reactie, maar ik zit hier al een tijdje mee.

  • Guy Marjew

    Lekker laten staan dat beeld, heeft niets te maken met de huidige dictatuur in Rusland (de vorige ook niet trouwens)

  • Richard ter Steeg

    Ik heb een boot, genaamd Czaar Peter en heb al snel een naamswijziging overwogen. Maar nee, er zijn zo weinig overeenkomsten tussen deze vroegere leider en de huidige. Zulke enorme verschillen in hun kijk op de wereld, dat ik er vrede mee kan hebben om de naam te laten staan. Met, om misverstanden over de loyaliteit te voorkomen, een kleine toevoeging. Naast de naam een blauw-geel vlaggetje.

  • Adriaan van Tulpenbaard

    Ja het beeld moet blijven en Poetin moet weg.

  • Johan Schurink

    Ben wel benieuwd wie die “menig Zaankanter” is, mij wordt meestal nooit wat gevraagd. Dit soort dingen zou je niet in een steekproef moeten onderzoeken maar een petitie zijn werk laten doen. Overigens vind ik dat het beeld niets met de huidige zaken te maken heeft en dus gewoon moet blijven.

  • ida Croese

    Mag ik even? Ik ben geen Zaankanter maar woon wel in Zaanstad. Ik wil graag even duidelijk maken dat met de kortzichtigheid van de diverse zij geen enkele Rus of Oekraïner helpen.
    Denk is goed na , wat geschiedenis betreft heeft elke leider wel zijn partij geblazen en voor niemand steek ik mijn hand in het vuur, macht doet rare dingen met de mens.
    Maar nu slaan we zelf door, dirigenten worden ontslagen, sporters worden geweerd dode componisten worden qua muziek in de ban gegaan, bv. de Notenkrakersuite mag niet meer gegeven worden.(ik noem maar een dwarsstraat) Dat standbeeld van Peter de Grote en het Zar Peterhuisje moet dit omver? ik vind dit erg kortzichtig en kort door de bocht. Het maakt de het dagelijkse leven echt niet beter voor deze mensen. Ook de Oekraïne leiders zijn niet bom en brandvrij . Laten we hand in eigen boezem steken want ook hier is de leiding en het volk de weg kwijt en dit is wereld wijd aan de knikker.. Houd het bij het heden daar is al genoeg mee aan de hand en laat het verleden met rust.

Reageren? Ja, graag! Houd je aan onze regels

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.